Commentaria in Summam contra Gentiles, Liber IV

Francesco Silvestri

Commentaria in Summam contra Gentiles, Liber IV

Francesco Silvestri (1474–1528)

Commentaria in Summam contra Gentiles

First published 1918

In Book IV of the Commentaria in Summam contra Gentiles, Francesco Silvestri of Ferrara (Ferrariensis) examines Aquinas's treatment of revealed mysteries: the Trinity, the Incarnation, the sacraments, and the resurrection. The commentary accompanies the Leonine text in volume XV (1930). The present digital edition includes the Latin text and an English translation.


Prooemium

Caput I: Quod sit generatio, paternitas et filiatio in divinis

Caput II: Quod filius Dei sit Deus

Caput III: Quid opinatus sit Photinus de filio Dei, et eius improbatio

Caput IV: Opinio Sabellii de filio Dei, et eius improbatio

Caput V: De opinione Arii circa filium Dei

Caput VI: Improbatio opinionis Arii de filio Dei

Caput VII: Solutio ad auctoritates quas Arius pro se inducebat

Caput VIII: Solutio ad auctoritates Photini et Sabellii

Caput IX: Rationes contra generationem et processionem divinam

Después de que Santo Tomás ha mostrado, con autoridades de la Sagrada Escritura, que en Dios hay generación, filiación y paternidad, quiere ahora investigar el modo de dicha generación. Y en torno a esto hace tres cosas: primero, aduce razones contra la misma generación; segundo, determina la verdad, cap. seq.; tercero, responde a las objeciones, cap. xiv.

En cuanto a lo primero, dice que, puesto que por las Sagradas Escrituras se nos propone creer que el Padre y el Hijo, aunque se distinguen como personas, son sin embargo un solo Dios y tienen una sola esencia o naturaleza; y que esto parece muy remoto de la naturaleza de las criaturas: la razón humana, procediendo de las propiedades de las criaturas, padece en este secreto una múltiple dificultad.

Y primero, porque la generación que nos es conocida es una cierta mutación, a la cual se opone la corrupción. Pero Dios es inmutable, incorruptible y eterno.

Segundo, porque se sigue, si el Hijo de Dios es engendrado, que ni es eterno, en cuanto que sale de la potencia al acto, puesto que todo lo generado es mutable, y lo que se muda sale de la potencia al acto; ni es Dios verdadero, ya que tiene algo de potencialidad.

Tercero, porque el Hijo ni recibió del Padre otra naturaleza en número, sino verdaderamente la misma en especie, ya que no pueden haber varias deidades en número; ni la misma en número, porque ni una parte de ella, pues la naturaleza divina es indivisible; ni la totalidad, porque así dejaría de estar en el Padre, como transfundida al Hijo, y así el Padre se corrompería al generar; ni puede esto suceder por cierta exuberancia, como el agua de la fuente que fluye hacia el arroyo y la fuente no se vacía, porque la naturaleza divina, así como no puede dividirse, tampoco puede aumentarse. Pero si recibiera del Padre una naturaleza de otro género, como sucede en las generaciones equívocas, se sigue que el Hijo no sería Dios verdadero.

Cuarto, porque se sigue que el Hijo no es su propia esencia o naturaleza: porque entonces sería necesario que una cosa fuese la que recibe y otra la naturaleza recibida.

Quinto, porque, si el Hijo no es otra cosa que su propia esencia, siendo la esencia divina subsistente, y siendo también el Padre su propia esencia, queda que el Padre y el Hijo coinciden en la misma cosa subsistente; y por consiguiente que coinciden en la persona, ya que en las naturalezas intelectuales la cosa subsistente se llama persona. Pero si el Hijo no es la misma esencia divina, no será Dios verdadero.

Sexto, porque, como en el Padre no hay otro principio de individuación que su propia esencia, por cuanto el Padre es lo mismo que Dios, y la esencia de Dios es aquella por la cual Dios se individúa, por cuanto no es forma en la materia, su esencia no puede estar en ningún otro supósito: pues lo que es principio de individuación en cada uno es imposible que esté en otro supósito. Y así se sigue, o que no está en el Hijo, y así no será Dios verdadero; o que el Hijo no es un supósito distinto del Padre.

Séptimo, porque, si el Padre y el Hijo son dos supósitos y uno en la esencia, es necesario que haya en ellos algo además de la esencia por lo cual se distingan. Y así la persona del Hijo será compuesta, y semejantemente la persona del Padre: y así ninguno de los dos será Dios verdadero.

