Commentaria in Summam contra Gentiles, Liber I

Francesco Silvestri

Commentaria in Summam contra Gentiles, Liber I

Francesco Silvestri (1474–1528)

Commentaria in Summam contra Gentiles

First published 1918

In Book I of the Commentaria in Summam contra Gentiles, Francesco Silvestri of Ferrara (Ferrariensis) expounds Aquinas's treatment of God and the divine attributes. His commentary proceeds through the arguments of the Summa contra Gentiles chapter by chapter. The present edition follows the commentary printed with the Leonine text in volume XIII (1918) and includes Latin, English, and Spanish texts.


Caput I: Quod sit officium sapientis

Caput II: Quae sit in hoc opere auctoris intentio

Caput III: Quis modus sit possibilis divinae veritatis manifestandae

Caput IV: Quod veritas divinorum ad quam naturalis ratio pertingit convenienter hominibus credenda proponitur

Caput V: Quod ea quae ratione investigari non possunt convenienter fide tenenda hominibus proponuntur

Caput VI: Quod assentire his quae sunt fidei non est levitatis quamvis supra rationem sint

Caput VII: Quod veritati fidei Christianae non contrariatur veritas rationis

Caput VIII: Qualiter se habeat humana ratio ad veritatem fidei

Caput IX: De ordine et modo procedendi in hoc opere

Caput X: De opinione dicentium quod Deum esse demonstrari non potest cum sit per se notum

Caput XI: Reprobatio praemissae opinionis et solutio rationum praemissarum

Caput XII: De opinione dicentium quod Deum esse demonstrari non potest sed sola fide tenetur

Caput XIII: Rationes ad probandum Deum esse

Caput XIV: Quod ad cognitionem Dei oportet uti via remotionis

Caput XV: Quod Deus sit aeternus

Caput XVI: Quod in Deo non est potentia passiva

Caput XVII: Quod in Deo non est materia

Caput XVIII: Quod in Deo nulla est compositio

Caput XIX: Quod in Deo nihil est violentum neque praeter naturam

Caput XX: Quod Deus non est corpus

Caput XXI: Quod Deus est sua essentia

Caput XXII: Quod in Deo idem est esse et essentia

Caput XXIII: Quod in Deo non est accidens

Caput XXIV: Quod divinum esse non potest designari per additionem alicuius differentiae substantialis

Caput XXV: Quod Deus non est in aliquo genere

Caput XXVI: Quod Deus non est esse formale omnium

Caput XXVII: Quod Deus non sit forma alicuius corporis

Caput XXVIII: De perfectione divina

Caput XXIX: De similitudine creaturarum

Caput XXX: Quae nomina de Deo possint praedicari

Caput XXXI: Quod divina perfectio et pluralitas nominum divinorum divinae simplicitati non repugnant

Caput XXXII: Quod nihil de Deo et rebus aliis univoce praedicatur

Caput XXXIII: Quod non omnia nomina dicuntur de Deo et creaturis pure aequivoce

Caput XXXIV: Quod ea quae dicuntur de Deo et creaturis dicuntur analogice

Caput XXXV: Quod plura nomina dicta de Deo non sunt synonyma

Caput XXXVI: Qualiter intellectus noster de Deo propositionem formet

Caput XXXVII: Quod Deus est bonus

Caput XXXVIII: Quod Deus est ipsa bonitas

Caput XXXIX: Quod in Deo non potest esse malum

Caput XL: Quod Deus est omnis boni bonum

Caput XLI: Quod Deus sit summum bonum

I. En segundo lugar, Santo Tomás compara la bondad divina con los demás bienes en cuanto a su excelencia, y muestra que Dios es el sumo bien.

  1. Se prueba primero. La bondad divina se compara con todos los bienes como el bien universal con el particular, puesto que es el bien de todo bien. Por tanto, preexcede a todo bien particular. — Es evidente la consecuencia. Porque el bien universal preexcede al bien particular, así como el bien del pueblo es mejor que el bien de uno solo: por cuanto la perfección del todo preexcede a la perfección de la parte, hablando simple y absolutamente.

