Cursus Philosophicus Thomisticus, Secunda Pars Artis Logicae

John of St. Thomas

Cursus Philosophicus Thomisticus, Secunda Pars Artis Logicae

John of St. Thomas (1589–1644)

Secunda pars artis Logicae of the Cursus Philosophicus Thomisticus of John of St. Thomas (Joannes a Sancto Thoma), from the Reiser edition (Marietti, Turin, 1930), Reiser tomus I, pars secunda.


Praefatio I: Prefacio del autor a la 4.ª edición de la segunda parte del Arte de la Lógica

Prooemium I: PROEMIO

Quaestio I: DE LA LÓGICA, DE CUÁL SEA Y A QUÉ SE EXTIENDA

Articulus I: SI EL ARTE DE LA LÓGICA ES NECESARIO SIMPLICITER PARA ADQUIRIR LAS DEMÁS CIENCIAS

Articulus II: SI LA LÓGICA ES VERDADERA CIENCIA Y ARTE

Articulus III: SI EL OBJETO FORMAL Y ADECUADO DE LA LÓGICA ES EL ENTE DE RAZÓN, QUE ES LA SEGUNDA INTENCIÓN

Articulus IV: SI LA LÓGICA ES CIENCIA ESPECULATIVA O PRÁCTICA

Articulus V: CÓMO SE DISTINGUE LA LÓGICA DOCENTE Y LA UTENTE

Quaestio II: DEL ENTE DE RAZÓN LÓGICO, QUE ES LA SEGUNDA INTENCIÓN

Articulus I: QUÉ SEA EL ENTE DE RAZÓN EN COMÚN Y DE CUÁNTOS MODOS

Articulus II: QUÉ SEA LA SEGUNDA INTENCIÓN Y LA RELACIÓN DE RAZÓN LÓGICA Y DE CUÁNTOS MODOS

Articulus III: QUÉ SEA LA DISTINCIÓN Y LA UNIDAD DE RAZÓN RACIOCINADA Y RACIOCINANTE

Articulus IV: POR QUÉ POTENCIA Y POR QUÉ ACTOS SE HACEN LOS ENTES DE RAZÓN

Articulus V: SI DIOS FORMA ENTES DE RAZÓN

Quaestio III: DEL UNIVERSAL SEGÚN SÍ

Articulus I: SE EXPLICA LA DIVERSA ACEPCIÓN DEL UNIVERSAL Y SU DEFINICIÓN

Articulus II: SI EL UNIVERSAL MATERIALMENTE TOMADO Y POR EL SUJETO SE HALLA DE PARTE DE LA COSA

Articulus III: SI LA UNIDAD FORMAL COMO DISTINTA DEL SINGULAR CONVIENE A LA NATURALEZA ANTE LA OPERACIÓN DEL INTELECTO

Articulus IV: SI LA APTITUD E INDIFERENCIA A MUCHOS CONVIENE A LAS COSAS EXTRA DE LA OPERACIÓN DEL INTELECTO

Articulus V: SI LA UNIVERSALIDAD CONSISTE ESENCIALMENTE EN LA RELACIÓN

Articulus VI: SI LOS GRADOS METAFÍSICOS EN CUALQUIER COSA SE DISTINGUEN SOLO POR DISTINCIÓN DE RAZÓN, O POR NATURALEZA DE LA COSA

Quaestio IV: DE LA CAUSA DEL UNIVERSAL

Articulus I: SI POR BENEFICIO DEL INTELECTO AGENTE EN LA ESPECIE PRODUCIDA POR ÉL SE REPRESENTA EL UNIVERSAL METAFÍSICO

Articulus II: SI EL UNIVERSAL METAFÍSICO CONOCIDO EN ACTO SE HACE POR ACTO ABSOLUTO DEL INTELECTO, Y EL UNIVERSAL LÓGICO POR EL COMPARATIVO

Quaestio V: DEL ACTO DEL UNIVERSAL, QUE ES PREDICARSE DE MUCHOS

Articulus I: QUÉ SEA EN LA NATURALEZA UNIVERSAL «SER EN MUCHOS» Y «PREDICARSE DE MUCHOS»

