Cursus Philosophicus Thomisticus, Secunda Pars Artis Logicae

John of St. Thomas

Cursus Philosophicus Thomisticus, Secunda Pars Artis Logicae

John of St. Thomas (1589–1644)

Secunda pars artis Logicae of the Cursus Philosophicus Thomisticus of John of St. Thomas (Joannes a Sancto Thoma), from the Reiser edition (Marietti, Turin, 1930), Reiser tomus I, pars secunda.


Praefatio I: Prefacio del autor a la 4.ª edición de la segunda parte del Arte de la Lógica

Prooemium I: PROEMIO

Quaestio I: DE LA LÓGICA, DE CUÁL SEA Y A QUÉ SE EXTIENDA

Articulus I: SI EL ARTE DE LA LÓGICA ES NECESARIO SIMPLICITER PARA ADQUIRIR LAS DEMÁS CIENCIAS

Articulus II: SI LA LÓGICA ES VERDADERA CIENCIA Y ARTE

Articulus III: SI EL OBJETO FORMAL Y ADECUADO DE LA LÓGICA ES EL ENTE DE RAZÓN, QUE ES LA SEGUNDA INTENCIÓN

Articulus IV: SI LA LÓGICA ES CIENCIA ESPECULATIVA O PRÁCTICA

Articulus V: CÓMO SE DISTINGUE LA LÓGICA DOCENTE Y LA UTENTE

Quaestio II: DEL ENTE DE RAZÓN LÓGICO, QUE ES LA SEGUNDA INTENCIÓN

Articulus I: QUÉ SEA EL ENTE DE RAZÓN EN COMÚN Y DE CUÁNTOS MODOS

Articulus II: QUÉ SEA LA SEGUNDA INTENCIÓN Y LA RELACIÓN DE RAZÓN LÓGICA Y DE CUÁNTOS MODOS

Articulus III: QUÉ SEA LA DISTINCIÓN Y LA UNIDAD DE RAZÓN RACIOCINADA Y RACIOCINANTE

Articulus IV: POR QUÉ POTENCIA Y POR QUÉ ACTOS SE HACEN LOS ENTES DE RAZÓN

Articulus V: SI DIOS FORMA ENTES DE RAZÓN

Quaestio III: DEL UNIVERSAL SEGÚN SÍ

Articulus I: SE EXPLICA LA DIVERSA ACEPCIÓN DEL UNIVERSAL Y SU DEFINICIÓN

Articulus II: SI EL UNIVERSAL MATERIALMENTE TOMADO Y POR EL SUJETO SE HALLA DE PARTE DE LA COSA

Articulus III: SI LA UNIDAD FORMAL COMO DISTINTA DEL SINGULAR CONVIENE A LA NATURALEZA ANTE LA OPERACIÓN DEL INTELECTO

Articulus IV: SI LA APTITUD E INDIFERENCIA A MUCHOS CONVIENE A LAS COSAS EXTRA DE LA OPERACIÓN DEL INTELECTO

Articulus V: SI LA UNIVERSALIDAD CONSISTE ESENCIALMENTE EN LA RELACIÓN

Articulus VI: SI LOS GRADOS METAFÍSICOS EN CUALQUIER COSA SE DISTINGUEN SOLO POR DISTINCIÓN DE RAZÓN, O POR NATURALEZA DE LA COSA

Quaestio IV: DE LA CAUSA DEL UNIVERSAL

Articulus I: SI POR BENEFICIO DEL INTELECTO AGENTE EN LA ESPECIE PRODUCIDA POR ÉL SE REPRESENTA EL UNIVERSAL METAFÍSICO

Articulus II: SI EL UNIVERSAL METAFÍSICO CONOCIDO EN ACTO SE HACE POR ACTO ABSOLUTO DEL INTELECTO, Y EL UNIVERSAL LÓGICO POR EL COMPARATIVO

Quaestio V: DEL ACTO DEL UNIVERSAL, QUE ES PREDICARSE DE MUCHOS

Articulus I: QUÉ SEA EN LA NATURALEZA UNIVERSAL «SER EN MUCHOS» Y «PREDICARSE DE MUCHOS»

