Commentaria in Summam contra Gentiles, Liber IV
Francesco Silvestri (1474–1528)
Commentaria in Summam contra Gentiles
First published 1918
In Book IV of the Commentaria in Summam contra Gentiles, Francesco Silvestri of Ferrara (Ferrariensis) examines Aquinas's treatment of revealed mysteries: the Trinity, the Incarnation, the sacraments, and the resurrection. The commentary accompanies the Leonine text in volume XV (1930). The present digital edition includes the Latin text and an English translation.
Prooemium
Caput I: Quod sit generatio, paternitas et filiatio in divinis
Caput II: Quod filius Dei sit Deus
Caput III: Quid opinatus sit Photinus de filio Dei, et eius improbatio
Caput IV: Opinio Sabellii de filio Dei, et eius improbatio
Caput V: De opinione Arii circa filium Dei
Caput VI: Improbatio opinionis Arii de filio Dei
Caput VII: Solutio ad auctoritates quas Arius pro se inducebat
Caput VIII: Solutio ad auctoritates Photini et Sabellii
Caput IX: Rationes contra generationem et processionem divinam
Caput X: Quomodo accipienda sit generatio in divinis, et quae de filio Dei dicuntur in Scripturis
Caput XI: Quomodo filius Dei dicatur Dei sapientia
Caput XII: Quod non est nisi unus filius in divinis
Caput XIII: Solutio ad rationes supra inductas contra generationem divinam
Caput XIV: De spiritu sancto, quod sit in divinis
Caput XV: Rationes ex quibus aliqui spiritum sanctum existimaverunt esse creaturam
Caput XVI: Quod spiritus sanctus sit verus Deus
Caput XVII: Quod spiritus sanctus sit subsistens persona
Caput XVIII: Quomodo intelligenda sunt quae de spiritu sancto dicuntur
Caput XIX: De effectibus attributis spiritui sancto in Scripturis respectu totius creaturae
Caput XX: De effectibus attributis spiritui sancto in sacra Scriptura respectu rationalis creaturae, quantum ad ea quae Deus nobis largitur
Caput XXI: De effectibus attributis spiritui sancto secundum quod movet creaturam in Deum
Caput XXII: Solutio rationum supra inductarum contra divinitatem spiritus sancti
Caput XXIII: Quod spiritus sanctus procedat a filio
Caput XXIV: Rationes ostendere volentium quod spiritus sanctus non procedat a filio, et solutio ipsarum
Caput XXV: Quod non sunt nisi tres personae in divinis pater, filius et spiritus sanctus
Caput XXVI: De incarnatione verbi secundum traditionem sacrae Scripturae
Caput XXVII: De errore Photini circa incarnationem
Caput XXVIII: De errore Manichaeorum circa incarnationem
Caput XXIX: De errore Valentini circa incarnationem
Caput XXX: De errore Apollinaris circa corpus Christi
Caput XXXI: De errore Arii et Apollinaris circa animam Christi
Caput XXXII: De errore Apollinaris dicentis animam rationalem non fuisse in Christo, et de errore Origenis dicentis animam Christi ante mundum fuisse creatam
Caput XXXIII: De errore Theodori Mopsuesteni et Nestorii circa unionem verbi ad hominem
Caput XXXIV: Contra errorem Eutychetis
Caput XXXV: De errore Macarii Antiocheni ponentis unam tantum voluntatem in Christo
Caput XXXVI: Contra eos qui dixerunt ex anima et corpore non esse aliquid unum constitutum in Christo
Caput XXXVII: Contra eos qui ponunt duo supposita vel duas hypostases in una persona Christi
Caput XXXVIII: Quid Catholica fides sentiat de incarnatione Christi
Caput XXXIX: Obiectiones contra fidem incarnationis
Caput XL: Quomodo oporteat intelligere incarnationem filii Dei
Caput XLI: Quod assumptio humanae naturae maxime competebat verbo Dei
Según lo que antepone Santo Tomás1, es que la asunción de la naturaleza humana compete de modo muy especial al Verbo de Dios. Añade «de modo muy especial» (potissime), porque no se niega, ciertamente, que también el Padre y el Espíritu Santo puedan asumir la naturaleza; sin embargo, era más conveniente que el Hijo la asumiera.
Se prueba esto, primero, porque, como la asunción de la naturaleza humana se ordena a la salvación de los hombres, y la salvación de éste consiste, en último término, en que la parte intelectiva se perfeccione por la contemplación de la Primera Verdad, convenía que por el Verbo, que procede según la emanación intelectual, fuese asumida la naturaleza humana. — Añade: porque así la persona que asume se proporciona al fin de la asunción.
En segundo lugar, porque cierta afinidad parece darse de modo máximo entre el Verbo y la naturaleza humana. Lo cual es patente porque el hombre obtiene su propia especie según que es racional; ahora bien, el Verbo es afín a la razón. De ello hay doble señal. Una es que entre los griegos logos se dice verbo y razón. La otra es que la Sagrada Escritura atribuye el nombre de imagen tanto al Verbo, como es patente en Coloss. 1; como al hombre, como es patente en I Cor. xi.
Nótese que el mismo nombre no parece significar varias naturalezas, o varios entes distintos según la esencia, sino en razón de cierta afinidad entre ellos. Pues quien impone el nombre lo impone a partir de alguna propiedad de la cosa. Y por eso no impondría el mismo nombre a cosas diversas, si no hallara en ellas propiedades semejantes y afines: a fin de que tal nombre no se tome según simple equivocidad, sino según cierta analogía. Por esto Santo Tomás argumenta muy bien a partir de la señal que hay cierta afinidad entre el Verbo y la razón, por el hecho de que por el mismo nombre se significan entre los griegos.
En tercer lugar, porque, como el Verbo tiene cierta razón de afinidad no sólo con la criatura racional, sino incluso universalmente con toda criatura, por el hecho de que contiene las razones de todas las cosas creadas por Dios, convenientemente fue unido a una criatura, a saber, a la naturaleza humana.
Esta cuestión trata Santo Tomás en la Tercera, q. iii, a. 8; y en III Sent., d. I, q. ii, a. 2.