Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis, Tomus II (Pars Altera): Demonstratio Catholica
Hilarin Felder (1867–1951)
Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis
First published 1920
Tomus II—Demonstratio Catholica—completes Hilarin Felder's Apologeticae sive Theologiae Fundamentalis by treating the Catholic Church as the historical bearer and interpreter of revelation. Published at Paderborn in 1920 (with the second-edition setting issued in 1923), it develops the marks, continuity, authority, and universality of the Church through biblical, historical, patristic, and scholastic argument. Read with Tomus I, it documents the structure of early twentieth-century Catholic fundamental theology and the apologetic priorities of the period. Schola presents the 1920 Latin edition with an English translation.
Prooemium
§ I: De ecclesia ut societate christifidelium
Dissertatio I: De institutione ecclesiae
Caput I: De facto ecclesiae a Christo institutae
Articulus I: Realitas ecclesiae a Christo institutae
Subarticulus I: Testimonium Christi ipsius
Subarticulus II: Testimonium apostolorum Christi
Subarticulus III: Testimonium antiquitatis christianae
Articulus II: Unicitas ecclesiae a Christo institutae
Subarticulus I: Testimonium Christi ipsius
Subarticulus II: Testimonium apostolorum Christi
Subarticulus III: Testimonium antiquitatis christianae
Caput II: De fine ecclesiae a Christo institutae
Articulus I: Finis proximus ecclesiae
Subarticulus I: Testimonium Christi
Subarticulus II: Testimonium apostolorum
Subarticulus III: Testimonium antiquitatis christianae
Articulus II: Finis remotus ecclesiae
Subarticulus I: Sententia explicatur
Subarticulus II: Sententia probatur
Caput III: De indole ecclesiae a Christo institutae
Articulus I: De indole indefectibili ecclesiae
Subarticulus I: De exsistentia indefectibili ecclesiae
Subarticulus II: De essentia indefectibili ecclesiae
Articulus II: De indole visibili ecclesiae
Subarticulus I: Argumentatio directa
Subarticulus II: Argumentatio indirecta
Articulus III: De indole supernaturali ecclesiae
Subarticulus I: Thesis principalis
Subarticulus II: Consectaria specialia
Corollaria apologetico-dogmatica
Subarticulus I: De corpore et anima ecclesiae
Subarticulus II: De membris ecclesiae
Dissertatio II: De constitutione ecclesiae
Caput I: De constitutione ecclesiae hierarchica
Articulus I: De hierarchia ecclesiae generatim
Subarticulus I: Testimonia evangelica
Subarticulus II: Testimonia apostolica
Subarticulus III: Testimonia patristica
Articulus II: De episcopatu singillatim
Subarticulus I: Documenta saeculi primi
Subarticulus II: Documenta saeculi secundi
Caput II: De constitutione ecclesiae monarchica
Articulus I: De primatu Petri apostoli
Subarticulus I: Primatus petrinus in s. Scriptura praeclare promittitur
Subarticulus II: Primatus petrinus in s. Scriptura sollemniter confertur
Subarticulus III: Primatus petrinus in s. Scriptura luculenter illustratur
Subarticulus IV: Primatus petrinus in s. Scriptura perenniter stabilitur
Articulus II: De primatu romani pontificis
Subarticulus I: Petrus romano pontifici primatum reliquit
Subarticulus II: Romani pontifices primatum sibi semper attribuerunt
Subarticulus III: Patres primatum romani pontificis semper docuerunt
Subarticulus IV: Ecclesia tota primatum romani pontificis semper agnovit
Subarticulus V: Scholia de vi et ortu primatus romani
Dissertatio III: De inventione ecclesiae
Caput I: De explicatione notarum
Articulus I: Unitas ecclesiae
Subarticulus I: Unitas confessionis symbolicae
Subarticulus II: Unitas communionis socialis
Articulus II: Sanctitas ecclesiae
Subarticulus I: Sanctitas simpliciter accepta
Subarticulus II: Sanctitas emphatice accepta
Articulus III: Catholicitas ecclesiae
Subarticulus I: Catholicitas ecclesiae determinatur
Subarticulus II: Catholicitas ecclesiae demonstratur
Articulus IV: Apostolicitas ecclesiae
Subarticulus I: Apostolicitas originis
Subarticulus II: Apostolicitas successionis
Caput II: De applicatione notarum
Articulus I: Ecclesia una
Subarticulus I: Ecclesia romana una est
Subarticulus II: Coetus antiromani non sunt uni
Articulus II: Ecclesia sancta
Subarticulus I: Ecclesia romana sancta est
Subarticulus II: Coetus antiromani non sunt sancti
Articulus III: Ecclesia catholica
Subarticulus I: Ecclesia romana catholica est
Subarticulus II: Coetus antiromani non sunt catholici
Articulus IV: Ecclesia apostolica
Subarticulus I: Ecclesia romana apostolica est
Subarticulus II: Coetus antiromani non sunt apostolici
§ II: De ecclesia ut magistra christifidelium
Dissertatio I: De propositione revelationis sive de regula fidei proxima
Caput I: De exsistentia magisterii ecclesiastici
Articulus I: De magisterio authentico
Subarticulus I: Falsitas principii protestantici
Subarticulus I: Inspiratio privata
Subarticulus II: Inquisitio privata
Subarticulus II: Veritas principii catholici
Subarticulus I: Testimonia Scripturae sacrae
Subarticulus II: Testimonia antiquitatis christianae
Articulus II: De magisterio infallibili
Subarticulus I: Infallibilitas episcopatus universi
Subarticulus I: Argumentum biblicum
Subarticulus II: Argumentum historicum
Subarticulus II: Infallibilitas romani pontificis
Subarticulus I: Argumentum biblicum
Subarticulus II: Argumentum historicum
Caput II: De exercitio magisterii ecclesiastici
Articulus I: De obiecto magisterii
Subarticulus I: De obiecto infallibilitatis directo
Subarticulus I: Solum depositum fidei apostolicum
Subarticulus II: Totum depositum fidei apostolicum
Subarticulus II: De obiecto infallibilitatis indirecto
Subarticulus I: Conclusiones theologicae
Subarticulus II: Quaestiones quaedam naturales
Subarticulus III: Facta dogmatica
Subarticulus IV: Disciplina generalis
Subarticulus V: Approbatio ordinum religiosorum
Subarticulus VI: Canonizatio sanctorum
Articulus II: De actibus magisterii