Si se dijera que se distinguen solo por la relación, en cuanto uno es Padre y otro es Hijo; y que lo que se dice relativamente no predica otra cosa sino relación a otro: — esto no parece suficiente. Primero, porque, como la relación no puede ser sin algún absoluto, o aquel absoluto en el que se funda la relación del Padre y del Hijo es uno solo, o son dos. No lo primero: porque en lo mismo no puede fundarse una doble relación, salvo acaso la relación de identidad, que no puede operar distinción. Luego lo segundo. Luego es necesario que se preintienda la distinción de los absolutos. Luego etc. — Segundo, porque la relación que distingue al Hijo del Padre, si es alguna cosa, como no parece ser la misma esencia divina, por cuanto ésta es común, habrá en el Hijo alguna cosa que no es su esencia: y así no será Dios verdadero. Pero si está solo en el entendimiento, no podrá distinguir personalmente al Hijo del Padre. — Tercero, porque entonces ninguno de los dos será Dios verdadero. Pues todo lo relativo depende de su correlativo: pero lo que depende de otro no es Dios verdadero.

Octavo, porque, si el Padre es Dios y asimismo el Hijo, este nombre Dios se predicará de ambos sustancialmente. Pero es imposible que, por parte de los sujetos, se encuentre pluralidad, siendo la unidad por parte del predicado sustancial (entiéndase de la unidad numérica): porque el predicado sustancial es aquello que verdaderamente es lo mismo de lo que se predica. Y así parece que, si el Padre y el Hijo son dos personas, es imposible que sean un solo Dios.

Noveno, porque de Dios Padre y de Dios Hijo se predican opuestos: pues el Padre es Dios innascible, y el Hijo, en cambio, Dios engendrado. Pero los predicados opuestos muestran pluralidad en aquello de lo que se predican.

Por último, en orden a la solución que seguirá, añade Santo Tomás que, puesto que la verdad es fuerte en sí misma y no es derribada por ninguna impugnación, debe mostrarse que la verdad de la fe no puede ser superada por la razón.

Caput X: Quomodo accipienda sit generatio in divinis, et quae de filio Dei dicuntur in Scripturis

Caput XI: Quomodo filius Dei dicatur Dei sapientia

Caput XII: Quod non est nisi unus filius in divinis

Caput XIII: Solutio ad rationes supra inductas contra generationem divinam

Caput XIV: De spiritu sancto, quod sit in divinis

Caput XV: Rationes ex quibus aliqui spiritum sanctum existimaverunt esse creaturam

Caput XVI: Quod spiritus sanctus sit verus Deus

Caput XVII: Quod spiritus sanctus sit subsistens persona

Caput XVIII: Quomodo intelligenda sunt quae de spiritu sancto dicuntur

Caput XIX: De effectibus attributis spiritui sancto in Scripturis respectu totius creaturae

Caput XX: De effectibus attributis spiritui sancto in sacra Scriptura respectu rationalis creaturae, quantum ad ea quae Deus nobis largitur

Caput XXI: De effectibus attributis spiritui sancto secundum quod movet creaturam in Deum

Caput XXII: Solutio rationum supra inductarum contra divinitatem spiritus sancti

Caput XXIII: Quod spiritus sanctus procedat a filio

Caput XXIV: Rationes ostendere volentium quod spiritus sanctus non procedat a filio, et solutio ipsarum

Caput XXV: Quod non sunt nisi tres personae in divinis pater, filius et spiritus sanctus

Caput XXVI: De incarnatione verbi secundum traditionem sacrae Scripturae

Caput XXVII: De errore Photini circa incarnationem

Caput XXVIII: De errore Manichaeorum circa incarnationem

Caput XXIX: De errore Valentini circa incarnationem

Caput XXX: De errore Apollinaris circa corpus Christi

Caput XXXI: De errore Arii et Apollinaris circa animam Christi

Caput XXXII: De errore Apollinaris dicentis animam rationalem non fuisse in Christo, et de errore Origenis dicentis animam Christi ante mundum fuisse creatam

Caput XXXIII: De errore Theodori Mopsuesteni et Nestorii circa unionem verbi ad hominem

Caput XXXIV: Contra errorem Eutychetis

Caput XXXV: De errore Macarii Antiocheni ponentis unam tantum voluntatem in Christo

Caput XXXVI: Contra eos qui dixerunt ex anima et corpore non esse aliquid unum constitutum in Christo

