Cursus Philosophicus Thomisticus, Prima Pars Philosophiae Naturalis

John of St. Thomas

Cursus Philosophicus Thomisticus, Prima Pars Philosophiae Naturalis

John of St. Thomas (1589–1644)

Prima pars philosophiae naturalis (de ente mobili in communi) of the Cursus Philosophicus Thomisticus of John of St. Thomas (Joannes a Sancto Thoma), from the Reiser edition (Marietti, Turin, 1930), Reiser tomus II-I, pars prima.


Preface I: Lectoribus

We present for your light and your judgment the first part of Natural Philosophy, which is Thomistic not only according to the doctrine itself—as much as it has been given to us to attain—but in its very order. For in order that we might emulate the theological method of St. Thomas even in Philosophy, and so that the handmaid might learn to fall prostrate in the footsteps of her mistress even as to the very order of arrangement, we have divided this natural science into as many parts as the Summa Theologiae, assigning to each its peculiar matters and treatises, as we note more extensively at the very outset of the book.

Nevertheless, in order that the discussion and illustration of the doctrine itself might be led into the deep (that is, into the depth of disputation) the gust of this labor of ours has perhaps spread itself out rather widely and long-windedly, fully aware that the simplicity and paucity of our intelligence cannot contend with or equal the supreme dexterity of certain others, who, in some brief little book, as if in a ditch, presume to hide or rather swallow up the whole sea of natural sciences rather than explain it.

But we, having professed ourselves to be commentators and expositors in the crafting and writing of books, and not original authors, have attempted so to chart a moderate voyage across this vastest ocean of all nature—a voyage arduous enough in itself and roughened by the difficulties of great questions as if by the waves—that we might neither be wrecked by the whirlwind of brevity nor capsized and thrown overboard by swells too prolix in breadth. But if anyone nauseous should loathe the prolixity, or someone more scrupulous should object to the brevity, he ought to consider that we could not be so restricted as to decline the direct challenge of disputations, nor yet so broad as to touch upon everything in minute detail, given the magnitude of the difficulties and the opposition to the teaching of St. Thomas. Rather we have endeavored to explain the principles themselves such that one might descend to each specific thing and be satisfied in many others matters without a long or tedious demand of attention. He, however, who wishes all his difficulties to be exhausted for him in some book without any labor or meditation, and yet loathes to endure all prolixity in reading, for him I bring forth that sentence from the words of Jerome: No one is compelled to read what he does not want. I have written for those who ask, not for the fastidious; for the grateful, not the envious; for the studious, not the yawning. Fare thee well.