II. En segundo lugar. Lo que se dice por esencia se dice más verdaderamente que lo que se dice por participación. Dios se dice bueno por esencia, y las demás cosas por participación. Luego, etc.

En torno a aquella proposición, lo que se dice por esencia se dice más verdaderamente que lo que se dice por participación, surge una duda. Porque la blancura que se dice por esencia no se dice más verdaderamente blanca que aquello que participa de la blancura. — Antes bien, no se dice blanca.

Para la inteligencia de esto debe considerarse que aquello que se dice por esencia puede compararse tanto con lo que es tal por semejanza que es causa suya, como con lo que es tal por participación. Si en el primer modo, dado que la partícula más verdaderamente, según se tiene en Verit. q. IV, a. 6, puede designar o la verdad de la cosa o la verdad de la predicación, si designa la verdad de la cosa, entonces no es necesario que algo esté más verdaderamente donde está por esencia. Pues puede estar más verdaderamente donde está por semejanza que es causa de la cosa, que donde está por esencia: así las cosas naturales están más verdaderamente en la mente divina, donde están por una semejanza de algún modo, que en sí mismas, donde están por esencia. Por más verdaderamente entiendo aquí lo mismo que más perfectamente: pues por parte de la cosa la verdad se funda en el esse; y por eso decir que la cosa está más verdaderamente en Dios según la verdad de la cosa, es decir que ella misma tiene en Él un esse más perfecto que en sí misma; porque aquel es divino, y este, en cambio, creado. — Pero si significa la verdad de la predicación, así cada cosa está más verdaderamente donde está por esencia, que donde está por semejanza. Porque la verdad de la predicación se atiende según que algo, conforme a su significado formal, se dice de otro. Ahora bien, nada puede convenir a algo más formalmente que si le conviene por esencia.

Si de la segunda manera, entonces, de cualquier modo que se tome el término más verdaderamente, es verdadera la proposición de Santo Tomás. Pues aquello que conviene a algo por esencia tiene en ello un ser más perfecto que en aquello a lo que conviene por participación. Y tiene también con ello una mayor identidad formal; de lo cual se sigue que también se predique más verdaderamente.

A modo de ejemplo, se dice que se entiende la proposición de Santo Tomás donde aquello se predique formalmente de ambos, y donde la esencia misma subsista por sí. Entonces, en efecto, se dice con más verdad que es la misma quididad, antes que aquello que tiene quididad. Y porque Dios es la bondad misma, mientras que las demás cosas tienen bondad; y se dice formalmente bueno, así como las demás cosas se dicen buenas: por eso se dice bueno más verdadera y perfectamente. Pero la blancura no recibe la predicación de su concreto, de modo que se diga propiamente blanco: tampoco es por sí, aunque se signifique por sí. Por eso no hay semejanza.

III. Tercio. De Dios todas las cosas tienen razón de bondad. Luego, etc. — Se prueba la consecuencia. Porque lo que es causa de los otros en un género, es lo máximo en ese género.

Adviértase que aquí se toma el género por todo lo común según la misma razón, ya sea de modo simple o según proporción, como se mostró arriba

Cuarto. En Dios el mal no está ni en acto ni en potencia. Por tanto, es el sumo bien. — Se prueba la consecuencia. Porque mejor es aquello que está menos mezclado con el mal.

Se confirma con la autoridad de 2 Reyes.