Articulus II: QUÉ SEA LA PREDICACIÓN Y QUÉ SE REQUIERA PARA SU VERIFICACIÓN

Articulus III: CÓMO SE REQUIERAN MUCHOS PARA QUE ALGO SE DIGA UNIVERSAL O COMÚN

Articulus IV: CÓMO SE VERIFIQUEN LAS PREDICACIONES EN LOS CONCRETOS Y ABSTRACTOS SUBSTANCIALES

Articulus V: CÓMO SE VERIFIQUEN LAS PREDICACIONES EN LOS CONCRETOS Y ABSTRACTOS ACCIDENTALES

Quaestio VI: DE LA DIVISIÓN DEL UNIVERSAL EN CINCO PREDICABLES

Articulus I: SI ESTA DIVISIÓN SEA BUENA Y ADECUADA

Articulus II: SI ESTA DIVISIÓN SEA DE GÉNERO EN ESPECIES E INMEDIATA

Quaestio VII: DEL GÉNERO

Articulus I: SI LA DEFINICIÓN DEL GÉNERO TRANSMITIDA POR PORFIRIO SEA BUENA

Articulus II: CUÁL SEA EL DEFINIDO EN LA DEFINICIÓN DEL GÉNERO, SI LA INTENCIÓN MISMA O EL SUJETO O EL COMPUESTO DE UNO Y OTRO

