Commentaria in Summam contra Gentiles, Liber IV
Francesco Silvestri (1474–1528)
Commentaria in Summam contra Gentiles
First published 1918
In Book IV of the Commentaria in Summam contra Gentiles, Francesco Silvestri of Ferrara (Ferrariensis) examines Aquinas's treatment of revealed mysteries: the Trinity, the Incarnation, the sacraments, and the resurrection. The commentary accompanies the Leonine text in volume XV (1930). The present digital edition includes the Latin text and an English translation.
Prooemium
Caput I: Quod sit generatio, paternitas et filiatio in divinis
Caput II: Quod filius Dei sit Deus
Caput III: Quid opinatus sit Photinus de filio Dei, et eius improbatio
Caput IV: Opinio Sabellii de filio Dei, et eius improbatio
Caput V: De opinione Arii circa filium Dei
Caput VI: Improbatio opinionis Arii de filio Dei
Caput VII: Solutio ad auctoritates quas Arius pro se inducebat
Caput VIII: Solutio ad auctoritates Photini et Sabellii
Caput IX: Rationes contra generationem et processionem divinam
Caput X: Quomodo accipienda sit generatio in divinis, et quae de filio Dei dicuntur in Scripturis
Caput XI: Quomodo filius Dei dicatur Dei sapientia
Caput XII: Quod non est nisi unus filius in divinis
Caput XIII: Solutio ad rationes supra inductas contra generationem divinam
Caput XIV: De spiritu sancto, quod sit in divinis
Caput XV: Rationes ex quibus aliqui spiritum sanctum existimaverunt esse creaturam
Caput XVI: Quod spiritus sanctus sit verus Deus
Caput XVII: Quod spiritus sanctus sit subsistens persona
Caput XVIII: Quomodo intelligenda sunt quae de spiritu sancto dicuntur
Caput XIX: De effectibus attributis spiritui sancto in Scripturis respectu totius creaturae
Caput XX: De effectibus attributis spiritui sancto in sacra Scriptura respectu rationalis creaturae, quantum ad ea quae Deus nobis largitur
Caput XXI: De effectibus attributis spiritui sancto secundum quod movet creaturam in Deum
Caput XXII: Solutio rationum supra inductarum contra divinitatem spiritus sancti
Caput XXIII: Quod spiritus sanctus procedat a filio
Caput XXIV: Rationes ostendere volentium quod spiritus sanctus non procedat a filio, et solutio ipsarum
Caput XXV: Quod non sunt nisi tres personae in divinis pater, filius et spiritus sanctus
Caput XXVI: De incarnatione verbi secundum traditionem sacrae Scripturae
Caput XXVII: De errore Photini circa incarnationem
Caput XXVIII: De errore Manichaeorum circa incarnationem
Caput XXIX: De errore Valentini circa incarnationem
Caput XXX: De errore Apollinaris circa corpus Christi
Caput XXXI: De errore Arii et Apollinaris circa animam Christi
Caput XXXII: De errore Apollinaris dicentis animam rationalem non fuisse in Christo, et de errore Origenis dicentis animam Christi ante mundum fuisse creatam
Caput XXXIII: De errore Theodori Mopsuesteni et Nestorii circa unionem verbi ad hominem
Caput XXXIV: Contra errorem Eutychetis
Caput XXXV: De errore Macarii Antiocheni ponentis unam tantum voluntatem in Christo
Caput XXXVI: Contra eos qui dixerunt ex anima et corpore non esse aliquid unum constitutum in Christo
Caput XXXVII: Contra eos qui ponunt duo supposita vel duas hypostases in una persona Christi
Caput XXXVIII: Quid Catholica fides sentiat de incarnatione Christi
Caput XXXIX: Obiectiones contra fidem incarnationis
Caput XL: Quomodo oporteat intelligere incarnationem filii Dei
Caput XLI: Quod assumptio humanae naturae maxime competebat verbo Dei
Caput XLII: Quod humana natura assumpta a verbo non praeextitit assumptioni, sed in ipsa conceptione fuit assumpta
Caput XLIII: Quod natura assumpta a verbo in ipsa conceptione fuit perfecta quantum ad animam et corpus
Caput XLIV: Quod Christum decuit nasci ex virgine
Caput XLV: Quod Christus natus est de spiritu sancto
Caput XLVI: Quod Christus non fuit filius spiritus sancti secundum carnem
Caput XLVII: Quod non sit dicendum Christum esse creaturam
Caput XLVIII: Solutio rationum contra incarnationem superius positarum
Caput XLIX: Quod peccatum originale traducatur a primo parente in posteros
Caput L: Obiectiones contra peccatum originale
Caput LI: Solutio obiectionum positarum
Caput LII: Rationes quibus videtur probari quod non fuit conveniens Deum incarnari
Caput LIII: Quod conveniens fuit Deum incarnari
Caput LIV: Solutio rationum supra positarum contra convenientiam incarnationis
Caput LV: De necessitate sacramentorum
Caput LVI: De distinctione sacramentorum veteris et novae legis
Caput LVII: De numero sacramentorum novae legis
Caput LVIII: De Baptismo
Caput LIX: De confirmatione
Caput LX: De Eucharistia
Después de que Santo Tomás determinó acerca del sacramento de la Confirmación, comienza a determinar acerca del sacramento de la Eucaristía1. Acerca de esto hace dos cosas: primero, muestra cuál es la necesidad de este sacramento y cuál sea su materia; segundo, de qué modo debe ser esa materia, cap. LXIX.
Acerca de lo primero, hace dos cosas: primero, determina la verdad acerca de este sacramento; segundo, responde a las objeciones que se aducen en contrario, en el capítulo siguiente.
En cuanto a lo primero, pone cuatro conclusiones.
La primera es: Fue necesario que en la vida espiritual hubiera alimento espiritual, con el cual los regenerados se conserven y crezcan en las virtudes. — Se prueba. Porque también la vida corporal necesita de un alimento material, no sólo para el aumento de la cantidad, sino también para sustentar la naturaleza del cuerpo, a fin de que, a causa de las continuas disoluciones, no se disuelva y perezca su virtud.
La segunda conclusión es: Conviene que este sacramento se nos entregue bajo las especies del pan y del vino. — Se prueba. Porque conviene que ese alimento espiritual se nos entregue bajo las especies de aquellas cosas de las que los hombres más comúnmente usan para el alimento corporal, ya que los efectos espirituales se nos entregan convenientemente bajo la semejanza de las cosas visibles. Y tales son el pan y el vino.
La tercera conclusión es: En el sacramento de la Eucaristía se contiene según la substancia el mismo Verbo encarnado. — Se prueba. Porque el alimento espiritual debe unirse a nosotros según la substancia, así como en el bautismo se une sólo por la virtud. Esto se declara por la diversa unión del generante con el engendrado, y del alimento con el alimentado: a saber, porque el generante no necesita unirse al engendrado según la substancia, es decir, completa, sino sólo según la semejanza y la virtud; en cambio, el alimento debe unirse según la substancia.
La cuarta conclusión es: Conviene que el sacramento del cuerpo de Cristo se nos entregue separadamente bajo la especie del pan, y la sangre2 bajo la especie del vino. — Se prueba. Tanto porque se tiene la memoria y representación de la pasión del Señor, por la cual su sangre fue separada de la carne. — Tanto porque así se cumple lo que el Señor dijo, Ioan. VI, Mi carne etc.
Debe advertirse que la recepción de este sacramento no es absolutamente necesaria para la salvación, sino que es sólo por institución de la Iglesia que se tome una vez al año.