Articulus II: QUÉ SEA LA PREDICACIÓN Y QUÉ SE REQUIERA PARA SU VERIFICACIÓN

Articulus III: CÓMO SE REQUIERAN MUCHOS PARA QUE ALGO SE DIGA UNIVERSAL O COMÚN

Articulus IV: CÓMO SE VERIFIQUEN LAS PREDICACIONES EN LOS CONCRETOS Y ABSTRACTOS SUBSTANCIALES

Articulus V: CÓMO SE VERIFIQUEN LAS PREDICACIONES EN LOS CONCRETOS Y ABSTRACTOS ACCIDENTALES

Quaestio VI: DE LA DIVISIÓN DEL UNIVERSAL EN CINCO PREDICABLES

Articulus I: SI ESTA DIVISIÓN SEA BUENA Y ADECUADA

Articulus II: SI ESTA DIVISIÓN SEA DE GÉNERO EN ESPECIES E INMEDIATA

Quaestio VII: DEL GÉNERO

Articulus I: SI LA DEFINICIÓN DEL GÉNERO TRANSMITIDA POR PORFIRIO SEA BUENA

Articulus II: CUÁL SEA EL DEFINIDO EN LA DEFINICIÓN DEL GÉNERO, SI LA INTENCIÓN MISMA O EL SUJETO O EL COMPUESTO DE UNO Y OTRO