Articulus III: CÓMO EL GÉNERO SE DIGA TODO POTENCIAL Y SE TOME DE LA MATERIA

Quaestio VIII: DE LA ESPECIE PREDICABLE Y SUBICIBLE

Articulus I: SI LA ESPECIE SE CONSTITUYA EN RAZÓN DE ESPECIE POR LA RAZÓN DE SUBICIBLE O DE PREDICABLE

Articulus II: SE EXPLICAN LAS DEFINICIONES DE LA ESPECIE

Articulus III: SI PUEDA DARSE ESPECIE SUBICIBLE QUE NO SEA PREDICABLE DE MUCHOS, SINO QUE SOLO TENGA UN INDIVIDUO

Articulus IV: SI LA ESPECIE PUEDA CONSERVARSE EN UN SOLO INDIVIDUO Y EL GÉNERO EN UNA SOLA ESPECIE

Quaestio IX: DEL INDIVIDUO

Articulus I: SI LAS DEFINICIONES DEL INDIVIDUO SE EXPLIQUEN RECTAMENTE

Articulus II: QUÉ SEA EL INDIVIDUO EN COMÚN O INDIVIDUO VAGO

Quaestio X: DE LA DIFERENCIA COMÚNMENTE DICHA Y SEGÚN QUE ES EL TERCER PREDICABLE

Articulus I: SI BIEN SE DIVIDA LA DIFERENCIA EN COMÚN, PROPIA Y PROPRIÍSIMA

Articulus II: SI LAS DEFINICIONES DE LA DIFERENCIA DEL TERCER PREDICABLE SEAN BUENAS

Articulus III: SI LA DIFERENCIA SE DIGA UNIVERSAL RESPECTO DE SU ESPECIE O RESPECTO DE LOS INFERIORES DE TAL ESPECIE

Articulus IV: SI LAS DIFERENCIAS SUPERIORES Y GENÉRICAS SE INCLUYAN EN LAS DIFERENCIAS ÁTOMAS Y DE AQUELLAS SE PREDIQUEN

Quaestio XI: DEL PROPIO

Articulus I: SE EXPLICA LA NATURALEZA DEL PROPIO Y SE SOPESAN SUS DIVISIONES

Articulus II: QUÉ SEA EL PROPIO CUARTO PREDICABLE Y RESPECTO DE CUÁLES SE TOME

Quaestio XII: DEL ACCIDENTE QUINTO PREDICABLE

Articulus I: SI LAS DEFINICIONES Y DIVISIONES DEL ACCIDENTE RECTAMENTE HAYAN SIDO TRADITADAS POR PORFIRIO

Articulus II: CÓMO EL ACCIDENTE SE DIGA QUINTO PREDICABLE Y RESPECTO DE CUÁLES INFERIORES

Liber I: LIBRO DE LOS PREDICAMENTOS

Quaestio XIII: DE LOS ANTEPREDICAMENTOS Y DE LOS ANÁLOGOS

Articulus I: QUÉ SEAN LOS ANTEPREDICAMENTOS Y POR QUÉ DE ELLOS AQUÍ TRATÓ ARISTÓTELES

Articulus II: DE LA DEFINICIÓN Y DIVISIÓN DE LOS EQUÍVOCOS

Articulus III: QUÉ Y CUÁNTUPLE SEA LA ANALOGÍA

Articulus IV: SE EXPLICAN LAS CONDICIONES DE ESTOS ANÁLOGOS

Articulus V: SI EN LOS ANÁLOGOS SE DA UN CONCEPTO PRESCINDIDO DE LOS INFERIORES

Quaestio XIV: DEL ENTE PREDICAMENTAL Y DE LA DIVISIÓN EN DIEZ PREDICAMENTOS

Articulus I: QUÉ SEA EL PREDICAMENTO Y QUÉ SE REQUIERA PARA QUE ALGO ESTÉ EN PREDICAMENTO

Articulus II: SI EL ENTE SEA UNÍVOCO O ANÁLOGO A LOS DIEZ PREDICAMENTOS

Articulus III: CON QUÉ ANALOGÍA EL ENTE SEA ANÁLOGO

Articulus IV: SI EL ACCIDENTE SEA UNÍVOCO A LOS NUEVE GÉNEROS

Articulus V: SI SEA ADECUADA Y BUENA LA DIVISIÓN EN DIEZ PREDICAMENTOS

Muy célebre y antigua es esta división en diez predicamentos y recibida con autoridad de tantos siglos, que dudar de ella es nefas. Dar, empero, razón de esta división no tan fácilmente juzgan los más. D. Tomás 5. Metaph. lect. 9. y 3. Phys. lect. 5. así colige su adecuación:

Cualquier cosa que puede predicarse del sujeto o de la primera substancia solo de tres modos puede predicarse: De un modo como perteneciente a la esencia de aquella; de otro modo como no perteneciente a la esencia, sino inherente al sujeto; o de tercer modo como predicado desumido de algo extrínseco, de donde toma denominación. Si del primer modo, constituye el predicamento de la SUBSTANCIA. Si del segundo modo, o aquel predicado inherente es absoluto o respectivo y que ordena a otro término. Si es forma absoluta e inherente, o se sigue a la materia o a la forma como forma es, ya sea forma espiritual ya corpórea. Si se sigue a la materia es la CANTIDAD, porque esta extiende las partes materiales. Si se sigue a la forma, es la CUALIDAD, que en el cualificar y determinar el modo de la forma se tiene. Si, empero, es forma respectiva es la RELACIÓN.

Si, empero, del tercer modo se hace la predicación, a saber tomando denominación de algo extrínseco del que pende, pertenece a los seis últimos predicamentos, que así se coligen: Aquellas, en efecto, que en el denominar penden de algo extrínseco, o aquello extrínseco es causa o medida o nuda y extrínsecamente aplicado sin mensuración o causalidad. Si de este último modo se hace, es el predicamento del HÁBITO, por el que alguien se dice vestido. Si, empero, se hace denominación de algo extrínseco que sea causa, aquella no puede ser material o formal, porque estas intrínsecamente constituyen o denominan según unión intrínseca. De donde las causalidades de aquellas no constituyen predicamento especial, porque más se ordenan a perfeccionar y completar la materia misma y la forma, que por la información y recepción se perfeccionan en sí, que a perfeccionar y mudar otras, como la causalidad del eficiente. Los modos, empero, no constituyen predicamento especial cuando solo dicen algún complemento de alguna cosa, así, en efecto, se reducen a la cosa de la que son modos, sino solo cuando importan alguna conmensuración especial a la substancia, y no puro complemento o condición del ser mismo de la cosa. La causa, empero, final solo tiene causalidad metafórica, y en aquello en que es real coincide con la causalidad del eficiente. Resta, ergo, que la causa eficiente sea lo extrínseco que denomina, y entonces o denomina al sujeto que se muda, y es la PASIÓN, o a la causa de la que dimaná el efecto, y es la ACCIÓN. Si, empero, la denominación se hace de lo extrínseco que mide, o aquella medida es de lugar o de tiempo. Si de lugar, o mide según razón absoluta de estar en el lugar según diversa distancia y así es el DÓNDE, o por razón del orden de las partes en el lugar y así es el SITIO. Si, empero, es medida de tiempo, constituye el predicamento del CUÁNDO. Ni hay más medidas extrínsecas.