Caput XLII: Quod Deus est unus

Caput XLIII: Quod Deus est infinitus

Caput XLIV: Quod Deus est intelligens

Caput XLV: Quod intelligere Dei est sua essentia

Caput XLVI: Quod Deus per nihil aliud intelligit quam per suam essentiam

Caput XLVII: Quod Deus intelligit perfecte seipsum

Caput XLVIII: Quod Deus primo et per se solum seipsum cognoscit

Caput XLIX: Quod Deus cognoscit alia a se

Caput L: Quod Deus habet propriam cognitionem de omnibus rebus

Caput LI: Rationes ad inquirendum qualiter multitudo intellectorum sit in intellectu divino

Caput LII: Solutio praemissae dubitationis

Caput LIII: Qualiter divina essentia una et simplex sit propria similitudo omnium intelligibilium

Caput LIV: Quod Deus omnia simul intelligit

Caput LV: Quod cognitio Dei non est habitualis

Caput LVI: Quod cognitio Dei non est discursiva

Caput LVII: Quod Deus non intelligit componendo et dividendo

Caput LVIII: Quod a Deo non excluditur veritas enuntiabilium

Caput LIX: Quod Deus est veritas

Caput LX: Quod Deus est purissima veritas

Caput LXI: Quod divina veritas est prima et summa veritas

Caput LXII: Rationes volentium subtrahere Deo cognitionem singularium

Caput LXIII: Ordo dicendorum circa divinam cognitionem

Caput LXIV: Quod Deus singularia cognoscat

Caput LXV: Quod Deus cognoscit ea quae non sunt

Caput LXVI: Quod Deus cognoscit singularia contingentia futura

Caput LXVII: Quod Deus cognoscit motus voluntatis

Caput LXVIII: Quod Deus cognoscit infinita

Caput LXIX: Quod Deus vilia cognoscit

Caput LXX: Quod Deus cognoscit mala

Caput LXXI: Quod Deus est volens

Caput LXXII: Quod voluntas Dei est eius essentia

Caput LXXIII: Quod principale volitum Dei est divina essentia

Caput LXXIV: Quod Deus, volendo se, vult etiam alia

Caput LXXV: Quod Deus uno actu voluntatis se et alia velit

Caput LXXVI: Quod volitorum multitudo divinae simplicitati non repugnat

Caput LXXVII: Quod divina voluntas ad singula bonorum se extendit

Caput LXXVIII: Quod Deus vult etiam ea quae nondum sunt

Caput LXXIX: Quod Deus de necessitate vult suum esse et suam bonitatem

Caput LXXX: Quod Deus non de necessitate vult alia a se

Caput LXXXI: Rationes ducentes ad inconveniens si Deus alia a se non necessario velit

Caput LXXXII: Quod Deus vult aliquid aliud a se necessitate suppositionis

Caput LXXXIII: Quod voluntas Dei non est impossibilium secundum se

Caput LXXXIV: Quod divina voluntas non tollit contingentiam a rebus, neque eis necessitatem absolutam imponit

Caput LXXXV: Quod divinae voluntatis potest ratio assignari

Caput LXXXVI: Quod divinae voluntatis nihil potest esse causa

Caput LXXXVII: Quod in Deo est liberum arbitrium

Caput LXXXVIII: Quod in Deo non sunt passiones affectuum

Caput LXXXIX: Quod in Deo sit delectatio et gaudium non tamen repugnat divinae perfectioni

Caput XC: Quod in Deo sit amor

Caput XCI: Quomodo in Deo ponantur esse virtutes

Caput XCII: Quod in Deo sunt virtutes morales quae sunt circa actiones

Caput XCIII: Quod in Deo sunt virtutes contemplativae

Caput XCIV: Quod Deus non potest velle malum

Caput XCV: Quod Deus nihil odit, nec odium alicuius rei ei convenire potest

Caput XCVI: Quod Deus est vivens

Caput XCVII: Quod Deus est sua vita

Caput XCVIII: Quod vita Dei est sempiterna

Caput XCIX: Quod Deus est beatus

Caput C: Quod Deus sit sua beatitudo

Caput CI: Quod beatitudo divina perfecta et singularis est excedens omnem aliam beatitudinem

↑ Top of work