Commentaria in Summam contra Gentiles, Liber IV
Francesco Silvestri (1474–1528)
Commentaria in Summam contra Gentiles
First published 1918
In Book IV of the Commentaria in Summam contra Gentiles, Francesco Silvestri of Ferrara (Ferrariensis) examines Aquinas's treatment of revealed mysteries: the Trinity, the Incarnation, the sacraments, and the resurrection. The commentary accompanies the Leonine text in volume XV (1930). The present digital edition includes the Latin text and an English translation.
Prooemium
Caput I: Quod sit generatio, paternitas et filiatio in divinis
Caput II: Quod filius Dei sit Deus
Caput III: Quid opinatus sit Photinus de filio Dei, et eius improbatio
Caput IV: Opinio Sabellii de filio Dei, et eius improbatio
Caput V: De opinione Arii circa filium Dei
Caput VI: Improbatio opinionis Arii de filio Dei
Caput VII: Solutio ad auctoritates quas Arius pro se inducebat
Caput VIII: Solutio ad auctoritates Photini et Sabellii
Caput IX: Rationes contra generationem et processionem divinam
Caput X: Quomodo accipienda sit generatio in divinis, et quae de filio Dei dicuntur in Scripturis
Caput XI: Quomodo filius Dei dicatur Dei sapientia
Caput XII: Quod non est nisi unus filius in divinis
Caput XIII: Solutio ad rationes supra inductas contra generationem divinam
Caput XIV: De spiritu sancto, quod sit in divinis
Caput XV: Rationes ex quibus aliqui spiritum sanctum existimaverunt esse creaturam
Caput XVI: Quod spiritus sanctus sit verus Deus
Caput XVII: Quod spiritus sanctus sit subsistens persona
Caput XVIII: Quomodo intelligenda sunt quae de spiritu sancto dicuntur
Caput XIX: De effectibus attributis spiritui sancto in Scripturis respectu totius creaturae
Caput XX: De effectibus attributis spiritui sancto in sacra Scriptura respectu rationalis creaturae, quantum ad ea quae Deus nobis largitur
Caput XXI: De effectibus attributis spiritui sancto secundum quod movet creaturam in Deum
Caput XXII: Solutio rationum supra inductarum contra divinitatem spiritus sancti
Caput XXIII: Quod spiritus sanctus procedat a filio
Caput XXIV: Rationes ostendere volentium quod spiritus sanctus non procedat a filio, et solutio ipsarum
Caput XXV: Quod non sunt nisi tres personae in divinis pater, filius et spiritus sanctus
Caput XXVI: De incarnatione verbi secundum traditionem sacrae Scripturae
Caput XXVII: De errore Photini circa incarnationem
Caput XXVIII: De errore Manichaeorum circa incarnationem
Caput XXIX: De errore Valentini circa incarnationem
Caput XXX: De errore Apollinaris circa corpus Christi
Caput XXXI: De errore Arii et Apollinaris circa animam Christi
Caput XXXII: De errore Apollinaris dicentis animam rationalem non fuisse in Christo, et de errore Origenis dicentis animam Christi ante mundum fuisse creatam
Caput XXXIII: De errore Theodori Mopsuesteni et Nestorii circa unionem verbi ad hominem
Caput XXXIV: Contra errorem Eutychetis
Caput XXXV: De errore Macarii Antiocheni ponentis unam tantum voluntatem in Christo
Caput XXXVI: Contra eos qui dixerunt ex anima et corpore non esse aliquid unum constitutum in Christo
Caput XXXVII: Contra eos qui ponunt duo supposita vel duas hypostases in una persona Christi
Caput XXXVIII: Quid Catholica fides sentiat de incarnatione Christi
Caput XXXIX: Obiectiones contra fidem incarnationis
Caput XL: Quomodo oporteat intelligere incarnationem filii Dei
Caput XLI: Quod assumptio humanae naturae maxime competebat verbo Dei
Caput XLII: Quod humana natura assumpta a verbo non praeextitit assumptioni, sed in ipsa conceptione fuit assumpta
