Commentaria in Summam contra Gentiles, Liber IV

Francesco Silvestri

Commentaria in Summam contra Gentiles, Liber IV

Francesco Silvestri (1474–1528)

Commentaria in Summam contra Gentiles

First published 1918

In Book IV of the Commentaria in Summam contra Gentiles, Francesco Silvestri of Ferrara (Ferrariensis) examines Aquinas's treatment of revealed mysteries: the Trinity, the Incarnation, the sacraments, and the resurrection. The commentary accompanies the Leonine text in volume XV (1930). The present digital edition includes the Latin text and an English translation.


Prooemium

Caput I: Quod sit generatio, paternitas et filiatio in divinis

Caput II: Quod filius Dei sit Deus

Caput III: Quid opinatus sit Photinus de filio Dei, et eius improbatio

Caput IV: Opinio Sabellii de filio Dei, et eius improbatio

Caput V: De opinione Arii circa filium Dei

Caput VI: Improbatio opinionis Arii de filio Dei

Caput VII: Solutio ad auctoritates quas Arius pro se inducebat

Caput VIII: Solutio ad auctoritates Photini et Sabellii

Caput IX: Rationes contra generationem et processionem divinam

Caput X: Quomodo accipienda sit generatio in divinis, et quae de filio Dei dicuntur in Scripturis

Caput XI: Quomodo filius Dei dicatur Dei sapientia

Caput XII: Quod non est nisi unus filius in divinis

Caput XIII: Solutio ad rationes supra inductas contra generationem divinam

Caput XIV: De spiritu sancto, quod sit in divinis

Caput XV: Rationes ex quibus aliqui spiritum sanctum existimaverunt esse creaturam

Caput XVI: Quod spiritus sanctus sit verus Deus

Caput XVII: Quod spiritus sanctus sit subsistens persona

Caput XVIII: Quomodo intelligenda sunt quae de spiritu sancto dicuntur

Caput XIX: De effectibus attributis spiritui sancto in Scripturis respectu totius creaturae

Caput XX: De effectibus attributis spiritui sancto in sacra Scriptura respectu rationalis creaturae, quantum ad ea quae Deus nobis largitur

Caput XXI: De effectibus attributis spiritui sancto secundum quod movet creaturam in Deum

Caput XXII: Solutio rationum supra inductarum contra divinitatem spiritus sancti

Caput XXIII: Quod spiritus sanctus procedat a filio

Caput XXIV: Rationes ostendere volentium quod spiritus sanctus non procedat a filio, et solutio ipsarum

Caput XXV: Quod non sunt nisi tres personae in divinis pater, filius et spiritus sanctus

Caput XXVI: De incarnatione verbi secundum traditionem sacrae Scripturae

Caput XXVII: De errore Photini circa incarnationem

Caput XXVIII: De errore Manichaeorum circa incarnationem

Caput XXIX: De errore Valentini circa incarnationem

El segundo error, cercano al precedente, fue el de Valentín, que decía que Cristo no tuvo cuerpo terreno, sino que lo trajo del cielo; y que nada recibió de su madre, sino que pasó a través de ella como por un acueducto. Pero confirmaba el error con la autoridad de la Sagrada Escritura: Joan. III, Nadie sube etc.; y Joan. VI, He descendido etc.; y I Cor. XV, El primer hombre etc.

Procedía, además, este error, como el precedente, de una falsa raíz: a saber, que ellos creían que todas las cosas terrenas habían sido creadas por el diablo. Puesto que, en efecto, el Hijo de Dios apareció para deshacer las obras del diablo, como se dice en I Joan. III, no le convenía recibir el cuerpo de una criatura del diablo, cuando también se dice en II Cor. VI, Qué sociedad etc.

II. Contra este error, sin embargo, se argumenta primero, porque se sigue lo que se seguía del error de Maniqueo: a saber, que Cristo no fue hombre verdadero, sino aparente, etc. — Se prueba la consecuencia, suponiendo que de cada especie hay principios esenciales determinados, a saber, la materia y la forma, de los cuales se constituye la razón de la especie material. Pues si el cuerpo de Cristo no fue terreno, no hubo en él carne verdadera y hueso verdadero, que son la propia materia del hombre, ya que el fuego, el aire, el agua, la tierra y cosas semejantes son la propia materia de éstos. Luego etc.