Articulus III: CÓMO EL GÉNERO SE DIGA TODO POTENCIAL Y SE TOME DE LA MATERIA

Quaestio VIII: DE LA ESPECIE PREDICABLE Y SUBICIBLE

Articulus I: SI LA ESPECIE SE CONSTITUYA EN RAZÓN DE ESPECIE POR LA RAZÓN DE SUBICIBLE O DE PREDICABLE

Articulus II: SE EXPLICAN LAS DEFINICIONES DE LA ESPECIE

Articulus III: SI PUEDA DARSE ESPECIE SUBICIBLE QUE NO SEA PREDICABLE DE MUCHOS, SINO QUE SOLO TENGA UN INDIVIDUO

Articulus IV: SI LA ESPECIE PUEDA CONSERVARSE EN UN SOLO INDIVIDUO Y EL GÉNERO EN UNA SOLA ESPECIE

Quaestio IX: DEL INDIVIDUO

Articulus I: SI LAS DEFINICIONES DEL INDIVIDUO SE EXPLIQUEN RECTAMENTE

Articulus II: QUÉ SEA EL INDIVIDUO EN COMÚN O INDIVIDUO VAGO

Quaestio X: DE LA DIFERENCIA COMÚNMENTE DICHA Y SEGÚN QUE ES EL TERCER PREDICABLE

Articulus I: SI BIEN SE DIVIDA LA DIFERENCIA EN COMÚN, PROPIA Y PROPRIÍSIMA

Articulus II: SI LAS DEFINICIONES DE LA DIFERENCIA DEL TERCER PREDICABLE SEAN BUENAS

Articulus III: SI LA DIFERENCIA SE DIGA UNIVERSAL RESPECTO DE SU ESPECIE O RESPECTO DE LOS INFERIORES DE TAL ESPECIE

Articulus IV: SI LAS DIFERENCIAS SUPERIORES Y GENÉRICAS SE INCLUYAN EN LAS DIFERENCIAS ÁTOMAS Y DE AQUELLAS SE PREDIQUEN

Quaestio XI: DEL PROPIO

Articulus I: SE EXPLICA LA NATURALEZA DEL PROPIO Y SE SOPESAN SUS DIVISIONES

Articulus II: QUÉ SEA EL PROPIO CUARTO PREDICABLE Y RESPECTO DE CUÁLES SE TOME

Quaestio XII: DEL ACCIDENTE QUINTO PREDICABLE

Articulus I: SI LAS DEFINICIONES Y DIVISIONES DEL ACCIDENTE RECTAMENTE HAYAN SIDO TRADITADAS POR PORFIRIO

Articulus II: CÓMO EL ACCIDENTE SE DIGA QUINTO PREDICABLE Y RESPECTO DE CUÁLES INFERIORES

Liber I: LIBRO DE LOS PREDICAMENTOS

Quaestio XIII: DE LOS ANTEPREDICAMENTOS Y DE LOS ANÁLOGOS

Articulus I: QUÉ SEAN LOS ANTEPREDICAMENTOS Y POR QUÉ DE ELLOS AQUÍ TRATÓ ARISTÓTELES

Articulus II: DE LA DEFINICIÓN Y DIVISIÓN DE LOS EQUÍVOCOS

Articulus III: QUÉ Y CUÁNTUPLE SEA LA ANALOGÍA

Articulus IV: SE EXPLICAN LAS CONDICIONES DE ESTOS ANÁLOGOS

Articulus V: SI EN LOS ANÁLOGOS SE DA UN CONCEPTO PRESCINDIDO DE LOS INFERIORES

Quaestio XIV: DEL ENTE PREDICAMENTAL Y DE LA DIVISIÓN EN DIEZ PREDICAMENTOS

Articulus I: QUÉ SEA EL PREDICAMENTO Y QUÉ SE REQUIERA PARA QUE ALGO ESTÉ EN PREDICAMENTO

Articulus II: SI EL ENTE SEA UNÍVOCO O ANÁLOGO A LOS DIEZ PREDICAMENTOS

Articulus III: CON QUÉ ANALOGÍA EL ENTE SEA ANÁLOGO

Articulus IV: SI EL ACCIDENTE SEA UNÍVOCO A LOS NUEVE GÉNEROS

Articulus V: SI SEA ADECUADA Y BUENA LA DIVISIÓN EN DIEZ PREDICAMENTOS

Quaestio XV: DE LA SUBSTANCIA PREDICAMENTAL

Articulus I: CUÁL SEA LA RAZÓN FORMAL CONSTITUTIVA DE LA SUBSTANCIA PREDICAMENTAL

Articulus II: SI BIEN SE DIVIDA LA SUBSTANCIA EN PRIMERA Y SEGUNDA

Articulus III: CÓMO HAN DE EXPLICARSE LAS DEFINICIONES DE LA PRIMERA Y DE LA SEGUNDA SUBSTANCIA

Articulus IV: CUÁLES SE RECHAZAN Y SE PONEN EN ESTE PREDICAMENTO

Articulus V: SI EL SUSCIPIR CONTRARIOS SEA PROPIO DE CUARTO MODO DE LA SUBSTANCIA

Quaestio XVI: DE LA CANTIDAD

Articulus I: CUÁL SEA LA RAZÓN PROPIA Y FORMAL DE LA CANTIDAD

Articulus II: SI LA CANTIDAD DISCRETA SEA VERDADERA ESPECIE DE CANTIDAD

Articulus III: SI EL TIEMPO Y EL MOVIMIENTO, EL LUGAR Y LA ORACIÓN SE RECHACEN DE LAS ESPECIES DE CANTIDAD

Articulus IV: SI LA LÍNEA, LA SUPERFICIE Y EL CUERPO SEAN VERDADERAS ESPECIES DE CANTIDAD

Quaestio XVII: DEL PREDICAMENTO DE LA RELACIÓN

Articulus I: SI POR PARTE DE LA COSA SE DEN RELACIONES QUE SEAN FORMAS INTRÍNSECAS

Articulus II: QUÉ SE REQUIERA PARA QUE ALGUNA RELACIÓN SEA PREDICAMENTAL

Articulus III: CUÁLES SEAN LAS DIVISIONES DE LA RELACIÓN PREDICAMENTAL Y SUS ESPECIES

Articulus IV: SI LA RELACIÓN SE DISTINGA POR PARTE DE LA COSA DE SU FUNDAMENTO

Articulus V: SI LA RELACIÓN FORMALMENTE SE TERMINE A LO ABSOLUTO O A LO RELATIVO

Articulus VI: DE DÓNDE SE TOME LA DISTINCIÓN ESPECÍFICA Y NUMÉRICA DE LA RELACIÓN

Articulus VII: CÓMO HAN DE EXPLICARSE LAS PROPIEDADES DE LOS RELATIVOS, QUE SEAN SIMULTÁNEOS POR NATURALEZA Y POR COGNICIÓN

