Commentaria in Summam contra Gentiles, Liber IV

Francesco Silvestri

Commentaria in Summam contra Gentiles, Liber IV

Francesco Silvestri (1474–1528)

Commentaria in Summam contra Gentiles

First published 1918

In Book IV of the Commentaria in Summam contra Gentiles, Francesco Silvestri of Ferrara (Ferrariensis) examines Aquinas's treatment of revealed mysteries: the Trinity, the Incarnation, the sacraments, and the resurrection. The commentary accompanies the Leonine text in volume XV (1930). The present digital edition includes the Latin text and an English translation.


Prooemium

Caput I: Quod sit generatio, paternitas et filiatio in divinis

Caput II: Quod filius Dei sit Deus

Caput III: Quid opinatus sit Photinus de filio Dei, et eius improbatio

Caput IV: Opinio Sabellii de filio Dei, et eius improbatio

Caput V: De opinione Arii circa filium Dei

Caput VI: Improbatio opinionis Arii de filio Dei

Caput VII: Solutio ad auctoritates quas Arius pro se inducebat

Caput VIII: Solutio ad auctoritates Photini et Sabellii

Caput IX: Rationes contra generationem et processionem divinam

Caput X: Quomodo accipienda sit generatio in divinis, et quae de filio Dei dicuntur in Scripturis

Caput XI: Quomodo filius Dei dicatur Dei sapientia

Caput XII: Quod non est nisi unus filius in divinis

Caput XIII: Solutio ad rationes supra inductas contra generationem divinam

Caput XIV: De spiritu sancto, quod sit in divinis

Caput XV: Rationes ex quibus aliqui spiritum sanctum existimaverunt esse creaturam

Caput XVI: Quod spiritus sanctus sit verus Deus

Caput XVII: Quod spiritus sanctus sit subsistens persona

Caput XVIII: Quomodo intelligenda sunt quae de spiritu sancto dicuntur

Caput XIX: De effectibus attributis spiritui sancto in Scripturis respectu totius creaturae

Caput XX: De effectibus attributis spiritui sancto in sacra Scriptura respectu rationalis creaturae, quantum ad ea quae Deus nobis largitur

Caput XXI: De effectibus attributis spiritui sancto secundum quod movet creaturam in Deum

Caput XXII: Solutio rationum supra inductarum contra divinitatem spiritus sancti

Caput XXIII: Quod spiritus sanctus procedat a filio

Caput XXIV: Rationes ostendere volentium quod spiritus sanctus non procedat a filio, et solutio ipsarum

Caput XXV: Quod non sunt nisi tres personae in divinis pater, filius et spiritus sanctus

Caput XXVI: De incarnatione verbi secundum traditionem sacrae Scripturae

Después de que Santo Tomás determinó lo que pertenece a la divina Trinidad, comienza a determinar acerca de la encarnación del Verbo divino y de las cosas que la siguen. En torno a esto hace dos cosas: primero, determina acerca de la encarnación del Verbo; segundo, acerca de los efectos de Cristo encarnado en nosotros, cap. LVI. — En torno a lo primero hace dos cosas: primero, muestra que Dios se encarnó; segundo, muestra la conveniencia de la Encarnación, cap. L. — En torno a lo primero hace dos cosas: primero, muestra que Dios se encarnó; segundo, plantea algunas dudas contra la misma Encarnación, cap. XL.

En torno a lo primero hace dos cosas: primero, muestra lo propuesto por la autoridad de la Sagrada Escritura; segundo, excluye los errores en torno a esta Encarnación, en el capítulo siguiente.

I. En orden a lo primero, antepone, para insinuar el orden de la doctrina, que, puesto que arriba se dijo que convenían al Hijo de Dios, Señor Jesucristo, algunas cosas según la divina naturaleza y otras según la humana, la cual quiso asumir en el tiempo para encarnarse: resta decir del mismo misterio de la Encarnación.