Secundo. No convenía que el Hijo de Dios arrastrara a peor algo la dignidad de la naturaleza asumida, sino más bien que la exaltara. Pero el cuerpo celeste es incorruptible según la naturaleza, e inalterable, y no puede ser trasladado fuera de su ubi. Luego con esto no lo llevó a lo inferior, sino que más bien hizo incorruptible y celeste lo terreno y pasible.

Tertio. El cuerpo de David fue terreno. Luego también el cuerpo de Cristo: puesto que, según el Apóstol, fue hecho Hijo de Dios de la descendencia de David según la carne.

Quarto. El Hijo de Dios es dicho hecho y nacido de María: Galat. IV, y Matth. I. Pero esto no se diría si hubiera pasado a través de ella como por un conducto, no asumiendo nada de ella. Luego etc.

Quinto. No podría decirse María Madre de Jesús. Luego etc.

Sexto. Se sigue que nosotros no somos de uno con él; y en consecuencia tampoco podemos ser llamados sus hermanos. Ni tampoco él participó de carne y sangre: ya que éstas se componen de los elementos inferiores. Pero esto es contra lo que se dice en Heb. II. Luego etc.

III. A aquello, en cambio, en lo que se apoyan, se dice primero, que Cristo no descendió del cielo según el cuerpo o el alma, sino según que es Dios. Esto se muestra porque, habiendo dicho, Nadie etc., añadió, el Hijo del hombre, que está en el cielo, con lo cual muestra que descendió del cielo de tal modo que, sin embargo, no dejó de estar en el cielo: lo cual es propio de la deidad, según aquello de Ierem. XXIII, Yo lleno el cielo y la tierra.

Se dice en segundo lugar, que este descenso del Hijo de Dios no se entiende según un movimiento local: sino según esto, que unió a sí la sustancia terrena.

  1. Nótese que, como entendemos lo divino bajo semejanzas de cosas corporales, para significar un nuevo modo de estar Dios en las tierras, la Escritura usa el nombre de descenso, entendiendo ciertamente por este nombre no un movimiento local, por el cual el cuerpo, al acercarse a un lugar, se aparta de otro; sino tan sólo un nuevo modo de estar en las tierras, a saber, por la asunción de la sustancia terrena. Aunque, en efecto, Dios, antes de la encarnación, estaba en el cielo y en la tierra, no estaba, sin embargo, de este modo, de suerte que la naturaleza humana le estuviera unida en la unidad de persona. Y por eso se dice que descendió del cielo, porque unió y hizo suya la naturaleza humana, que no es celestial sino terrena.

A la raíz, en cambio, de la posición se dice que es falsa: como se mostró arriba, en el segundo Libro.

Caput XXX: De errore Apollinaris circa corpus Christi

Caput XXXI: De errore Arii et Apollinaris circa animam Christi

Caput XXXII: De errore Apollinaris dicentis animam rationalem non fuisse in Christo, et de errore Origenis dicentis animam Christi ante mundum fuisse creatam

Caput XXXIII: De errore Theodori Mopsuesteni et Nestorii circa unionem verbi ad hominem

Caput XXXIV: Contra errorem Eutychetis

Caput XXXV: De errore Macarii Antiocheni ponentis unam tantum voluntatem in Christo

Caput XXXVI: Contra eos qui dixerunt ex anima et corpore non esse aliquid unum constitutum in Christo

Caput XXXVII: Contra eos qui ponunt duo supposita vel duas hypostases in una persona Christi

Caput XXXVIII: Quid Catholica fides sentiat de incarnatione Christi

Caput XXXIX: Obiectiones contra fidem incarnationis

Caput XL: Quomodo oporteat intelligere incarnationem filii Dei

Caput XLI: Quod assumptio humanae naturae maxime competebat verbo Dei

Caput XLII: Quod humana natura assumpta a verbo non praeextitit assumptioni, sed in ipsa conceptione fuit assumpta

