Commentaria in Summam contra Gentiles, Liber I
Francesco Silvestri (1474–1528)
Commentaria in Summam contra Gentiles
First published 1918
In Book I of the Commentaria in Summam contra Gentiles, Francesco Silvestri of Ferrara (Ferrariensis) expounds Aquinas's treatment of God and the divine attributes. His commentary proceeds through the arguments of the Summa contra Gentiles chapter by chapter. The present edition follows the commentary printed with the Leonine text in volume XIII (1918) and includes Latin, English, and Spanish texts.
Caput I: Quod sit officium sapientis
Caput II: Quae sit in hoc opere auctoris intentio
Caput III: Quis modus sit possibilis divinae veritatis manifestandae
Caput IV: Quod veritas divinorum ad quam naturalis ratio pertingit convenienter hominibus credenda proponitur
Caput V: Quod ea quae ratione investigari non possunt convenienter fide tenenda hominibus proponuntur
Caput VI: Quod assentire his quae sunt fidei non est levitatis quamvis supra rationem sint
Caput VII: Quod veritati fidei Christianae non contrariatur veritas rationis
Caput VIII: Qualiter se habeat humana ratio ad veritatem fidei
Caput IX: De ordine et modo procedendi in hoc opere
Caput X: De opinione dicentium quod Deum esse demonstrari non potest cum sit per se notum
Caput XI: Reprobatio praemissae opinionis et solutio rationum praemissarum
Caput XII: De opinione dicentium quod Deum esse demonstrari non potest sed sola fide tenetur
Caput XIII: Rationes ad probandum Deum esse
Caput XIV: Quod ad cognitionem Dei oportet uti via remotionis
Caput XV: Quod Deus sit aeternus
Caput XVI: Quod in Deo non est potentia passiva
Caput XVII: Quod in Deo non est materia
Caput XVIII: Quod in Deo nulla est compositio
Caput XIX: Quod in Deo nihil est violentum neque praeter naturam
Caput XX: Quod Deus non est corpus
Caput XXI: Quod Deus est sua essentia
Caput XXII: Quod in Deo idem est esse et essentia
Caput XXIII: Quod in Deo non est accidens
Caput XXIV: Quod divinum esse non potest designari per additionem alicuius differentiae substantialis
Caput XXV: Quod Deus non est in aliquo genere
Caput XXVI: Quod Deus non est esse formale omnium
Caput XXVII: Quod Deus non sit forma alicuius corporis
Caput XXVIII: De perfectione divina
Caput XXIX: De similitudine creaturarum
Caput XXX: Quae nomina de Deo possint praedicari
Caput XXXI: Quod divina perfectio et pluralitas nominum divinorum divinae simplicitati non repugnant
Caput XXXII: Quod nihil de Deo et rebus aliis univoce praedicatur
Caput XXXIII: Quod non omnia nomina dicuntur de Deo et creaturis pure aequivoce
Caput XXXIV: Quod ea quae dicuntur de Deo et creaturis dicuntur analogice
Caput XXXV: Quod plura nomina dicta de Deo non sunt synonyma
Caput XXXVI: Qualiter intellectus noster de Deo propositionem formet
Caput XXXVII: Quod Deus est bonus
Caput XXXVIII: Quod Deus est ipsa bonitas
Caput XXXIX: Quod in Deo non potest esse malum
Caput XL: Quod Deus est omnis boni bonum
Caput XLI: Quod Deus sit summum bonum
Caput XLII: Quod Deus est unus
Caput XLIII: Quod Deus est infinitus
Caput XLIV: Quod Deus est intelligens
Caput XLV: Quod intelligere Dei est sua essentia
Caput XLVI: Quod Deus per nihil aliud intelligit quam per suam essentiam
Caput XLVII: Quod Deus intelligit perfecte seipsum
Caput XLVIII: Quod Deus primo et per se solum seipsum cognoscit
Caput XLIX: Quod Deus cognoscit alia a se
Caput L: Quod Deus habet propriam cognitionem de omnibus rebus
Caput LI: Rationes ad inquirendum qualiter multitudo intellectorum sit in intellectu divino
Caput LII: Solutio praemissae dubitationis
Caput LIII: Qualiter divina essentia una et simplex sit propria similitudo omnium intelligibilium
Caput LIV: Quod Deus omnia simul intelligit
Caput LV: Quod cognitio Dei non est habitualis
Caput LVI: Quod cognitio Dei non est discursiva
Caput LVII: Quod Deus non intelligit componendo et dividendo
Caput LVIII: Quod a Deo non excluditur veritas enuntiabilium