En esta razón de coligir el número de los predicamentos algunos hallan escrúpulo, sobre todo en dos:

Primero, porque se dice que la cantidad se sigue a la materia, la cualidad empero a la forma. Si, en efecto, se inteligie de la inherencia, una y otra inhiere al compuesto en la sentencia de D. Tomás in libris de Generat. explicanda. Si de la dimanación, la cantidad no dimaná de sola la materia, sino del compuesto, que es el cuerpo; el cuerpo, en efecto, es el que tiene triple dimensión. Esto, empero, no dice sola la materia, sino informada con forma de corporeidad.

Segundo, porque parece que S. Tomás constituye los seis últimos predicamentos en denominación extrínseca, lo cual mostraremos ser falso infra tratando de aquellos; y sobre todo de la pasión no puede dudarse que sea mudanza intrínseca. Ni puede decirse que son modos intrínsecos dependientes con todo de algo extrínseco a lo que tienen respecto; así, en efecto, también la relación se diría accidente de denominación extrínseca, porque pende del término extrínseco.

NIHILOMENOS estas cosas nada obstan a la suficiencia de la dicha razón de D. Tomás.

Pues que la cantidad se siga a la materia y la cualidad a la forma es común proloquio de los filósofos, y no se funda en la dimanación o inherencia en sola la materia, sino en esto de que la cantidad es la primera disposición de la materia, porque según la cantidad se atiende la división e indivisión de aquella, como dice D. Tomás in 4. dist. 12. q. 1. art. 1. quaestiunc. 3. y q. 9. de Potentia art. 7. De donde la cantidad no se halla sino en las cosas materiales. Y así se dice convenir a alguno por razón de la materia, porque dispone y ordena las partes materiales, y de nuevo porque se proporciona a la materia misma, por esto de que la cantidad no es activa, sino medio de recibir los demás accidentes; y así se proporciona a la materia, que es el primer receptivo. La cualidad, empero, se halla tanto en lo material cuanto en lo espiritual; se halla también cualidad que dispone a obrar y como instrumento activo, y así se funda en aquello que es de actividad y de actualidad, lo cual ciertamente atañe a la forma.

Al segundo se responde que el Divino Tomás no constituye los seis últimos predicamentos en denominación extrínseca, cual es ser conocido, ser visto etc., que nada inherente en el objeto denominado dice, sino que sola la forma que denomina extrínsecamente inhiere en otro, p. ej. la visión en el ojo, el amor en el apetito, y aquella forma de amor y de visión se pone en predicamento. Pero aquella denominación por la que el objeto se denomina visto o amado, como no inhiere al objeto, no dice en aquel alguna realidad sobreañadida a la visión misma o al amor, que constituya predicamento distinto. Ergo las denominaciones extrínsecas que S. Tomás pone en predicamento no son puras extrínsecas, sino que ponen algo intrínseco en la cosa denominada, como el dónde en lo locado, la pasión en el paciente, dependientemente empero de algo extrínseco, no solo terminante, sino también denominante o concurrente a la denominación. Por eso se dice a veces que se denominan de algo extrínseco no formalmente, sino originativamente; se origina, en efecto, y pende la denominación de aquel modo intrínseco de algo extrínseco.

