Commentaria in Summam contra Gentiles, Liber IV

Francesco Silvestri

Commentaria in Summam contra Gentiles, Liber IV

Francesco Silvestri (1474–1528)

Commentaria in Summam contra Gentiles

First published 1918

In Book IV of the Commentaria in Summam contra Gentiles, Francesco Silvestri of Ferrara (Ferrariensis) examines Aquinas's treatment of revealed mysteries: the Trinity, the Incarnation, the sacraments, and the resurrection. The commentary accompanies the Leonine text in volume XV (1930). The present digital edition includes the Latin text and an English translation.


Prooemium

Caput I: Quod sit generatio, paternitas et filiatio in divinis

Caput II: Quod filius Dei sit Deus

Caput III: Quid opinatus sit Photinus de filio Dei, et eius improbatio

Caput IV: Opinio Sabellii de filio Dei, et eius improbatio

Caput V: De opinione Arii circa filium Dei

Falta, en tercer lugar, excluir el perverso dogma de Arrio. Acerca de esto Santo Tomás hace tres cosas: primero, narra su opinión; segundo, la reprueba, cap. seq.; tercero, responde a sus objeciones, cap. VIII.

En torno a lo primero hace dos cosas: primero, expone la opinión de Arrio con sus fundamentos; segundo, muestra de dónde tuvo origen.

I. En cuanto a lo primero, dice que hubo otros algunos, apartándose de los antes dichos, que afirmaron que el Hijo de Dios existió antes del misterio de la Encarnación, e incluso antes de la constitución del mundo, pero juzgaron que era tan otro respecto del Padre que no era de la misma naturaleza que Él. De ahí creyeron que la naturaleza del Hijo no existía desde la eternidad, aunque el Hijo fuese anterior a las demás criaturas; y por eso dijeron que el Hijo de Dios fue hecho de la nada y que es criatura. Añadían, sin embargo, que Él era uno con Dios Padre, no por naturaleza, sino por la unión de consenso y por la participación de la semejanza divina sobre las demás criaturas; y que, por encima de las demás criaturas incluso supremas, a quienes llamamos ángeles, que son llamados dioses e hijos de Dios (Iob. XXXVIII, y en los Salmos: «Dios se puso en pie», etc.), convenía que Él fuese llamado y Dios y Hijo de Dios. Item, que por Él Dios Padre había creado toda la demás criatura.

II. Esta posición, sin embargo, procuraban confirmarla, primero, porque en Ioan. XVII sólo el Padre es llamado Dios. — Segundo, porque en I ad Tim. ult., sólo el Padre es llamado potente Rey de los reyes, y sólo Él tiene la inmortalidad y habita la luz inaccesible. — Tercero, porque en Ioan. XIV el Padre es dicho mayor que el Hijo, y en I Cor. XV se dice que el Hijo está sujeto al Padre: lo cual no sería si una sola fuese la naturaleza del Padre y del Hijo. — Cuarto, porque la naturaleza del Padre no padece indigencia: pero sí la naturaleza del Hijo, que del Padre recibe, como es claro en Matth. XI e Ioan. III. — Quinto, porque es enseñado y ayudado por el Padre, como es claro en Ioan. V e Ioan. XV: lo cual es propio de un indigente. — Sexto, porque recibir mandato, obedecer, orar y ser enviado parece ser de un inferior. Estas cosas, sin embargo, se leen del Hijo: como es claro en Ioan. XIV, «Como me mandaste», etc.; Philipp. II, «Se hizo obediente», etc.; Ioan. XIV, «Yo rogaré», etc.; Galat. IV, «Cuando viniere», etc. — Séptimo, porque Cristo fue glorificado por el Padre, Ioan. XII, «Padre, glorifica», etc.; y por Él resucitado, ad Rom. VIII; y exaltado, Act. II; de lo cual parece que es inferior al Padre. — Octavo, porque en el Padre no hay defecto alguno. En el Hijo, en cambio, se halla defecto de potestad, Matth. XX, «Sentarse», etc.; y defecto de ciencia, Matth. XXIV, «Mas del día», etc.; y defecto de afecto quieto, ya que la Escritura afirma que en Él hubo tristeza e ira y cosas semejantes. — Noveno, porque se encuentra en las Escrituras que el Hijo de Dios es criatura: como es claro en Eccli. XXIV, «Me dijo el Creador», etc.; y, «Desde el principio», etc. — Décimo, porque es contado entre las criaturas: Eccli. XXIV, «Yo de la boca», etc.; y en Coloss. I se dice que es primogénito de toda criatura. — Undécimo, porque Cristo quería que sus discípulos fuesen uno, así como el Padre y el Hijo son uno, Ioan. XVII. Pero no quería que los discípulos fuesen uno por esencia.