Preface II: Proemium

Preface III: Ordo Primae Partis Philosophiae

Quaestio I: De scientia philosophiae et ordine cognoscendi

Articulus I: UTRUM ENS MOBILE SIT OBIECTUM FORMALE PHILOSOPHIAE

Articulus II: UTRUM PHILOSOPHIA SIT UNIUS SPECIEI ATOMAE IN RATIONE SCIENTIAE

Articulus III: UTRUM MAGIS UNIVERSALE, ATQUE ADEO IPSUM ENS UT SIC SIT PRIMO COGNITUM AB INTELLECTU NOSTRO

Liber I: CIRCA LIBRUM PRIMUM PHYSICORUM DE PRINCIPIIS RERUM NATURALIUM

Quaestio II: DE PRINCIPIIS RERUM NATURALIUM IN COMMUNI

Articulus I: QUID SIT PRINCIPIUM REI NATURALIS ET QUOMODO DEFINIATUR

Articulus II: UTRUM PRIMA PRINCIPIA SINT CONTRARIA

Articulus III: UTRUM PRINCIPIA NATURALIA SINT TANTUM TRIA

Quaestio III: DE PRINCIPIIS IN PARTICULARI ET PRIMO DE MATERIA PRIMA

Articulus I: AN SIT ET QUID SIT MATERIA PRIMA

Articulus II: UTRUM MATERIA PRIMA EX SE ITA SIT PURA POTENTIA, QUOD CAREAT OMNI ACTU FORMALI ET ENTITATIVO

Articulus III: UTRUM MATERIA POSSIT EXISTERE SINE OMNI FORMA, SALTEM DE POTENTIA ABSOLUTA

Articulus IV: EXPLICANTUR PROPRIAE CONDITIONES MATERIAE PRIMAE

Quaestio IV: DE FORMA QUAE EST PRINCIPIUM ENTIS NATURALIS

Articulus I: QUID SIT FORMA ET QUOMODO CONTINEATUR IN POTENTIA MATERIAE ET EDUCATUR EX ILLA

Articulus II: QUAE FORMAE EDUCANTUR DE POTENTIA MATERIAE

Quaestio V: DE PRIVATIONE

Articulus I: QUID SIT PRIVATIO, UT EST PRINCIPIUM ENTIS NATURALIS

Articulus II: UTRUM IN MATERIA SIT TANTUM UNA PRIVATIO VEL PLURES

Quaestio VI: DE TOTO COMPOSITO SUBSTANTIALI

Articulus I: QUAE SINT PARTES SUBSTANTIALES COMPONENTES TOTUM

Articulus II: UTRUM TOTUM DISTINGUATUR A PARTIBUS SIMUL SUMPTIS

Articulus III: QUID SIT UNIO PARTIUM IN TOTO

Quaestio VII: DE SUBSISTENTIA ET EXISTENTIA

Articulus I: QUID SIT SUBSISTENTIA CONVENIENS IPSI COMPOSITO

Articulus II: QUOMODO ACTIONES CONVENIANT SUPPOSITIS

Articulus III: AN SUBSISTENTIA IN REBUS COMPOSITIS SIT UNICUS SIMPLEX TERMINUS VEL COMPOSITUS EX PLURIBUS SUBSISTENTIIS

Articulus IV: UTRUM EXISTENTIA DISTINGUATUR A PARTE REI AB ESSENTIA SEU COMPOSITO

Articulus V: UTRUM UNICA EXISTENTIA SUFFICIAT TOTI COMPOSITO

Quaestio VIII: DE TERMINIS MAGNITUDINIS ET PARVITATIS

Articulus I: EXPLICANTUR PRINCIPIA ET PRAESUPPOSITA HUIUS QUAESTIONIS

Articulus II: QUO PACTO TERMINENTUR CORPORA NATURALIA PENES MAGNITUDINEM

Articulus III: UTRUM DETUR TERMINUS PARVITATIS INTRINSECUS TAM IN ANIMATIS QUAM IN INANIMATIS

Liber II: CIRCA LIBRUM SECUNDUM PHYSICORUM DE NATURA ET CAUSIS

Quaestio IX: DE NATURA, ARTE ET VIOLENTO

Articulus I: EXPLICATUR DEFINITIO NATURAE

Articulus II: IN QUIBUS RATIO NATURAE INVENIATUR

Articulus III: UTRUM SIT LEGITIMA DIFFERENTIA CONSTITUTA INTER NATURALIA ET ARTIFICIALIA

Articulus IV: QUOMODO VIOLENTUM DISTINGUATUR A NATURALI

Quaestio X: DE CAUSA IN COMMUNI

Articulus I: QUAE SIT DEFINITIO CAUSAE IN COMMUNI ET QUAE CONDITIONES CAUSAE

Articulus II: QUOTUPLEX SIT CAUSA

Articulus III: UTRUM OMNIS CAUSA DEBEAT ESSE PRIOR, PERFECTIOR ET DISTINCTA A SUO CAUSATO

Articulus IV: UTRUM CAUSAE AD INVICEM SINT CAUSAE

Articulus V: UTRUM A DUPLICI CAUSA TOTALI POSSIT DEPENDERE IDEM EFFECTUS, VEL DUAE FORMAE EANDEM MATERIAM INFORMARE

Quaestio XI: DE CAUSA MATERIALI, FORMALI ET EXEMPLARI

Articulus I: QUID SIT CAUSA ET CAUSALITAS MATERIALIS

Articulus II: QUID SIT CAUSALITAS FORMAE ET EIUS EFFECTUS

Articulus III: AD QUOD GENUS CAUSAE REDUCITUR IDEA SEU EXEMPLAR

Quaestio XII: DE CAUSA EFFICIENTI

Articulus I: QUID SIT CAUSA EFFICIENS ET QUOTUPLEX

Articulus II: UTRUM IN CAUSIS CREATIS PRINCIPIUM EFFICIENDI UT QUO SIT ACCIDENS

Articulus III: UTRUM ACCIDENS INDIGEAT PECULIARI INFLUXU SUBSTANTIAE AD OPERANDUM

Articulus IV: QUAE SIT CAUSALITAS EFFICIENTIS

Appendix I: De dimanatione.