Y a la instancia de la relación y de otros que penden de términos extrínsecos se dice que hay diversa razón, porque la relación no pende del término como de denominante u originante de la denominación de la relación, sino terminante; como las potencias, los hábitos y los actos (y lo mismo es de la relación) no mediante el término denominan, sino a aquel dirigen y ordenan; las formas mismas, empero, per se intrínsecamente denominan mirando a los términos. Aquellos, empero, seis últimos predicamentos no ordenan el sujeto al término —así, en efecto, serían relación—, sino que convienen al sujeto por subordinación y derivación de algo extrínseco del que penden en el denominar; como el lugar para volver locado pende del locante; para que alguien se vuelva vestido pende del vestido que circunda; para volverse cuándo pende del tiempo; para volverse paciente, del agente; para volverse agente, del efecto. No, empero, estos dejan sola denominación extrínseca, sino algún modo real por el que intrínsecamente se muda y se denomina el sujeto dependientemente de lo extrínseco de aquel modo que se ha dicho.

Pero inquirirás qué distinción baste entre las naturalezas predicamentales mismas para que constituyan predicamentos distintos. Se responde que algunos por un extremo sienten que se requiere distinción real como entre dos cosas; otros por el otro extremo, que basta distinción de razón con fundamento en la cosa, como siente P. Suárez disp. 39. Metaph. sect. 2. n. 22.

PERO LA PRIMERA SENTENCIA abiertamente se revence con el ejemplo de algunos predicamentos que solo son modos, como la acción, la pasión, el dónde y el sitio, es más también la relación, como infra en sus lugares diremos. Por lo cual estos no se distinguen per se o por razón de sí de los demás predicamentos como cosa de cosa. Y así si fuera verdadera la dicha sentencia, serían menos predicamentos que diez.

La SEGUNDA SENTENCIA, empero, ante todo abre vía para poner más predicamentos que diez, si basta sola la distinción de razón. No, en efecto, habrá razón de por qué la causalidad final o ejemplar p. ej. no constituyan predicamento distinto, aunque coincidan con la acción, que es la causalidad del eficiente, si basta distinguirse por razón. Después porque la distinción de los predicamentos es distinción de entes reales; ergo donde ninguna se da distinción real, sino solo de razón, no hay por qué se ponga diverso predicamento. Tercero, de hecho todos los predicamentos o son cosas o modos reales, como la relación, la acción y la pasión, el dónde y el sitio, que entre sí como diversos modos se distinguen y del sujeto modalmente, como en la q. 19. diremos. Y aunque el lugar y el vestido sean lo mismo que la superficie, no empero como superficie es son predicamentos distintos, sino el modo del dónde, que resulta del lugar, y el modo de vestido, que de la adyacencia del vestido, hacen diversos predicamentos, y la acción y la pasión entre sí como modos se distinguen, aunque entitativamente realmente se identifiquen con el movimiento o con el sujeto.

Por lo cual la TERCERA SENTENCIA es más verdadera, que se requiere distinción real al menos modal, la cual de lo dicho permanece probada.

