Commentaria in Summam contra Gentiles, Liber IV

Francesco Silvestri

Commentaria in Summam contra Gentiles, Liber IV

Francesco Silvestri (1474–1528)

Commentaria in Summam contra Gentiles

First published 1918

In Book IV of the Commentaria in Summam contra Gentiles, Francesco Silvestri of Ferrara (Ferrariensis) examines Aquinas's treatment of revealed mysteries: the Trinity, the Incarnation, the sacraments, and the resurrection. The commentary accompanies the Leonine text in volume XV (1930). The present digital edition includes the Latin text and an English translation.


Prooemium

Caput I: Quod sit generatio, paternitas et filiatio in divinis

Caput II: Quod filius Dei sit Deus

Caput III: Quid opinatus sit Photinus de filio Dei, et eius improbatio

Caput IV: Opinio Sabellii de filio Dei, et eius improbatio

Caput V: De opinione Arii circa filium Dei

Caput VI: Improbatio opinionis Arii de filio Dei

Caput VII: Solutio ad auctoritates quas Arius pro se inducebat

Caput VIII: Solutio ad auctoritates Photini et Sabellii

Caput IX: Rationes contra generationem et processionem divinam

Caput X: Quomodo accipienda sit generatio in divinis, et quae de filio Dei dicuntur in Scripturis

Caput XI: Quomodo filius Dei dicatur Dei sapientia

Caput XII: Quod non est nisi unus filius in divinis

Caput XIII: Solutio ad rationes supra inductas contra generationem divinam

Caput XIV: De spiritu sancto, quod sit in divinis

Caput XV: Rationes ex quibus aliqui spiritum sanctum existimaverunt esse creaturam

Caput XVI: Quod spiritus sanctus sit verus Deus

Caput XVII: Quod spiritus sanctus sit subsistens persona

Caput XVIII: Quomodo intelligenda sunt quae de spiritu sancto dicuntur

Caput XIX: De effectibus attributis spiritui sancto in Scripturis respectu totius creaturae

Caput XX: De effectibus attributis spiritui sancto in sacra Scriptura respectu rationalis creaturae, quantum ad ea quae Deus nobis largitur

Caput XXI: De effectibus attributis spiritui sancto secundum quod movet creaturam in Deum

Caput XXII: Solutio rationum supra inductarum contra divinitatem spiritus sancti

Caput XXIII: Quod spiritus sanctus procedat a filio

Caput XXIV: Rationes ostendere volentium quod spiritus sanctus non procedat a filio, et solutio ipsarum

Caput XXV: Quod non sunt nisi tres personae in divinis pater, filius et spiritus sanctus

Caput XXVI: De incarnatione verbi secundum traditionem sacrae Scripturae

Caput XXVII: De errore Photini circa incarnationem

Caput XXVIII: De errore Manichaeorum circa incarnationem

Caput XXIX: De errore Valentini circa incarnationem

Caput XXX: De errore Apollinaris circa corpus Christi

Caput XXXI: De errore Arii et Apollinaris circa animam Christi

Caput XXXII: De errore Apollinaris dicentis animam rationalem non fuisse in Christo, et de errore Origenis dicentis animam Christi ante mundum fuisse creatam

El segundo error acerca del alma de Cristo es el de Apolinar: el cual, habiendo seguido antes a Arrio, convencido sin embargo por los testimonios arriba citados, confesó después que en Cristo había un alma sensitiva, sin entendimiento ni mente; y dijo que a aquella alma el Verbo de Dios hacía las veces de entendimiento y de mente.

I. Pero que esto no basta para evitar los referidos inconvenientes, se argumenta. Primero. Si en Cristo hubo alma sensitiva sin razón, no fue de la misma especie que nuestra alma, que es participativa de razón: pues según el Filósofo, VIII Metaphys., en las definiciones y en las especies, cualquier diferencia esencial añadida o sustraída varía la especie. Luego tampoco el mismo Cristo fue de la misma especie que nosotros. — Se prueba la consecuencia. Porque el hombre obtiene la especie humana de esto: que tiene mente y razón.