Quaestio XVIII: DE LA CUALIDAD

Articulus I: SE EXPLICA LA RAZÓN FORMAL DE LA CUALIDAD Y SU DEFINICIÓN

Articulus II: SE EXPLICA LA DIVISIÓN DE LA CUALIDAD EN CUATRO ESPECIES

Articulus III: CÓMO HAN DE EXPLICARSE CADA UNA DE LAS ESPECIES

Quaestio XIX: DE LOS SEIS ÚLTIMOS PREDICAMENTOS

Articulus I: SI ESTOS PREDICAMENTOS SON FORMAS ABSOLUTAS O RELATIVAS O DENOMINACIONES EXTRÍNSECAS

Articulus II: QUÉ SEA LA ACCIÓN Y LA PASIÓN PREDICAMENTALES

Articulus III: QUÉ SEA EL PREDICAMENTO DÓNDE Y EL SITIO

Articulus IV: QUÉ SEA EL PREDICAMENTO CUÁNDO Y EL HÁBITO

Textus I: TEXTO DESPUÉS DE LOS PREDICAMENTOS

Quaestio XX: DE LOS POSTPREDICAMENTOS

Articulus I: SE EXPLICAN LAS OPOSICIONES

Articulus II: QUÉ HAYA DE NOTARSE ACERCA DE LOS RESTANTES POSTPREDICAMENTOS

Liber II: SOBRE LOS LIBROS PERIHERMENIAS

Quaestio XXI: DEL SIGNO SEGÚN SÍ

Articulus I: SI EL SIGNO SEA EN EL GÉNERO DE LA RELACIÓN

Articulus II: SI EN EL SIGNO NATURAL LA RELACIÓN SEA REAL O DE RAZÓN

Articulus III: SI SEA LA MISMA RELACIÓN DEL SIGNO AL SIGNADO Y A LA POTENCIA

Articulus IV: CÓMO SE DIVIDA EL OBJETO EN MOTIVO Y TERMINATIVO

Articulus V: SI EL SIGNIFICAR SEA FORMALMENTE CAUSAR ALGO EN EL GÉNERO DE EFECTUAR

Articulus VI: SI EN LOS BRUTOS Y EN LOS SENTIDOS EXTERNOS HAYA VERDADERA RAZÓN DE SIGNO

Quaestio XXII: DE LAS DIVISIONES DEL SIGNO

Articulus I: SI SEA UNÍVOCA Y BUENA LA DIVISIÓN DEL SIGNO EN FORMAL E INSTRUMENTAL

Articulus II: SI EL CONCEPTO SEA SIGNO FORMAL

Articulus III: SI LA ESPECIE IMPRESA SEA SIGNO FORMAL

Articulus IV: SI EL ACTO DE CONOCER SEA SIGNO FORMAL

Articulus V: SI SEA BUENA LA DIVISIÓN EN SIGNO NATURAL Y AD PLACITUM Y DE COSTUMBRE

Articulus VI: SI EL SIGNO DE COSTUMBRE SEA VERDADERAMENTE SIGNO

Quaestio XXIII: DE LAS NOTICIAS Y DE LOS CONCEPTOS

Articulus I: SI LA NOTICIA INTUITIVA Y LA ABSTRACTIVA DIFERENCIEN ESENCIALMENTE EN LA RAZÓN DE COGNICIÓN

Articulus II: SI PUEDA DARSE COGNICIÓN INTUITIVA DE LA COSA FÍSICAMENTE AUSENTE, YA EN EL INTELECTO YA EN EL SENTIDO EXTERIOR

Articulus III: CÓMO DIFERENCIE EL CONCEPTO REFLEJO DEL DIRECTO

Articulus IV: CUÁL SEA LA DISTINCIÓN ENTRE EL CONCEPTO ULTIMADO Y EL NO ULTIMADO

Liber III: SOBRE LOS LIBROS DE LOS POSTERIORES

Más de una vez hemos dicho por qué estos libros de los Analíticos Posteriores se intitulan así por Aristóteles. Se llaman, en efecto, analíticos, esto es resolutorios, porque enseñan a resolver la demostración y el proceso científico en sus principios; esto, en efecto, es propiamente saber, esto es resolver la cosa en las causas y en los principios. Se llaman, empero, de resolución posteriorística, porque tratan de la resolución científica de parte de la materia, a diferencia de la resolución o análisis priorística, que trata de la resolución de parte de la forma silogística, de la cual trata Aristóteles en los libros de los Primeros y nosotros en las Súmulas. De donde consta que la materia de estos libros es la demostración, que es el silogismo científico, en cuanto en ella se consideran las condiciones de la materia de la que debe constar la demostración, a saber de proposiciones necesarias y per se por las que evidentemente se infiere o se prueba la conclusión, en cuanto el intelecto se convence claramente a asentar a la conclusión por virtud de tal prueba y medio.

