Commentaria in Summam contra Gentiles, Liber IV
Francesco Silvestri (1474–1528)
Commentaria in Summam contra Gentiles
First published 1918
In Book IV of the Commentaria in Summam contra Gentiles, Francesco Silvestri of Ferrara (Ferrariensis) examines Aquinas's treatment of revealed mysteries: the Trinity, the Incarnation, the sacraments, and the resurrection. The commentary accompanies the Leonine text in volume XV (1930). The present digital edition includes the Latin text and an English translation.
Prooemium
Caput I: Quod sit generatio, paternitas et filiatio in divinis
Caput II: Quod filius Dei sit Deus
Caput III: Quid opinatus sit Photinus de filio Dei, et eius improbatio
Caput IV: Opinio Sabellii de filio Dei, et eius improbatio
Caput V: De opinione Arii circa filium Dei
Caput VI: Improbatio opinionis Arii de filio Dei
Caput VII: Solutio ad auctoritates quas Arius pro se inducebat
Caput VIII: Solutio ad auctoritates Photini et Sabellii
Caput IX: Rationes contra generationem et processionem divinam
Caput X: Quomodo accipienda sit generatio in divinis, et quae de filio Dei dicuntur in Scripturis
Caput XI: Quomodo filius Dei dicatur Dei sapientia
Caput XII: Quod non est nisi unus filius in divinis
Caput XIII: Solutio ad rationes supra inductas contra generationem divinam
Caput XIV: De spiritu sancto, quod sit in divinis
Caput XV: Rationes ex quibus aliqui spiritum sanctum existimaverunt esse creaturam
Caput XVI: Quod spiritus sanctus sit verus Deus
Caput XVII: Quod spiritus sanctus sit subsistens persona
Caput XVIII: Quomodo intelligenda sunt quae de spiritu sancto dicuntur
Caput XIX: De effectibus attributis spiritui sancto in Scripturis respectu totius creaturae
Caput XX: De effectibus attributis spiritui sancto in sacra Scriptura respectu rationalis creaturae, quantum ad ea quae Deus nobis largitur
Caput XXI: De effectibus attributis spiritui sancto secundum quod movet creaturam in Deum
Caput XXII: Solutio rationum supra inductarum contra divinitatem spiritus sancti
Caput XXIII: Quod spiritus sanctus procedat a filio
Caput XXIV: Rationes ostendere volentium quod spiritus sanctus non procedat a filio, et solutio ipsarum
Caput XXV: Quod non sunt nisi tres personae in divinis pater, filius et spiritus sanctus
Caput XXVI: De incarnatione verbi secundum traditionem sacrae Scripturae
Caput XXVII: De errore Photini circa incarnationem
Caput XXVIII: De errore Manichaeorum circa incarnationem
Caput XXIX: De errore Valentini circa incarnationem
Caput XXX: De errore Apollinaris circa corpus Christi
Caput XXXI: De errore Arii et Apollinaris circa animam Christi
Caput XXXII: De errore Apollinaris dicentis animam rationalem non fuisse in Christo, et de errore Origenis dicentis animam Christi ante mundum fuisse creatam
Caput XXXIII: De errore Theodori Mopsuesteni et Nestorii circa unionem verbi ad hominem
Caput XXXIV: Contra errorem Eutychetis
Caput XXXV: De errore Macarii Antiocheni ponentis unam tantum voluntatem in Christo
Caput XXXVI: Contra eos qui dixerunt ex anima et corpore non esse aliquid unum constitutum in Christo
Caput XXXVII: Contra eos qui ponunt duo supposita vel duas hypostases in una persona Christi
Caput XXXVIII: Quid Catholica fides sentiat de incarnatione Christi
Caput XXXIX: Obiectiones contra fidem incarnationis
Caput XL: Quomodo oporteat intelligere incarnationem filii Dei
Caput XLI: Quod assumptio humanae naturae maxime competebat verbo Dei
Caput XLII: Quod humana natura assumpta a verbo non praeextitit assumptioni, sed in ipsa conceptione fuit assumpta
Caput XLIII: Quod natura assumpta a verbo in ipsa conceptione fuit perfecta quantum ad animam et corpus
Caput XLIV: Quod Christum decuit nasci ex virgine
Caput XLV: Quod Christus natus est de spiritu sancto
Caput XLVI: Quod Christus non fuit filius spiritus sancti secundum carnem
Caput XLVII: Quod non sit dicendum Christum esse creaturam
Caput XLVIII: Solutio rationum contra incarnationem superius positarum
Caput XLIX: Quod peccatum originale traducatur a primo parente in posteros
Caput L: Obiectiones contra peccatum originale
Puesta la determinación de la verdad acerca del pecado original, quiere a continuación Santo Tomás excluir ciertas objeciones1. Y acerca de esto hace dos cosas: primero, propone las mismas objeciones; segundo, responde a ellas en el capítulo siguiente.
La primera razón es, pues, que el pecado de uno no se imputa a los demás como culpa: como aparece en Ezech. XVIII, Filius etc.
La segunda: porque, si se dijera que a cada uno se le imputa en esto su propio pecado, y no el de otro, por el hecho de que todos pecaron en Adán pecando, como parece decir el Apóstol — esto no vale. Porque los que nacieron de Adán no estaban todavía en él en acto, sino sólo en virtud.
La tercera es, porque, si se dijera que pecamos en Adán por el hecho de que el pecado provenga originalmente de él a nosotros junto con la naturaleza — esto parece imposible. Porque el accidente no puede traducirse si no se traduce el sujeto. Pero el alma racional, que es sujeto del pecado, no se traduce a nosotros del primer progenitor, sino que es creada por Dios singularmente en cada uno.
La cuarta es, porque se seguiría que también Cristo estuvo sometido al pecado original: ya que también él tomó origen del primer progenitor.
La quinta es, porque lo que acompaña a algo según su origen natural es natural. Pero lo que es natural a alguien no es pecado en él.
La sexta, porque, si se dijera que el pecado se deriva por el origen, no en cuanto éste es natural, sino en cuanto está viciado — esto no puede sostenerse. Porque el defecto en la obra de la naturaleza no ocurre sino por defecto de algún principio natural. Pero no debe atenderse corrupción de algún principio natural en el semen humano.
La séptima es, porque los pecados que provienen en las obras de la naturaleza por corrupción de algún principio no suceden siempre o frecuentemente.
La octava es, porque el origen humano, como es acto de la potencia generativa, la cual de ningún modo participa de la razón, no puede tener en sí vicio que pertenezca al género de la culpa. Y consecuentemente tampoco el defecto que, proveniente de un origen viciado, aparece en la prole puede tener razón de culpa: ya que los efectos son conformes a sus causas.
La novena es porque, como según Dionisio el bien de la naturaleza no es suprimido por el pecado, y la generación es acto de la naturaleza: no pudo viciarse por el pecado del primer hombre el origen de la generación humana.
La décima es, porque en las cosas que no pertenecen a la razón de la especie, no es necesario que el hijo se asemeje a los padres. Pero el pecado no puede pertenecer a la razón de la especie: ya que es corrupción del orden natural.
La undécima es, porque los hijos se asemejan más a los progenitores próximos que a los remotos. Pero puede suceder que los progenitores próximos estén sin pecado; y que en el acto de la generación no se cometa pecado alguno.
La duodécima es, porque se seguiría que también la justicia y la satisfacción de Adán pasaron por él a los demás: ya que de mayor virtud es el bien en el obrar que el mal.
La última es porque, por igual razón, también los pecados de los otros progenitores llegan a los posteriores; y así los posteriores están siempre más cargados de pecados.