III. En cuanto a lo segundo, dice Santo Tomás que ésta fue la opinión de Arrio y de Eunomio; y que nació de los dichos de los platónicos, los cuales ponían un Dios sumo, padre y creador de todas las cosas, del que decían que había emanado cierta mente, en la cual estaban las formas de todas las cosas, superior a todas las demás cosas, a la que llamaban intelecto paterno; y después de ésta el alma del mundo; luego, las demás criaturas.

Con esto también armoniza la posición de Avicena, que ponía, sobre el alma del cielo, la inteligencia que mueve el primer cielo; y sobre ésta, a Dios, en la cúspide.

Caput VI: Improbatio opinionis Arii de filio Dei

Caput VII: Solutio ad auctoritates quas Arius pro se inducebat

Caput VIII: Solutio ad auctoritates Photini et Sabellii

Caput IX: Rationes contra generationem et processionem divinam

Caput X: Quomodo accipienda sit generatio in divinis, et quae de filio Dei dicuntur in Scripturis

Caput XI: Quomodo filius Dei dicatur Dei sapientia

Caput XII: Quod non est nisi unus filius in divinis

Caput XIII: Solutio ad rationes supra inductas contra generationem divinam

Caput XIV: De spiritu sancto, quod sit in divinis

Caput XV: Rationes ex quibus aliqui spiritum sanctum existimaverunt esse creaturam

Caput XVI: Quod spiritus sanctus sit verus Deus

Caput XVII: Quod spiritus sanctus sit subsistens persona

Caput XVIII: Quomodo intelligenda sunt quae de spiritu sancto dicuntur

Caput XIX: De effectibus attributis spiritui sancto in Scripturis respectu totius creaturae

Caput XX: De effectibus attributis spiritui sancto in sacra Scriptura respectu rationalis creaturae, quantum ad ea quae Deus nobis largitur

Caput XXI: De effectibus attributis spiritui sancto secundum quod movet creaturam in Deum

Caput XXII: Solutio rationum supra inductarum contra divinitatem spiritus sancti

Caput XXIII: Quod spiritus sanctus procedat a filio

Caput XXIV: Rationes ostendere volentium quod spiritus sanctus non procedat a filio, et solutio ipsarum

Caput XXV: Quod non sunt nisi tres personae in divinis pater, filius et spiritus sanctus

Caput XXVI: De incarnatione verbi secundum traditionem sacrae Scripturae

Caput XXVII: De errore Photini circa incarnationem

Caput XXVIII: De errore Manichaeorum circa incarnationem

Caput XXIX: De errore Valentini circa incarnationem

Caput XXX: De errore Apollinaris circa corpus Christi

Caput XXXI: De errore Arii et Apollinaris circa animam Christi

Caput XXXII: De errore Apollinaris dicentis animam rationalem non fuisse in Christo, et de errore Origenis dicentis animam Christi ante mundum fuisse creatam

Caput XXXIII: De errore Theodori Mopsuesteni et Nestorii circa unionem verbi ad hominem

Caput XXXIV: Contra errorem Eutychetis

Caput XXXV: De errore Macarii Antiocheni ponentis unam tantum voluntatem in Christo

Caput XXXVI: Contra eos qui dixerunt ex anima et corpore non esse aliquid unum constitutum in Christo

Caput XXXVII: Contra eos qui ponunt duo supposita vel duas hypostases in una persona Christi