Segundo. Se seguiría que el alma de Cristo se contuviera bajo alguna de las especies del alma sensitiva carente de razón, a saber, bajo la especie del alma del león o del caballo o de otra bestia cualquiera. Porque el alma sensitiva carente de razón es como un género que contiene bajo sí muchas especies; pero nada hay en el género que no esté en alguna de sus especies. Y esto es del todo absurdo. Luego etc.

Tercero. Se seguiría que Cristo no hubiera tenido miembros como son los miembros humanos. — Se prueba la consecuencia. Porque, puesto que el cuerpo se compara con el alma como la materia con la forma y como el instrumento con el agente principal, y la materia debe ser proporcionada a la forma, y el instrumento al agente principal, es necesario que según la diversidad de las almas haya diversidad de cuerpos.

Nótese que el alma tanto da el ser al cuerpo como usa de él para las operaciones exteriores. En cuanto le da el ser, se compara con él como la forma con la materia: pues es propio de la forma dar el ser a la materia. En cuanto, empero, lo mueve —no ciertamente como movido solamente, sino como movido que mueve otra cosa exterior—, se compara con él como el motor principal con el instrumento: pues es de razón del instrumento ser moviente movido. De uno y otro modo, pues, es necesario que el cuerpo sea proporcionado al alma: porque una forma determinada no se recibe en cualquier materia, sino en una determinada y proporcionada a ella; ni todo agente principal usa indiferentemente de cualquier instrumento, sino que un agente determinado usa de instrumentos ciertos y determinados. Por eso prueba de manera óptima Santo Tomás que según la diversidad de las almas es la diversidad de los cuerpos, por el hecho de que el cuerpo se compara con el alma tanto como la materia con la forma, como el instrumento con el agente principal.

Cuarto. En Cristo hubo admiración, como es patente en Matth. VIII. Luego también algo además de la divinidad y del alma sensitiva: a saber, la mente humana. — Se prueba la consecuencia. Porque ni al Verbo de Dios, al ser Dios, puede convenirle la admiración, que procede de la ignorancia de la causa; ni al alma sensitiva, pues a ella no pertenece preocuparse del conocimiento de las causas.

II. De lo dicho infiere Santo Tomás dos corolarios. El primero es que, cuando se dice el Verbo se hizo carne, no se entiende como si el Verbo se hubiera convertido en carne, o como si hubiera asumido sólo la carne, o sólo el alma sensitiva sin mente: sino que se toma carne por todo el hombre, para expresar la debilidad de la naturaleza humana, que el Verbo asumió. Porque también alma se pone en las Escrituras a veces por todo el hombre: como cuando se dice, Exod. I, eran todas las almas etc. También carne se pone a veces por todo el hombre: como cuando se dice Isaiae XL, toda carne verá etc.

El segundo corolario es que es falso el dogma de Orígenes, que dice que el alma de Cristo fue creada desde el principio, antes de las criaturas corporales, y asumida por el Verbo, y finalmente se revistió de carne. Pues es patente por lo dicho que Cristo tuvo carne humana y alma humana. Ahora bien, arriba se mostró que las almas humanas no preexisten a sus propios cuerpos.

Caput XXXIII: De errore Theodori Mopsuesteni et Nestorii circa unionem verbi ad hominem

Caput XXXIV: Contra errorem Eutychetis

Caput XXXV: De errore Macarii Antiocheni ponentis unam tantum voluntatem in Christo

Caput XXXVI: Contra eos qui dixerunt ex anima et corpore non esse aliquid unum constitutum in Christo

Caput XXXVII: Contra eos qui ponunt duo supposita vel duas hypostases in una persona Christi

Caput XXXVIII: Quid Catholica fides sentiat de incarnatione Christi

Caput XXXIX: Obiectiones contra fidem incarnationis

Caput XL: Quomodo oporteat intelligere incarnationem filii Dei

Caput XLI: Quod assumptio humanae naturae maxime competebat verbo Dei

Caput XLII: Quod humana natura assumpta a verbo non praeextitit assumptioni, sed in ipsa conceptione fuit assumpta

