Commentaria in Summam contra Gentiles, Liber IV
Francesco Silvestri (1474–1528)
Commentaria in Summam contra Gentiles
First published 1918
In Book IV of the Commentaria in Summam contra Gentiles, Francesco Silvestri of Ferrara (Ferrariensis) examines Aquinas's treatment of revealed mysteries: the Trinity, the Incarnation, the sacraments, and the resurrection. The commentary accompanies the Leonine text in volume XV (1930). The present digital edition includes the Latin text and an English translation.
Prooemium
Caput I: Quod sit generatio, paternitas et filiatio in divinis
Caput II: Quod filius Dei sit Deus
Caput III: Quid opinatus sit Photinus de filio Dei, et eius improbatio
Caput IV: Opinio Sabellii de filio Dei, et eius improbatio
Caput V: De opinione Arii circa filium Dei
Caput VI: Improbatio opinionis Arii de filio Dei
Caput VII: Solutio ad auctoritates quas Arius pro se inducebat
Caput VIII: Solutio ad auctoritates Photini et Sabellii
Caput IX: Rationes contra generationem et processionem divinam
Caput X: Quomodo accipienda sit generatio in divinis, et quae de filio Dei dicuntur in Scripturis
Caput XI: Quomodo filius Dei dicatur Dei sapientia
Caput XII: Quod non est nisi unus filius in divinis
Caput XIII: Solutio ad rationes supra inductas contra generationem divinam
Caput XIV: De spiritu sancto, quod sit in divinis
Caput XV: Rationes ex quibus aliqui spiritum sanctum existimaverunt esse creaturam
Caput XVI: Quod spiritus sanctus sit verus Deus
Caput XVII: Quod spiritus sanctus sit subsistens persona
Caput XVIII: Quomodo intelligenda sunt quae de spiritu sancto dicuntur
Caput XIX: De effectibus attributis spiritui sancto in Scripturis respectu totius creaturae
Caput XX: De effectibus attributis spiritui sancto in sacra Scriptura respectu rationalis creaturae, quantum ad ea quae Deus nobis largitur
Caput XXI: De effectibus attributis spiritui sancto secundum quod movet creaturam in Deum
Caput XXII: Solutio rationum supra inductarum contra divinitatem spiritus sancti
Caput XXIII: Quod spiritus sanctus procedat a filio
Caput XXIV: Rationes ostendere volentium quod spiritus sanctus non procedat a filio, et solutio ipsarum
Caput XXV: Quod non sunt nisi tres personae in divinis pater, filius et spiritus sanctus
Caput XXVI: De incarnatione verbi secundum traditionem sacrae Scripturae
Caput XXVII: De errore Photini circa incarnationem
Visto que confesamos por autoridad divina la encarnación de Dios, Santo Tomás quiere excluir los errores surgidos en torno a la misma encarnación1. En torno a esto hace dos cosas: primero, excluye los errores que hay acerca de las cosas que se unen en esta encarnación; segundo, los que hay acerca de la misma unión, cap. xxxiv.
En torno a lo primero hace tres cosas: primero, excluye los errores acerca de la divinidad de Cristo; segundo, acerca del cuerpo, cap. seq.; tercero, acerca del alma, cap. xxxii.
En orden a lo primero, dice que Ebión, Cerinto, y después Pablo de Samosata y Fotino, confiesan en Cristo sólo la naturaleza humana; y fingen que la divinidad no estuvo en él por naturaleza, sino por cierta participación excelente de la gloria divina, la cual él había merecido por sus obras.
Contra este error, sin embargo, además de lo que contra él se dijo más arriba2 cuando se trató de la divinidad del Hijo, arguye Santo Tomás que esta posición destruye el misterio de la Encarnación.
Se seguiría, en efecto, primero, no que Dios asumió la carne para hacerse hombre, sino más bien que el hombre se hizo Dios carnal, contra aquello que dice Juan, Verbum caro factum est: pues así, más bien al revés, la carne se habría hecho Verbo.
Se seguiría, segundo, que no convenirían al Hijo de Dios la exinanición ni el descenso, sino más bien al hombre la glorificación y la ascensión: contra aquello del Apóstol, Qui cum in forma Dei esset etc.
Se seguiría, tercero, que no sería verdadero lo que dice el Señor, Descendi de caelo: contra lo que se dice en Ioan. iii, Nemo ascendit etc.; y Ephes. iv, Qui descendit etc.
Se seguiría, cuarto, que el Hijo no habría sido enviado por el Padre, ni que habría salido de él para venir al mundo, sino sólo que iría al Padre: contra aquello de Ioan. xvi, Vado ad eum etc.