Caput XXXVIII: Quid Catholica fides sentiat de incarnatione Christi

Caput XXXIX: Obiectiones contra fidem incarnationis

Caput XL: Quomodo oporteat intelligere incarnationem filii Dei

Caput XLI: Quod assumptio humanae naturae maxime competebat verbo Dei

Caput XLII: Quod humana natura assumpta a verbo non praeextitit assumptioni, sed in ipsa conceptione fuit assumpta

Caput XLIII: Quod natura assumpta a verbo in ipsa conceptione fuit perfecta quantum ad animam et corpus

Caput XLIV: Quod Christum decuit nasci ex virgine

Caput XLV: Quod Christus natus est de spiritu sancto

Caput XLVI: Quod Christus non fuit filius spiritus sancti secundum carnem

Caput XLVII: Quod non sit dicendum Christum esse creaturam

Caput XLVIII: Solutio rationum contra incarnationem superius positarum

Caput XLIX: Quod peccatum originale traducatur a primo parente in posteros

Caput L: Obiectiones contra peccatum originale

Caput LI: Solutio obiectionum positarum

Caput LII: Rationes quibus videtur probari quod non fuit conveniens Deum incarnari

Caput LIII: Quod conveniens fuit Deum incarnari

Caput LIV: Solutio rationum supra positarum contra convenientiam incarnationis

Caput LV: De necessitate sacramentorum

Caput LVI: De distinctione sacramentorum veteris et novae legis

Caput LVII: De numero sacramentorum novae legis

Caput LVIII: De Baptismo

Caput LIX: De confirmatione

Caput LX: De Eucharistia

Caput LXI: De errore infidelium circa sacramentum Eucharistiae

Caput LXII: Solutio praemissarum difficultatum, et primo quoad conversionem panis in corpus Christi

Caput LXIII: Solutio eorum quae obiiciebantur ex parte loci

Caput LXIV: Solutio eorum quae obiiciebantur ex parte accidentium

Caput LXV: Solutio eorum quae obiiciebantur ex parte actionis et passionis

Caput LXVI: Solutio eorum quae obiiciebantur ex parte fractionis

Caput LXVII: Solutio auctoritatis inductae

Caput LXVIII: Ex quali pane et vino debet confici hoc sacramentum

Caput LXIX: De sacramento poenitentiae. Et primo, quod homines post gratiam sacramentalem acceptam peccare possunt

Caput LXX: Quod homo peccans post sacramentorum gratiam potest converti per gratiam

Caput LXXI: De necessitate poenitentiae et partium eius

Caput LXXII: De sacramento extremae unctionis

Caput LXXIII: De sacramento ordinis

Caput LXXIV: De distinctione ordinum

Caput LXXV: De episcopali potestate: et quod in ea unus sit summus

Caput LXXVI: Quod per malos ministros sacramenta dispensari possunt

Caput LXXVII: De sacramento matrimonii

Caput LXXVIII: Quod per Christum resurrectio corporum sit futura

Caput LXXIX: Obiectiones contra resurrectionem

Caput LXXX: Solutio praemissarum obiectionum

Caput LXXXI: Quod homines resurgent immortales

Caput LXXXII: Quod in resurgentibus non erit usus ciborum neque venereorum

Caput LXXXIII: Quod corpora resurgentium erunt eiusdem naturae

Caput LXXXIV: Quod corpora resurgentium erunt alterius dispositionis

Caput LXXXV: De qualitate corporum glorificatorum

Caput LXXXVI: De loco corporum glorificatorum

Caput LXXXVII: De sexu et aetate resurgentium

Caput LXXXVIII: De qualitate corporum resurgentium in damnatis

Caput LXXXIX: Quomodo substantiae incorporeae patiantur ab igne corporeo

Caput XC: Quod animae statim post separationem a corpore poenam vel praemium consequuntur

Caput XCI: Quod animae sanctorum post mortem habent voluntatem immutabilem in bono

Caput XCII: Quod animae malorum post mortem habent voluntatem immutabilem in malo

Caput XCIII: De immutabilitate voluntatis in animabus in Purgatorio detentis

Caput XCIV: De immutabilitate voluntatis communiter in omnibus animabus post separationem a corpore

Caput XCV: De finali iudicio

Caput XCVI: De statu mundi post iudicium

↑ Top of work