SUMA DEL TEXTO DE UNO Y OTRO LIBRO

Divide, ergo, Aristóteles el tratado posteriorístico en dos libros: En el primero trata de la demostración según sí. En el segundo de sus causas o principios, esto es o de los primeros y supremos principios o de los medios, como es la definición en la cuestión quid est. El primer libro se distribuye por 27 capítulos, el segundo por 18, aunque apud otros por 13.

ACERCA DEL LIBRO PRIMERO

En el 1. libro trata de la demostración, que es el silogismo que efectúa la ciencia, hasta el cap. 23.; después del cap. 23. hasta el 27. trata del efecto mismo de aquella, que es la ciencia, tanto según sí como comparativamente a la opinión y a la solercia, que es cierta prontitud para hallar el medio o la prueba.

Ergo en el 1. cap. trata de aquellas que se prerrequieren y deben preconocerse ante la demostración, mostrando que toda doctrina y disciplina, esto es cognición por discurso comparativa, se hace de alguna cognición preexistente. Y statuye que deben preceder dos precogniciones, a saber an sit algo y quid sit; tres empero ser los preconocidos, a saber del sujeto quid sit, de la pasión propia an sit, de los principios por los que se demuestra que son verdaderos.

En el 2. cap. define la ciencia y la demostración y el principio, aunque más plenariamente de los principios se trate en el cap. 8. La ciencia se define así: Saber es conocer la causa por la que la cosa es, y que es causa de aquella, y que no puede hacerse que de otro modo se tenga la cosa; donde se define el acto de saber, no el hábito. La demostración se define de doble modo. Primero así: La demostración es silogismo que efectúa el saber. Segundo así: La demostración es silogismo que consta de verdaderos, primeros, inmediatos, anteriores, más notorios y causas de la conclusión. El principio se define así: Es proposición inmediata, esto es que no es otra anterior o que carece de medio para probarse. Se divide la proposición inmediata o principio en posición y dignidad. Posición se dice aquella que no puede demostrarse por algún medio, o es lo mismo que proposición inmediata. La dignidad, empero, es proposición inmediata de máxima certidumbre, y se halla en cualquier intelecto, como: Cualquier cosa es o no es. Aún la posición se divide en suposición y definición. La suposición es la proposición misma per se nota que significa ser o no ser. La definición, empero, es aquello que explica la quididad y se tiene como medio que prueba, y por eso se numera entre los principios no como proposición, sino como medio.

En el cap. 3. excluye dos errores extremos acerca de la ciencia. El primero decía: De ninguna cosa hay ciencia, porque o hay proceso al infinito en los principios de saber o se está en alguno. Lo primero no puede ser, porque lo infinito no es de atravesar. Lo segundo quita la ciencia, porque aquel principio en el que se detiene no se sabe, pues carece de medio por el que se sepa, y así se ignora. El segundo error decía: De todas hay ciencia, porque aquel último principio en el que se detiene de nuevo se demuestra por la conclusión, porque se hace círculo en las demostraciones. Resuelve uno y otro el Filósofo diciendo contra los primeros que los principios no se demuestran, sino que son per se y de los términos notos. Contra los segundos, que no hay círculo en el demostrar, porque así se haría noto el principio por la conclusión, que de sí es más ignota, y así la conclusión respecto del principio sería más nota y más ignota, anterior y no anterior.

