Commentaria in Summam contra Gentiles, Liber IV
Francesco Silvestri (1474–1528)
Commentaria in Summam contra Gentiles
First published 1918
In Book IV of the Commentaria in Summam contra Gentiles, Francesco Silvestri of Ferrara (Ferrariensis) examines Aquinas's treatment of revealed mysteries: the Trinity, the Incarnation, the sacraments, and the resurrection. The commentary accompanies the Leonine text in volume XV (1930). The present digital edition includes the Latin text and an English translation.
Prooemium
Caput I: Quod sit generatio, paternitas et filiatio in divinis
Caput II: Quod filius Dei sit Deus
Caput III: Quid opinatus sit Photinus de filio Dei, et eius improbatio
Caput IV: Opinio Sabellii de filio Dei, et eius improbatio
Caput V: De opinione Arii circa filium Dei
Caput VI: Improbatio opinionis Arii de filio Dei
Caput VII: Solutio ad auctoritates quas Arius pro se inducebat
Caput VIII: Solutio ad auctoritates Photini et Sabellii
Caput IX: Rationes contra generationem et processionem divinam
Caput X: Quomodo accipienda sit generatio in divinis, et quae de filio Dei dicuntur in Scripturis
Caput XI: Quomodo filius Dei dicatur Dei sapientia
Caput XII: Quod non est nisi unus filius in divinis
Caput XIII: Solutio ad rationes supra inductas contra generationem divinam
Caput XIV: De spiritu sancto, quod sit in divinis
Caput XV: Rationes ex quibus aliqui spiritum sanctum existimaverunt esse creaturam
Caput XVI: Quod spiritus sanctus sit verus Deus
Caput XVII: Quod spiritus sanctus sit subsistens persona
Caput XVIII: Quomodo intelligenda sunt quae de spiritu sancto dicuntur
Caput XIX: De effectibus attributis spiritui sancto in Scripturis respectu totius creaturae
Caput XX: De effectibus attributis spiritui sancto in sacra Scriptura respectu rationalis creaturae, quantum ad ea quae Deus nobis largitur
Caput XXI: De effectibus attributis spiritui sancto secundum quod movet creaturam in Deum
Caput XXII: Solutio rationum supra inductarum contra divinitatem spiritus sancti
Caput XXIII: Quod spiritus sanctus procedat a filio
Caput XXIV: Rationes ostendere volentium quod spiritus sanctus non procedat a filio, et solutio ipsarum
Caput XXV: Quod non sunt nisi tres personae in divinis pater, filius et spiritus sanctus
Caput XXVI: De incarnatione verbi secundum traditionem sacrae Scripturae
Caput XXVII: De errore Photini circa incarnationem
Caput XXVIII: De errore Manichaeorum circa incarnationem
Caput XXIX: De errore Valentini circa incarnationem
Caput XXX: De errore Apollinaris circa corpus Christi
Caput XXXI: De errore Arii et Apollinaris circa animam Christi
Caput XXXII: De errore Apollinaris dicentis animam rationalem non fuisse in Christo, et de errore Origenis dicentis animam Christi ante mundum fuisse creatam
Caput XXXIII: De errore Theodori Mopsuesteni et Nestorii circa unionem verbi ad hominem
Caput XXXIV: Contra errorem Eutychetis
Caput XXXV: De errore Macarii Antiocheni ponentis unam tantum voluntatem in Christo
Caput XXXVI: Contra eos qui dixerunt ex anima et corpore non esse aliquid unum constitutum in Christo
Caput XXXVII: Contra eos qui ponunt duo supposita vel duas hypostases in una persona Christi
Caput XXXVIII: Quid Catholica fides sentiat de incarnatione Christi
Caput XXXIX: Obiectiones contra fidem incarnationis
Caput XL: Quomodo oporteat intelligere incarnationem filii Dei
Caput XLI: Quod assumptio humanae naturae maxime competebat verbo Dei
Caput XLII: Quod humana natura assumpta a verbo non praeextitit assumptioni, sed in ipsa conceptione fuit assumpta
Caput XLIII: Quod natura assumpta a verbo in ipsa conceptione fuit perfecta quantum ad animam et corpus
Caput XLIV: Quod Christum decuit nasci ex virgine
Caput XLV: Quod Christus natus est de spiritu sancto
Caput XLVI: Quod Christus non fuit filius spiritus sancti secundum carnem
Caput XLVII: Quod non sit dicendum Christum esse creaturam
Caput XLVIII: Solutio rationum contra incarnationem superius positarum
Caput XLIX: Quod peccatum originale traducatur a primo parente in posteros
Caput L: Obiectiones contra peccatum originale
Caput LI: Solutio obiectionum positarum
Caput LII: Rationes quibus videtur probari quod non fuit conveniens Deum incarnari
Después de que Santo Tomás determinó lo tocante al pecado original, de donde se toma la conveniencia de la Encarnación, quiere determinar acerca de la conveniencia de la misma Encarnación1. Y en torno a esto hace tres cosas: primero, pone las objeciones de los infieles, que tienen la fe por necedad, como se dice en I Cor. 1, y por ello arguyen no solo que es imposible lo que la fe predica de la Encarnación, sino también que es inconveniente y que no conviene a la bondad divina; segundo, determina la verdad, en el capítulo siguiente; tercero, responde a las objeciones, en el capítulo LV.
Primero, pues, se objeta, porque el orden de las cosas es este: que Dios esté exaltado sobre todas las cosas, y que el hombre, en cambio, se halle entre las criaturas más bajas. Pero es conveniente a la bondad divina que todas las cosas guarden su orden.
Segundo, porque cualquier utilidad que se derive de la Encarnación, Dios pudo producirla con su sola voluntad. Pero conviene que cada cosa se haga de la manera más breve posible.
Tercero, porque la asunción de la naturaleza humana pertenece solo a la utilidad del hombre. Pero Dios debe atender principalmente a la utilidad de toda la universalidad de las cosas.
Cuarto, porque cuanto más se parece algo a Él, tanto más convenientemente se le une. Pero la naturaleza angélica es más semejante a Dios y más próxima a Él que la humana.
Quinto, porque de ello se da al hombre ocasión de error: a saber, que consienta en conceder a quienes sostienen que Dios no está exaltado sobre todos los cuerpos.
Sexto, porque por la experiencia podemos aprender que en torno a la encarnación de Dios han surgido muchísimos errores.
Séptimo, porque, si la encarnación de Dios está ordenada a la salvación de los hombres, parece que habría sido conveniente que Él mismo salvase a todo el género humano.
Octavo, porque, si Dios asumió la naturaleza humana por la salvación de los hombres, su divinidad debió manifestarse por indicios suficientes. Lo cual no parece haber acontecido: puesto que también otros, sin la unión de Dios a su naturaleza, hicieron milagros semejantes, o incluso mayores, que Cristo.
Noveno, porque, si así convenía que se hiciera, Dios debió asumir la naturaleza humana desde el principio del mundo, y no al fin de los tiempos.
Décimo, porque, por igual razón, Cristo debió conversar con los hombres hasta el fin del mundo.
Undécimo, porque el hombre habría concebido mayor esperanza de la bienaventuranza futura a partir de Dios encarnado, si hubiera asumido carne inmortal, impasible y gloriosa, y la hubiera mostrado a todos.
Duodécimo, porque entonces habría sido conveniente, para mostrar que todas las cosas que hay en el mundo son de Dios, que Cristo hubiera hecho uso de la abundancia de los bienes humanos, viviendo entre riquezas y grandes honores. De lo cual se leen en Él las cosas contrarias.
Trece, porque fue sumamente necesario para los hombres