Subarticulus I: Actus infallibiles magisterii ecclesiastici
Subarticulus I: Definitiones conciliorum oecumenicorum
Subarticulus II: Magisterium totius ecclesiae dispersae
Subarticulus III: Decreta cathedralia romanorum pontificum
Subarticulus II: Actus non infallibiles magisterii ecclesiastici
Subarticulus I: Magisterium ordinarium summi pontificis
Subarticulus II: Magisterium congregationum romanarum
Subarticulus III: Magisterium ordinarium singularium episcoporum
Conclusio I: Assensus magisterio ecclesiae praestandus
Dissertatio II: De fontibus revelationis sive de regula fidei remota
Caput I: De Scriptura sacra
Articulus I: De exsistentia inspirationis
Subarticulus I: Doctrina Christi et apostolorum
Subarticulus II: Consensus patrum et theologorum
Subarticulus III: Definitio conciliorum et pontificum
Articulus II: De natura inspirationis
Subarticulus I: Notio spuria inspirationis
It is evident that we take no account of the opinions of those who, having inspiration on their lips, expressly deny that God is the author of the sacred books. Among these are the modernists together with the Protestant rationalists, affirming: "They betray excessive simplicity or ignorance who believe that God is truly the author of sacred Scripture."1 But several most meritorious Catholic theologians as well, who since the Council of Trent have disputed more distinctly about the nature of inspiration, did not sufficiently weigh that God is the true author of sacred Scripture. Hence arose the twofold error of those who placed inspiration either in a mere approval or in a mere inerrancy of the sacred books. Let us speak briefly of both errors.
- Mere approval of the sacred books. Some Catholic theologians, among whom chiefly Iac. Bonfrère S. I.2 and Daniel Haneberg O. S. B.3 contended that the Holy Spirit can stand in three ways with regard to the hagiographers: by inspiring antecedently, by assisting concomitantly, by approving consequently, and that all three ways suffice of themselves for something to be sacred Scripture. But whereas Bonfrère judged that the canonical books which we have were inspired only in the third way, Haneberg thought that the historical books of sacred Scripture were inspired in this way of mere consequent approval.4
But for the notion of inspiration it does not suffice that a book written by human labor be marked with the approval of the Church or of God Himself and be recognized as a canonical book. For:
a) Only those books are inspired whose efficient cause or principal author is God. But before approval a book produced by human labor already pre-exists. Therefore God is not its efficient cause or author.
b) Nor can it come about by any subsequent approval that a book produced by human labor alone should thereafter have God as its efficient cause or principal author. Daily usage illustrates a matter clear in itself. However much bishops and censors approve the books offered to them, by force of the approval they do not themselves become the authors, but the books remain the authors' by whom they were composed. Thus neither would God ever become by force of subsequent approval the author of books composed by human study. Therefore the inspiration of the sacred books cannot consist in a mere subsequent approval.
- Mere inerrancy of the sacred books. The already mentioned Bonfrère was of the opinion that the Holy Spirit in inspiration could have related, and perhaps sometimes actually did relate, only concomitantly, i. e., by so directing the hagiographer that He would not permit him to err or be deceived in anything.5 More boldly Phil. Ner. Chrismann O. F. M. writes: "The sacred authors therefore did not have revelation in all things, but truly they had that divine inspiration by which, being interiorly moved to write, they are directed by the peculiar assistance or presence of the Holy Spirit, lest they slip, lest they mingle anything false or erroneous, and lest they anywhere deviate from the truth."6 This opinion Io. Iahn, professor at Vienna, embraces and expounds thus: "That these books may have divine authority, it is necessary that their authors have been preserved by God free from errors in writing; this divine assistance, by which errors are warded off, we call inspiration."7
That this notion of inspiration is also false is evident. For:
a) God inspired the sacred books in this sense, that He Himself is their principal author, who used the hagiographer as His instrument. But if the hagiographers wrote the sacred books with their own mind and will, God only looking on and warding off error, then not God but the hagiographers are the principal authors of the sacred books.
b) According to Scripture and Tradition the word θεόπνευστος, or inspiration, is a technical term for signifying the proper manner in which God conducted Himself in composing the sacred books. But this term, as Iahn observes, does not indicate a mere negative assistance by which errors are warded off from a book, but a positive influx by which the book is divinely instilled into the hagiographer.8
c) The solemn definitions of the ecumenical councils and of the Roman pontiffs are by virtue of the assisting God themselves also immune from error, without however ever having been numbered or being able to be numbered among the inspired writings. Therefore mere inerrancy conferred upon the sacred books through a concomitant divine direction does not suffice for the notion of inspiration.
Therefore the Vatican Council justly decreed: "But the Church holds them (the books of the New and Old Testament) as sacred and canonical, not because, having been composed by human industry alone, they were afterwards approved by her authority, nor only because they contain revelation without error; but because, written under the inspiration of the Holy Spirit, they have God as their author."