En el cap. 4. primero pone que la demostración debe constar de necesarios. Explica, empero, qué se requiere para que algún predicado sea necesario, a saber que sea de todo, esto es que convenga universalmente, y per se. De donde define qué sea el predicado de todo, y distingue los modos de decir per se, y el predicado universal o secundum quod ipsum. El predicado de todo se dice el que no inhiere a alguno y a alguno no inhiere, ni alguna vez compete y alguna vez no, sino que siempre y a todo compete. El predicado per se* se dice o per se en el predicar o per se en el existir o per se en el causar. Per se en el predicar de dos modos: Del primer modo es cuando el predicado es de la quididad y esencia del sujeto, como animal respecto del hombre. Del segundo modo es cuando el sujeto es de la razón del predicado o cuando la pasión propia se dice del sujeto, como «El hombre es risible». Del tercer modo se dice per se lo que per se existe, como la primera substancia. Del cuarto modo se dice per se lo que por sí mismo inhiere, esto es lo que significa la razón propia de causar, como: El médico sana, el edificador edifica; por accidente, empero, lo que no por sí mismo, como: El blanco edifica. Por último el predicado universal, o secundum quod ipsum, es el que a todo y per se inhiere y convertiblemente con el sujeto, como «El hombre es racional» o «el hombre es risible».

En el cap. 5. propone los modos por los que acontece errar o engañarse acerca del predicado universal o secundum quod ipsum. Tradita, empero, un documento para conocer el predicado universal, a saber: si el predicado conviene al sujeto quitadas todas las que no atañen a la esencia del sujeto, quitado empero el sujeto, si primero se quita el predicado, aquel conviene secundum quod ipsum.

En el cap. 6. prueba con varias razones que la demostración consta de necesarios y per se. Y añade que de contingentes puede seguirse lo necesario como de lo falso lo verdadero, pero no probarse de lo falso; de necesarios, empero, solo seguirse lo necesario.

En el cap. 7. prueba que la demostración debe constar de propios, no de ajenos, porque consta de aquellas que son per se, y no basta que se proceda de comunes.

En el cap. 8. prosigue lo mismo que en el 7. y añade que la Metafísica es ciencia general, porque comunísimamente trata y tradita los principios. Advierte, con todo, que apud algunos, como en el texto de Cayetano, el capítulo octavo se divide por varios capítulos hasta el undécimo, cuando con todo apud los Conimbricenses y otros el capítulo 7. comprende todo el texto que en Cayetano está hasta el cap. 11.

En el cap. 9., apud otros 8., apud otros 11., trata de los principios comunes y propios. Los principios, en efecto, son aquellos que no pueden demostrarse; y algunos simpliciter, esto es en ninguna ciencia, y tales son las dignidades; otros en alguna ciencia particular, en la que carecen de medio que pruebe, como son las posiciones o definiciones. Y algunos son principios comunes, esto es que sirven a varias ciencias, otros propios, esto es que sirven a alguna ciencia determinada. Los principios comunísimos son como aquel: De ninguno es verdadero afirmar o negar lo mismo, de cualquiera acontece afirmar o negar lo mismo.

En el cap. 10. explica cómo en cualquier ciencia hay interrogaciones propias, cómo también diferencian el demostrador y el dialéctico, que el dialéctico desentraña varios medios, no el demostrador.

En el cap. 11. distingue la ciencia o demostración quia y propter quid, la ciencia también subalternante y subalternada. La ciencia propter quid es la que sabe por la causa próxima; la ciencia quia, por la causa remota o por el efecto.

Del cap. 12. hasta el 23. exclusive trata algunas atinentes a la demostración, como qué figura sea más apta para la demostración, cómo a la demostración se contraríe el silogismo erróneo, que no hay proceso al infinito en las demostraciones, cómo las proposiciones mediatas pueden reducirse a las inmediatas, por último cómo entre sí se comparan la demostración universal y la particular, la afirmativa y la negativa.

En el cap. 23. empieza a tratar del efecto de la demostración, que es la ciencia. Y primero afirma que una ciencia es más cierta que otra. Segundo dice que aquella ciencia es una que versa acerca de un género o sujeto, ser empero diversas las ciencias que usan diversos principios.

En el cap. 26. (omitidos otros dos que no tienen dificultad) compara Aristóteles la ciencia con la opinión y dice que convienen en esto, que pueden ser de un objeto de algún modo el mismo; diferir empero, porque la ciencia es de inmutables, la opinión de mutables, después empero, porque del mismo objeto no pueden estar en el mismo hombre.