Caput XXXVII: Contra eos qui ponunt duo supposita vel duas hypostases in una persona Christi

Caput XXXVIII: Quid Catholica fides sentiat de incarnatione Christi

Caput XXXIX: Obiectiones contra fidem incarnationis

Caput XL: Quomodo oporteat intelligere incarnationem filii Dei

Caput XLI: Quod assumptio humanae naturae maxime competebat verbo Dei

Caput XLII: Quod humana natura assumpta a verbo non praeextitit assumptioni, sed in ipsa conceptione fuit assumpta

Caput XLIII: Quod natura assumpta a verbo in ipsa conceptione fuit perfecta quantum ad animam et corpus

Caput XLIV: Quod Christum decuit nasci ex virgine

Caput XLV: Quod Christus natus est de spiritu sancto

Caput XLVI: Quod Christus non fuit filius spiritus sancti secundum carnem

Caput XLVII: Quod non sit dicendum Christum esse creaturam

Caput XLVIII: Solutio rationum contra incarnationem superius positarum

Caput XLIX: Quod peccatum originale traducatur a primo parente in posteros

Caput L: Obiectiones contra peccatum originale

Caput LI: Solutio obiectionum positarum

Caput LII: Rationes quibus videtur probari quod non fuit conveniens Deum incarnari

Caput LIII: Quod conveniens fuit Deum incarnari

Caput LIV: Solutio rationum supra positarum contra convenientiam incarnationis

Caput LV: De necessitate sacramentorum

Caput LVI: De distinctione sacramentorum veteris et novae legis

Caput LVII: De numero sacramentorum novae legis

Caput LVIII: De Baptismo

Caput LIX: De confirmatione

Caput LX: De Eucharistia

Caput LXI: De errore infidelium circa sacramentum Eucharistiae

Caput LXII: Solutio praemissarum difficultatum, et primo quoad conversionem panis in corpus Christi

Caput LXIII: Solutio eorum quae obiiciebantur ex parte loci

Caput LXIV: Solutio eorum quae obiiciebantur ex parte accidentium

Caput LXV: Solutio eorum quae obiiciebantur ex parte actionis et passionis

Caput LXVI: Solutio eorum quae obiiciebantur ex parte fractionis

Caput LXVII: Solutio auctoritatis inductae

Caput LXVIII: Ex quali pane et vino debet confici hoc sacramentum

Caput LXIX: De sacramento poenitentiae. Et primo, quod homines post gratiam sacramentalem acceptam peccare possunt

Caput LXX: Quod homo peccans post sacramentorum gratiam potest converti per gratiam

Caput LXXI: De necessitate poenitentiae et partium eius

Caput LXXII: De sacramento extremae unctionis

Caput LXXIII: De sacramento ordinis

Caput LXXIV: De distinctione ordinum

Caput LXXV: De episcopali potestate: et quod in ea unus sit summus

Caput LXXVI: Quod per malos ministros sacramenta dispensari possunt

Caput LXXVII: De sacramento matrimonii

Caput LXXVIII: Quod per Christum resurrectio corporum sit futura

Caput LXXIX: Obiectiones contra resurrectionem

Caput LXXX: Solutio praemissarum obiectionum

Caput LXXXI: Quod homines resurgent immortales

Caput LXXXII: Quod in resurgentibus non erit usus ciborum neque venereorum

Caput LXXXIII: Quod corpora resurgentium erunt eiusdem naturae

Caput LXXXIV: Quod corpora resurgentium erunt alterius dispositionis

Caput LXXXV: De qualitate corporum glorificatorum

Caput LXXXVI: De loco corporum glorificatorum

Caput LXXXVII: De sexu et aetate resurgentium

Caput LXXXVIII: De qualitate corporum resurgentium in damnatis

Caput LXXXIX: Quomodo substantiae incorporeae patiantur ab igne corporeo

Caput XC: Quod animae statim post separationem a corpore poenam vel praemium consequuntur

Caput XCI: Quod animae sanctorum post mortem habent voluntatem immutabilem in bono

Caput XCII: Quod animae malorum post mortem habent voluntatem immutabilem in malo

Caput XCIII: De immutabilitate voluntatis in animabus in Purgatorio detentis

Caput XCIV: De immutabilitate voluntatis communiter in omnibus animabus post separationem a corpore

Caput XCV: De finali iudicio

Caput XCVI: De statu mundi post iudicium

↑ Top of work