Quaestio XV: DE LA SUBSTANCIA PREDICAMENTAL

Articulus I: CUÁL SEA LA RAZÓN FORMAL CONSTITUTIVA DE LA SUBSTANCIA PREDICAMENTAL

Articulus II: SI BIEN SE DIVIDA LA SUBSTANCIA EN PRIMERA Y SEGUNDA

Articulus III: CÓMO HAN DE EXPLICARSE LAS DEFINICIONES DE LA PRIMERA Y DE LA SEGUNDA SUBSTANCIA

Articulus IV: CUÁLES SE RECHAZAN Y SE PONEN EN ESTE PREDICAMENTO

Articulus V: SI EL SUSCIPIR CONTRARIOS SEA PROPIO DE CUARTO MODO DE LA SUBSTANCIA

Quaestio XVI: DE LA CANTIDAD

Articulus I: CUÁL SEA LA RAZÓN PROPIA Y FORMAL DE LA CANTIDAD

Articulus II: SI LA CANTIDAD DISCRETA SEA VERDADERA ESPECIE DE CANTIDAD

Articulus III: SI EL TIEMPO Y EL MOVIMIENTO, EL LUGAR Y LA ORACIÓN SE RECHACEN DE LAS ESPECIES DE CANTIDAD

Articulus IV: SI LA LÍNEA, LA SUPERFICIE Y EL CUERPO SEAN VERDADERAS ESPECIES DE CANTIDAD

Quaestio XVII: DEL PREDICAMENTO DE LA RELACIÓN

Articulus I: SI POR PARTE DE LA COSA SE DEN RELACIONES QUE SEAN FORMAS INTRÍNSECAS

Articulus II: QUÉ SE REQUIERA PARA QUE ALGUNA RELACIÓN SEA PREDICAMENTAL

Articulus III: CUÁLES SEAN LAS DIVISIONES DE LA RELACIÓN PREDICAMENTAL Y SUS ESPECIES

Articulus IV: SI LA RELACIÓN SE DISTINGA POR PARTE DE LA COSA DE SU FUNDAMENTO

Articulus V: SI LA RELACIÓN FORMALMENTE SE TERMINE A LO ABSOLUTO O A LO RELATIVO

Articulus VI: DE DÓNDE SE TOME LA DISTINCIÓN ESPECÍFICA Y NUMÉRICA DE LA RELACIÓN

Articulus VII: CÓMO HAN DE EXPLICARSE LAS PROPIEDADES DE LOS RELATIVOS, QUE SEAN SIMULTÁNEOS POR NATURALEZA Y POR COGNICIÓN