En el último capítulo confiere la ciencia con la solercia y dice que la solercia es pronta conjeturación del medio o facilidad de hallar el medio para probar, de donde a aquella atañe mirar los medios, a la ciencia empero las conclusiones.

ACERCA DEL LIBRO SEGUNDO

En este libro se trata de las causas o principios de la demostración, tanto de parte del medio o de la definición como de parte de los primeros principios indemostrables. De estos últimos, a saber de los principios primeros, trata en el último capítulo; del medio, empero, de la demostración en los restantes antecedentes. Quien, empero, desea una explicación exacta del texto aristotélico, está lucidísima apud D. Tomás acerca de uno y otro libro, y más amplia apud Cayetano.

ORDEN DE DISPUTAR.

Toda, ergo, la materia de la resolución posteriorística, que principalmente trata de la demostración, la reducimos a cuatro principales capítulos o cuestiones: En el primero trataremos de los prerrequisitos para la demostración, a saber de los preconocidos y de las premisas. En el segundo de la quididad misma de la demostración. En el tercero de su efecto, a saber la ciencia, tanto según sí como comparativamente a la opinión y a la fe. En el cuarto de la unidad y distinción de las ciencias.

Quaestio XXIV: DE LOS PRECONOCIDOS Y DE LAS PREMISAS

Articulus I: SE EXPLICA QUÉ SEAN LOS PRECONOCIDOS Y LAS PRENOCIONES

Articulus II: SI LAS PREMISAS INFLUYAN EFICIENTEMENTE EN LA CONCLUSIÓN O EN OTRO GÉNERO DE CAUSA

Articulus III: SI LAS PREMISAS NECESITEN AL ASENSO DE LA CONCLUSIÓN, DE MODO QUE LA MENOR SE CONOZCA A LA VEZ CON LA CONCLUSIÓN

Articulus IV: QUÉ SEA LA PROPOSICIÓN PER SE NOTA E INMEDIATA, EL PREDICADO DE TODO Y PER SE Y SECUNDUM QUOD IPSUM

Quaestio XXV: DE LA DEMOSTRACIÓN

Articulus I: SI RECTAMENTE ESTÉ DEFINIDA LA DEMOSTRACIÓN POR ARISTÓTELES

Articulus II: QUÉ SE REQUIERA PARA QUE ALGUNA PROPOSICIÓN SEA DEMOSTRABLE

Articulus III: SI TODA DEMOSTRACIÓN CIRCULAR SEA VICIOSA

Articulus IV: QUÉ SEA LA DEMOSTRACIÓN QUIA Y PROPTER QUID, Y SI SEA BUENA LA DIVISIÓN

Quaestio XXVI: DE LA CIENCIA TANTO SEGÚN SÍ COMO EN ORDEN A LA OPINIÓN Y A LA FE

Articulus I: QUÉ SEA LA CIENCIA Y CÓMO SE DISTINGA DE LOS RESTANTES HÁBITOS EVIDENTES

Articulus II: QUÉ SEAN LA CIENCIA SUBALTERNANTE Y LA SUBALTERNADA Y CÓMO DIFERENCIEN ENTRE SÍ

Articulus III: SI LA CIENCIA SUBALTERNADA SEA VERDADERA Y PROPIAMENTE CIENCIA, AUNQUE NO SE CONTINÚE CON LA SUBALTERNANTE

Articulus IV: CUÁLES SEAN LOS HÁBITOS INEVIDENTES Y CÓMO DIFERENCIEN ENTRE SÍ

Articulus V: SI LA OPINIÓN Y LA FE CON LA CIENCIA INTRÍNSECAMENTE REPUGNEN

Quaestio XXVII: DE LA UNIDAD Y DISTINCIÓN DE LAS CIENCIAS

Articulus I: DE DÓNDE SE TOME LA UNIDAD O DIVERSIDAD ESPECÍFICA DE LAS CIENCIAS EN RAZÓN DE COGNOSCIBLE

Articulus II: SI LA CIENCIA SEA UNA SIMPLE CUALIDAD Y HÁBITO

↑ Top of work