Antepone segundo, que la Encarnación, entre las obras divinas, excede al máximo la razón. Y puesto que esto es lo más admirable entre todas las cosas, se sigue que a la fe de este máximo prodigio se ordenan todos los demás prodigios: pues lo que es máximo en cada género parece ser causa de los demás.

II. Nótese primero, que la Encarnación es puesta por Santo Tomás como milagro de todos los milagros, III Sent., d. III, q. II, a. 2; IV Sent., d. XI; y de Pot., q. VI, a. 2, ad 9: ya que tanto pertenece al primer orden de los milagros, es decir, a aquellos que sólo Dios puede hacer, como en ese orden ocupa el grado supremo, puesto que esto es lo más alejado de la facultad de la naturaleza, conforme a lo que arriba fue determinado en el Tercer libro, donde se trataba de los milagros. Y por eso aquí se dice que excede al máximo la razón, y que es la obra más admirable. Pues cuanto algo está más por encima de la facultad de la naturaleza y más se aparta de ella, tanto más lo admiramos, y menos podemos captarlo con nuestra razón, ya que nuestra razón recibe el conocimiento de lo sensible y de lo natural.

Nótese segundo, de las Qq de Pot., ubi supra, que los demás milagros inducen a que se crea este mismo milagro de la Encarnación: pues no es inconveniente que un milagro induzca a la fe de otro. Por eso aquí se dice que a la fe de este milagro se ordenan todos los demás prodigios.

III. Supuesto esto, prueba su intento. Primero, por la autoridad de Ioan. 1, donde se dice: Y el Verbo se hizo carne, etc.

Segundo, por la autoridad del Apóstol, Philipp. II, donde dice: Estando en la forma de Dios, etc.

Tercero, por las palabras del mismo Señor Jesucristo, que a veces habla de sí con cosas humildes, las cuales le convienen según la humanidad asumida; a veces en cambio con cosas sublimes y divinas, de las que es cierto que le convienen según la divina naturaleza.

Cuarto, por los hechos del mismo Señor: de los cuales algunos pertenecen a la humanidad, como que temió, etc.; otros en cambio a la divinidad, como que con potestad propia sanaba a los enfermos, etc.

Nótese que Santo Tomás puso que los milagros de Cristo muestran su divinidad, porque los hacía con potestad propia. Porque operar milagros en virtud de una divina participada puede convenir también a los hombres: pero operar milagros con potestad propia es sólo de Dios. Pues de la razón del milagro es que sólo Dios pueda hacerlos, es decir, con virtud propia: sea cuanto a la sustancia del hecho, sea cuanto al modo de hacerlo.

Caput XXVII: De errore Photini circa incarnationem

Caput XXVIII: De errore Manichaeorum circa incarnationem

Caput XXIX: De errore Valentini circa incarnationem

Caput XXX: De errore Apollinaris circa corpus Christi

Caput XXXI: De errore Arii et Apollinaris circa animam Christi

Caput XXXII: De errore Apollinaris dicentis animam rationalem non fuisse in Christo, et de errore Origenis dicentis animam Christi ante mundum fuisse creatam

Caput XXXIII: De errore Theodori Mopsuesteni et Nestorii circa unionem verbi ad hominem

Caput XXXIV: Contra errorem Eutychetis

Caput XXXV: De errore Macarii Antiocheni ponentis unam tantum voluntatem in Christo

Caput XXXVI: Contra eos qui dixerunt ex anima et corpore non esse aliquid unum constitutum in Christo

Caput XXXVII: Contra eos qui ponunt duo supposita vel duas hypostases in una persona Christi

Caput XXXVIII: Quid Catholica fides sentiat de incarnatione Christi

Caput XXXIX: Obiectiones contra fidem incarnationis

Caput XL: Quomodo oporteat intelligere incarnationem filii Dei

Caput XLI: Quod assumptio humanae naturae maxime competebat verbo Dei

Caput XLII: Quod humana natura assumpta a verbo non praeextitit assumptioni, sed in ipsa conceptione fuit assumpta