Quaestio XVIII: DE LA CUALIDAD

Articulus I: SE EXPLICA LA RAZÓN FORMAL DE LA CUALIDAD Y SU DEFINICIÓN

Articulus II: SE EXPLICA LA DIVISIÓN DE LA CUALIDAD EN CUATRO ESPECIES

Articulus III: CÓMO HAN DE EXPLICARSE CADA UNA DE LAS ESPECIES

Quaestio XIX: DE LOS SEIS ÚLTIMOS PREDICAMENTOS

Articulus I: SI ESTOS PREDICAMENTOS SON FORMAS ABSOLUTAS O RELATIVAS O DENOMINACIONES EXTRÍNSECAS

Articulus II: QUÉ SEA LA ACCIÓN Y LA PASIÓN PREDICAMENTALES

Articulus III: QUÉ SEA EL PREDICAMENTO DÓNDE Y EL SITIO

Articulus IV: QUÉ SEA EL PREDICAMENTO CUÁNDO Y EL HÁBITO

Textus I: TEXTO DESPUÉS DE LOS PREDICAMENTOS

Quaestio XX: DE LOS POSTPREDICAMENTOS

Articulus I: SE EXPLICAN LAS OPOSICIONES

Articulus II: QUÉ HAYA DE NOTARSE ACERCA DE LOS RESTANTES POSTPREDICAMENTOS

Liber II: SOBRE LOS LIBROS PERIHERMENIAS

Quaestio XXI: DEL SIGNO SEGÚN SÍ

Articulus I: SI EL SIGNO SEA EN EL GÉNERO DE LA RELACIÓN

Articulus II: SI EN EL SIGNO NATURAL LA RELACIÓN SEA REAL O DE RAZÓN

Articulus III: SI SEA LA MISMA RELACIÓN DEL SIGNO AL SIGNADO Y A LA POTENCIA

Articulus IV: CÓMO SE DIVIDA EL OBJETO EN MOTIVO Y TERMINATIVO

Articulus V: SI EL SIGNIFICAR SEA FORMALMENTE CAUSAR ALGO EN EL GÉNERO DE EFECTUAR

Articulus VI: SI EN LOS BRUTOS Y EN LOS SENTIDOS EXTERNOS HAYA VERDADERA RAZÓN DE SIGNO

Quaestio XXII: DE LAS DIVISIONES DEL SIGNO

Articulus I: SI SEA UNÍVOCA Y BUENA LA DIVISIÓN DEL SIGNO EN FORMAL E INSTRUMENTAL

Articulus II: SI EL CONCEPTO SEA SIGNO FORMAL

Articulus III: SI LA ESPECIE IMPRESA SEA SIGNO FORMAL

Articulus IV: SI EL ACTO DE CONOCER SEA SIGNO FORMAL

Articulus V: SI SEA BUENA LA DIVISIÓN EN SIGNO NATURAL Y AD PLACITUM Y DE COSTUMBRE

Articulus VI: SI EL SIGNO DE COSTUMBRE SEA VERDADERAMENTE SIGNO

Quaestio XXIII: DE LAS NOTICIAS Y DE LOS CONCEPTOS

Articulus I: SI LA NOTICIA INTUITIVA Y LA ABSTRACTIVA DIFERENCIEN ESENCIALMENTE EN LA RAZÓN DE COGNICIÓN

Articulus II: SI PUEDA DARSE COGNICIÓN INTUITIVA DE LA COSA FÍSICAMENTE AUSENTE, YA EN EL INTELECTO YA EN EL SENTIDO EXTERIOR

Articulus III: CÓMO DIFERENCIE EL CONCEPTO REFLEJO DEL DIRECTO

Articulus IV: CUÁL SEA LA DISTINCIÓN ENTRE EL CONCEPTO ULTIMADO Y EL NO ULTIMADO

Liber III: SOBRE LOS LIBROS DE LOS POSTERIORES

Quaestio XXIV: DE LOS PRECONOCIDOS Y DE LAS PREMISAS

Articulus I: SE EXPLICA QUÉ SEAN LOS PRECONOCIDOS Y LAS PRENOCIONES

Articulus II: SI LAS PREMISAS INFLUYAN EFICIENTEMENTE EN LA CONCLUSIÓN O EN OTRO GÉNERO DE CAUSA

Articulus III: SI LAS PREMISAS NECESITEN AL ASENSO DE LA CONCLUSIÓN, DE MODO QUE LA MENOR SE CONOZCA A LA VEZ CON LA CONCLUSIÓN

Articulus IV: QUÉ SEA LA PROPOSICIÓN PER SE NOTA E INMEDIATA, EL PREDICADO DE TODO Y PER SE Y SECUNDUM QUOD IPSUM

Quaestio XXV: DE LA DEMOSTRACIÓN

Articulus I: SI RECTAMENTE ESTÉ DEFINIDA LA DEMOSTRACIÓN POR ARISTÓTELES

Articulus II: QUÉ SE REQUIERA PARA QUE ALGUNA PROPOSICIÓN SEA DEMOSTRABLE

Articulus III: SI TODA DEMOSTRACIÓN CIRCULAR SEA VICIOSA

Articulus IV: QUÉ SEA LA DEMOSTRACIÓN QUIA Y PROPTER QUID, Y SI SEA BUENA LA DIVISIÓN

Quaestio XXVI: DE LA CIENCIA TANTO SEGÚN SÍ COMO EN ORDEN A LA OPINIÓN Y A LA FE

Articulus I: QUÉ SEA LA CIENCIA Y CÓMO SE DISTINGA DE LOS RESTANTES HÁBITOS EVIDENTES

Articulus II: QUÉ SEAN LA CIENCIA SUBALTERNANTE Y LA SUBALTERNADA Y CÓMO DIFERENCIEN ENTRE SÍ

Articulus III: SI LA CIENCIA SUBALTERNADA SEA VERDADERA Y PROPIAMENTE CIENCIA, AUNQUE NO SE CONTINÚE CON LA SUBALTERNANTE

Articulus IV: CUÁLES SEAN LOS HÁBITOS INEVIDENTES Y CÓMO DIFERENCIEN ENTRE SÍ

Articulus V: SI LA OPINIÓN Y LA FE CON LA CIENCIA INTRÍNSECAMENTE REPUGNEN

Quaestio XXVII: DE LA UNIDAD Y DISTINCIÓN DE LAS CIENCIAS

Articulus I: DE DÓNDE SE TOME LA UNIDAD O DIVERSIDAD ESPECÍFICA DE LAS CIENCIAS EN RAZÓN DE COGNOSCIBLE

Articulus II: SI LA CIENCIA SEA UNA SIMPLE CUALIDAD Y HÁBITO

↑ Top of work