Caput XLIII: Quod natura assumpta a verbo in ipsa conceptione fuit perfecta quantum ad animam et corpus

Caput XLIV: Quod Christum decuit nasci ex virgine

Caput XLV: Quod Christus natus est de spiritu sancto

Caput XLVI: Quod Christus non fuit filius spiritus sancti secundum carnem

Caput XLVII: Quod non sit dicendum Christum esse creaturam

Caput XLVIII: Solutio rationum contra incarnationem superius positarum

Caput XLIX: Quod peccatum originale traducatur a primo parente in posteros

Caput L: Obiectiones contra peccatum originale

Caput LI: Solutio obiectionum positarum

Caput LII: Rationes quibus videtur probari quod non fuit conveniens Deum incarnari

Caput LIII: Quod conveniens fuit Deum incarnari

Caput LIV: Solutio rationum supra positarum contra convenientiam incarnationis

Caput LV: De necessitate sacramentorum

Caput LVI: De distinctione sacramentorum veteris et novae legis

Caput LVII: De numero sacramentorum novae legis

Caput LVIII: De Baptismo

Caput LIX: De confirmatione

Caput LX: De Eucharistia

Caput LXI: De errore infidelium circa sacramentum Eucharistiae

Caput LXII: Solutio praemissarum difficultatum, et primo quoad conversionem panis in corpus Christi

Caput LXIII: Solutio eorum quae obiiciebantur ex parte loci

Caput LXIV: Solutio eorum quae obiiciebantur ex parte accidentium

Caput LXV: Solutio eorum quae obiiciebantur ex parte actionis et passionis

Caput LXVI: Solutio eorum quae obiiciebantur ex parte fractionis

Caput LXVII: Solutio auctoritatis inductae

Caput LXVIII: Ex quali pane et vino debet confici hoc sacramentum

Caput LXIX: De sacramento poenitentiae. Et primo, quod homines post gratiam sacramentalem acceptam peccare possunt

Caput LXX: Quod homo peccans post sacramentorum gratiam potest converti per gratiam

Caput LXXI: De necessitate poenitentiae et partium eius

Caput LXXII: De sacramento extremae unctionis

Caput LXXIII: De sacramento ordinis

Caput LXXIV: De distinctione ordinum

Caput LXXV: De episcopali potestate: et quod in ea unus sit summus

Caput LXXVI: Quod per malos ministros sacramenta dispensari possunt

Caput LXXVII: De sacramento matrimonii

Caput LXXVIII: Quod per Christum resurrectio corporum sit futura

Caput LXXIX: Obiectiones contra resurrectionem

Caput LXXX: Solutio praemissarum obiectionum

Caput LXXXI: Quod homines resurgent immortales

Caput LXXXII: Quod in resurgentibus non erit usus ciborum neque venereorum

Caput LXXXIII: Quod corpora resurgentium erunt eiusdem naturae

Caput LXXXIV: Quod corpora resurgentium erunt alterius dispositionis

Caput LXXXV: De qualitate corporum glorificatorum

Caput LXXXVI: De loco corporum glorificatorum

Caput LXXXVII: De sexu et aetate resurgentium

Caput LXXXVIII: De qualitate corporum resurgentium in damnatis

Caput LXXXIX: Quomodo substantiae incorporeae patiantur ab igne corporeo

Caput XC: Quod animae statim post separationem a corpore poenam vel praemium consequuntur

Caput XCI: Quod animae sanctorum post mortem habent voluntatem immutabilem in bono

Caput XCII: Quod animae malorum post mortem habent voluntatem immutabilem in malo

Caput XCIII: De immutabilitate voluntatis in animabus in Purgatorio detentis

Caput XCIV: De immutabilitate voluntatis communiter in omnibus animabus post separationem a corpore

Caput XCV: De finali iudicio

Caput XCVI: De statu mundi post iudicium

↑ Top of work