Caput XLIII: Quod natura assumpta a verbo in ipsa conceptione fuit perfecta quantum ad animam et corpus

Caput XLIV: Quod Christum decuit nasci ex virgine

Caput XLV: Quod Christus natus est de spiritu sancto

Caput XLVI: Quod Christus non fuit filius spiritus sancti secundum carnem

Caput XLVII: Quod non sit dicendum Christum esse creaturam

Caput XLVIII: Solutio rationum contra incarnationem superius positarum

Caput XLIX: Quod peccatum originale traducatur a primo parente in posteros

Caput L: Obiectiones contra peccatum originale

Caput LI: Solutio obiectionum positarum

Caput LII: Rationes quibus videtur probari quod non fuit conveniens Deum incarnari

Caput LIII: Quod conveniens fuit Deum incarnari

Caput LIV: Solutio rationum supra positarum contra convenientiam incarnationis

Caput LV: De necessitate sacramentorum

Caput LVI: De distinctione sacramentorum veteris et novae legis

Caput LVII: De numero sacramentorum novae legis

Caput LVIII: De Baptismo

Caput LIX: De confirmatione

Caput LX: De Eucharistia

Caput LXI: De errore infidelium circa sacramentum Eucharistiae

Caput LXII: Solutio praemissarum difficultatum, et primo quoad conversionem panis in corpus Christi

Caput LXIII: Solutio eorum quae obiiciebantur ex parte loci

Caput LXIV: Solutio eorum quae obiiciebantur ex parte accidentium

Caput LXV: Solutio eorum quae obiiciebantur ex parte actionis et passionis

Caput LXVI: Solutio eorum quae obiiciebantur ex parte fractionis

Caput LXVII: Solutio auctoritatis inductae

Caput LXVIII: Ex quali pane et vino debet confici hoc sacramentum

Caput LXIX: De sacramento poenitentiae. Et primo, quod homines post gratiam sacramentalem acceptam peccare possunt

Caput LXX: Quod homo peccans post sacramentorum gratiam potest converti per gratiam

Caput LXXI: De necessitate poenitentiae et partium eius

Caput LXXII: De sacramento extremae unctionis

Caput LXXIII: De sacramento ordinis

Caput LXXIV: De distinctione ordinum

Caput LXXV: De episcopali potestate: et quod in ea unus sit summus

Caput LXXVI: Quod per malos ministros sacramenta dispensari possunt

Caput LXXVII: De sacramento matrimonii

Caput LXXVIII: Quod per Christum resurrectio corporum sit futura

Caput LXXIX: Obiectiones contra resurrectionem

Caput LXXX: Solutio praemissarum obiectionum

Caput LXXXI: Quod homines resurgent immortales

Caput LXXXII: Quod in resurgentibus non erit usus ciborum neque venereorum

Caput LXXXIII: Quod corpora resurgentium erunt eiusdem naturae

Caput LXXXIV: Quod corpora resurgentium erunt alterius dispositionis

Caput LXXXV: De qualitate corporum glorificatorum

Caput LXXXVI: De loco corporum glorificatorum

Caput LXXXVII: De sexu et aetate resurgentium

Caput LXXXVIII: De qualitate corporum resurgentium in damnatis

Caput LXXXIX: Quomodo substantiae incorporeae patiantur ab igne corporeo

Caput XC: Quod animae statim post separationem a corpore poenam vel praemium consequuntur

Caput XCI: Quod animae sanctorum post mortem habent voluntatem immutabilem in bono

Caput XCII: Quod animae malorum post mortem habent voluntatem immutabilem in malo

Caput XCIII: De immutabilitate voluntatis in animabus in Purgatorio detentis

Caput XCIV: De immutabilitate voluntatis communiter in omnibus animabus post separationem a corpore

Caput XCV: De finali iudicio

Caput XCVI: De statu mundi post iudicium

↑ Top of work