Caput LIX: Quod Deus est veritas
Caput LX: Quod Deus est purissima veritas
Caput LXI: Quod divina veritas est prima et summa veritas
Caput LXII: Rationes volentium subtrahere Deo cognitionem singularium
Caput LXIII: Ordo dicendorum circa divinam cognitionem
Caput LXIV: Quod Deus singularia cognoscat
Caput LXV: Quod Deus cognoscit ea quae non sunt
Caput LXVI: Quod Deus cognoscit singularia contingentia futura
Caput LXVII: Quod Deus cognoscit motus voluntatis
Caput LXVIII: Quod Deus cognoscit infinita
Caput LXIX: Quod Deus vilia cognoscit
Caput LXX: Quod Deus cognoscit mala
Caput LXXI: Quod Deus est volens
Caput LXXII: Quod voluntas Dei est eius essentia
Caput LXXIII: Quod principale volitum Dei est divina essentia
Caput LXXIV: Quod Deus, volendo se, vult etiam alia
Caput LXXV: Quod Deus uno actu voluntatis se et alia velit
Caput LXXVI: Quod volitorum multitudo divinae simplicitati non repugnat
Caput LXXVII: Quod divina voluntas ad singula bonorum se extendit
En segundo lugar, Santo Tomás determina el modo en que se mantiene por parte de la voluntad 1.
Y plantea esta conclusión: Dios quiere los otros bienes no solo en cierta universalidad, en cuanto quiere ser principio de los bienes que de Él pueden fluir, sino también en particular; y esto no repugna a su simplicidad.
Se prueba primero. Querer es según la comparación del que quiere con la cosa querida. Pero la simplicidad divina no impide que pueda compararse también con muchos singulares, ya que se dice óptimo y primero incluso respecto de los singulares. Por lo tanto, etc.
En segundo lugar. No solo la totalidad de los bienes, sino también cada uno de los bienes recibe su bondad de la bondad divina, del mismo modo que su ser. Por lo tanto, etc. — Es evidente la consecuencia. Porque la voluntad divina se compara con las otras cosas en cuanto participan de la bondad divina.
Tercio. Dios quiere el bien del orden de todo el universo en sí mismo, y el bien del orden del universo según sus partes entre sí. Luego etc. — Es evidente la consecuencia, porque el bien del orden consiste en los bienes singulares. — En cambio, el antecedente se prueba así: porque Dios, por el hecho de quererse a sí mismo en cuanto es fin, quiere las otras cosas que se ordenan hacia él como hacia su fin, lo cual pertenece al primer orden del universo. Y por consiguiente quiere también el segundo orden, porque ese segundo orden existe a causa del primero, como se dice en el libro XII de la Metafísica, texto 52.
Advierte que dice Santo Tomás que Dios, por el hecho de quererse a sí mismo en cuanto es fin, quiere también las otras cosas que se ordenan hacia Él: porque la causalidad del fin, como se dijo arriba 2, consiste en que por causa de él se deseen las otras cosas. De donde, si Dios se quisiera absolutamente, y no como causa final, no querría las otras cosas por causa de sí mismo. Pero como se quiere bajo la razón de causa final, por eso también quiere las otras cosas por causa de sí mismo.
Cuarto. Si Dios no quiere los bienes singulares de los cuales consta el universo, el bien del orden del universo será fruto del azar. Pero esto es imposible, porque con mucha mayor razón las demás cosas posteriores serían fruto del azar. — Se prueba la consecuencia. No es posible que alguna parte del universo componga todos los bienes particulares en el orden del universo. Por lo tanto, si tampoco la causa universal, que actúa por voluntad, los compone, ese orden será fruto del azar.
Quinto. Dios conoce también los particulares buenos, a saber, mediante el intelecto práctico. Luego etcétera. — Es evidente la consecuencia, porque lo bueno conocido, en cuanto tal, es querido.
Se confirma, sin embargo, Génesis en el primer capítulo, donde en cada una de las obras se muestra la complacencia de la voluntad divina, cuando se dice: Vio Dios la luz, que era buena, y así respecto de las demás obras; y después, de todas ellas a la vez: Vio Dios todas las cosas.