Caput XLIII: Quod natura assumpta a verbo in ipsa conceptione fuit perfecta quantum ad animam et corpus

Caput XLIV: Quod Christum decuit nasci ex virgine

Caput XLV: Quod Christus natus est de spiritu sancto

Caput XLVI: Quod Christus non fuit filius spiritus sancti secundum carnem

Caput XLVII: Quod non sit dicendum Christum esse creaturam

Caput XLVIII: Solutio rationum contra incarnationem superius positarum

Caput XLIX: Quod peccatum originale traducatur a primo parente in posteros

Caput L: Obiectiones contra peccatum originale

Caput LI: Solutio obiectionum positarum

Caput LII: Rationes quibus videtur probari quod non fuit conveniens Deum incarnari

Caput LIII: Quod conveniens fuit Deum incarnari

Caput LIV: Solutio rationum supra positarum contra convenientiam incarnationis

Caput LV: De necessitate sacramentorum

Caput LVI: De distinctione sacramentorum veteris et novae legis

Caput LVII: De numero sacramentorum novae legis

Caput LVIII: De Baptismo

Caput LIX: De confirmatione

Caput LX: De Eucharistia

Caput LXI: De errore infidelium circa sacramentum Eucharistiae

Caput LXII: Solutio praemissarum difficultatum, et primo quoad conversionem panis in corpus Christi

Caput LXIII: Solutio eorum quae obiiciebantur ex parte loci

Caput LXIV: Solutio eorum quae obiiciebantur ex parte accidentium

Caput LXV: Solutio eorum quae obiiciebantur ex parte actionis et passionis

Caput LXVI: Solutio eorum quae obiiciebantur ex parte fractionis

Caput LXVII: Solutio auctoritatis inductae

Caput LXVIII: Ex quali pane et vino debet confici hoc sacramentum

Caput LXIX: De sacramento poenitentiae. Et primo, quod homines post gratiam sacramentalem acceptam peccare possunt

Caput LXX: Quod homo peccans post sacramentorum gratiam potest converti per gratiam

Caput LXXI: De necessitate poenitentiae et partium eius

Caput LXXII: De sacramento extremae unctionis

Caput LXXIII: De sacramento ordinis

Caput LXXIV: De distinctione ordinum

Caput LXXV: De episcopali potestate: et quod in ea unus sit summus

Caput LXXVI: Quod per malos ministros sacramenta dispensari possunt

Caput LXXVII: De sacramento matrimonii

Caput LXXVIII: Quod per Christum resurrectio corporum sit futura

Caput LXXIX: Obiectiones contra resurrectionem

Caput LXXX: Solutio praemissarum obiectionum

Caput LXXXI: Quod homines resurgent immortales

Caput LXXXII: Quod in resurgentibus non erit usus ciborum neque venereorum

Caput LXXXIII: Quod corpora resurgentium erunt eiusdem naturae

Caput LXXXIV: Quod corpora resurgentium erunt alterius dispositionis

Caput LXXXV: De qualitate corporum glorificatorum

Caput LXXXVI: De loco corporum glorificatorum

Caput LXXXVII: De sexu et aetate resurgentium

Caput LXXXVIII: De qualitate corporum resurgentium in damnatis

Caput LXXXIX: Quomodo substantiae incorporeae patiantur ab igne corporeo

Caput XC: Quod animae statim post separationem a corpore poenam vel praemium consequuntur

Caput XCI: Quod animae sanctorum post mortem habent voluntatem immutabilem in bono

Caput XCII: Quod animae malorum post mortem habent voluntatem immutabilem in malo

Caput XCIII: De immutabilitate voluntatis in animabus in Purgatorio detentis

Caput XCIV: De immutabilitate voluntatis communiter in omnibus animabus post separationem a corpore

Caput XCV: De finali iudicio

Caput XCVI: De statu mundi post iudicium

↑ Top of work