Caput XLIII: Quod natura assumpta a verbo in ipsa conceptione fuit perfecta quantum ad animam et corpus
Caput XLIV: Quod Christum decuit nasci ex virgine
Caput XLV: Quod Christus natus est de spiritu sancto
Caput XLVI: Quod Christus non fuit filius spiritus sancti secundum carnem
Caput XLVII: Quod non sit dicendum Christum esse creaturam
Caput XLVIII: Solutio rationum contra incarnationem superius positarum
Caput XLIX: Quod peccatum originale traducatur a primo parente in posteros
Caput L: Obiectiones contra peccatum originale
Caput LI: Solutio obiectionum positarum
Caput LII: Rationes quibus videtur probari quod non fuit conveniens Deum incarnari
Caput LIII: Quod conveniens fuit Deum incarnari
Caput LIV: Solutio rationum supra positarum contra convenientiam incarnationis
Caput LV: De necessitate sacramentorum
Caput LVI: De distinctione sacramentorum veteris et novae legis
Caput LVII: De numero sacramentorum novae legis
En tercer lugar 1 muestra el Santo Tomás el número de los sacramentos de la nueva ley, y su suficiencia.
I. Y dice primero que, puesto que los remedios de la salud espiritual han sido entregados a los hombres bajo signos sensibles, fue consecuente 2 que los remedios con que se provee a la vida espiritual se distinguieran según la semejanza de la vida corporal.
Dice segundo que, como se encuentra un doble orden en la vida corporal, a saber, el de los que son propagadores y ordenadores de la vida en otros, y el de los que son propagados y ordenados; en cuanto al segundo orden, primero es necesario que la cosa reciba la vida por la generación y el nacimiento; segundo, que llegue por el crecimiento a la debida cantidad y robustez; tercero, que reciba alimento para la perfección de estas; cuarto, que sea sanada si llegare a enfermar, lo cual se da per accidens respecto de la vida corporal, en cuanto, evidentemente, puede acontecer que el ser viviente enferme.
Pero en cuanto a lo primero, se atienden dos cosas: a saber, el origen natural, que pertenece a los padres; y el régimen político, por el cual la vida del hombre se conserva pacífica, que pertenece a los reyes y príncipes.
Dice tercero que, en cuanto al segundo orden, primero en la vida espiritual hay generación por el bautismo; segundo hay crecimiento espiritual que conduce a la robustez perfecta, por el sacramento de la confirmación; tercero hay alimento espiritual, por el sacramento de la Eucaristía; cuarto hay sanación espiritual, que se hace solo en el alma por el sacramento de la penitencia; pero en el cuerpo por el alma, cuando fuere oportuno, por la extremaunción.
Pero en cuanto al primer orden, hay en la vida espiritual propagadores y conservadores, y esto solo según el ministerio espiritual, a lo que pertenece el sacramento del orden; y según lo corporal y espiritual a la vez, lo cual se hace por el sacramento del matrimonio.
II. Nótese que, además de esta razón del número de los sacramentos, asigna otras razones el Santo Tomás en la Tercera, q. LXV 3; y en IV Sent., d. II, q. 1, a. 2. Pero en este lugar, procurando la brevedad, se contentó con una sola razón.
Nótese segundo, que hay muchas otras cosas sensibles en la ley nueva que tienen cierta significación de cosa sagrada, como el agua bendita, la consagración del altar y cosas semejantes. Pero no se llaman sacramentos, porque no conducen al efecto del sacramento, que es la consecución de la gracia, sino que son ciertas disposiciones a los sacramentos; así como el agua bendita se ordena contra las insidias de los demonios y contra los pecados veniales; y el altar, o los vasos, se consagran por la reverencia de la Eucaristía.