Quaestio XIII: DE FINE

Articulus I: UTRUM APPREHENSIO FINIS SIT RATIO CAUSANDI VEL SOLUM CONDITIO

Articulus II: QUAE SIT CAUSALITAS FINIS

Articulus III: AD QUAE OBIECTA SE EXTENDAT CAUSALITAS FINIS, AN SOLUM AD MEDIA VEL ETIAM AD IPSUM AMOREM FINIS

Quaestio XIV: DE MOTU ET ACTIONE

Articulus I: EXPLICATUR DEFINITIO MOTUS ET EIUS ESSENTIALIA CONSTITUTIVA

Articulus II: UTRUM MOTUS DISTINGUATUR AB ACTIONE ET PASSIONE, A TERMINO A QUO ET AD QUEM

Articulus III: QUID SIT ACTIO ET QUOTUPLEX, ET QUID SIT FORMALIS TERMINUS EIUS

Articulus IV: UTRUM ACTIO TRANSIENS SUBIECTIVE SIT IN AGENTE

Quaestio XV: DE INFINITO

Articulus I: QUID SIT INFINITUM, ET IN QUO SIT PUNCTUM DIFFICULTATIS

Articulus II: UTRUM IMPLICET DARI INFINITUM ACTU SECUNDUM QUANTITATEM VEL INTENSIONEM

Articulus III: EXPEDIUNTUR DIFFICULTATES ET ARGUMENTA CONTRA NOSTRAM SENTENTIAM

Liber III: CIRCA LIBRUM QUARTUM PHYSICORUM DE LOCO, VACUO ET TEMPORE

Quaestio XVI: DE LOCO ET UBI

Articulus I: QUID SIT LOCUS EXTRINSECUS ET IMMOBILITAS EIUS

Articulus II: QUID SIT UBI SEU LOCUS INTRINSECUS

Articulus III: UTRUM OMNIBUS CORPORIBUS CONVENIAT ESSE IN LOCO ET HABERE UBI

Articulus IV: UTRUM DUO CORPORA POSSINT PENETRARI IN EODEM LOCO DIVINA VIRTUTE

Articulus V: UTRUM IMPLICET UNUM CORPUS ESSE IN PLURIBUS LOCIS CIRCUMSCRIPTIVE

Quaestio XVII: DE VACUO

Articulus I: UTRUM VACUUM NATURALITER SIT DABILE

Articulus II: UTRUM CORPUS IN VACUO POSSIT MOVERI

Quaestio XVIII: DE TEMPORE

Articulus I: UTRUM TEMPUS SIT ALIQUID REALE IN GENERE MENSURAE DURATIONIS

Articulus II: UTRUM REALIS EXISTENTIA TEMPORIS SOLUM INVENIATUR IN INSTANTI VEL ETIAM IN ALIIS PARTIBUS

Articulus III: QUOD SIT SUBIECTUM INTRINSECUM ET EXTRINSECUM TEMPORIS

Liber IV: CIRCA LIBRUM QUINTUM PHYSICORUM DE DISTINCTIONE, UNITATE ET CONTRARIETATE MOTUS

Quaestio XIX: DE UNITATE ET CONTRARIETATE MOTUS

Articulus I: UTRUM GENERA MOTUS SUMANTUR PENES DIVERSA PRAEDICAMENTA, AD QUAE EST MOTUS

Articulus II: AD QUAE PRAEDICAMENTA NON DETUR MOTUS PER SE

Articulus III: AD QUAE PRAEDICAMENTA DETUR PER SE MOTUS

Articulus IV: UNDE SUMATUR UNITAS NUMERICA MOTUS

Articulus V: QUAE SIT CONTRARIETAS IN MOTIBUS ET UNDE SUMATUR

Liber V: CIRCA LIBRUM SEXTUM PHYSICORUM DE DIVISIONE MOTUS ET CONTINUI PER PARTES

Quaestio XX: DE PARTIBUS ET INDIVISIBILIBUS CONTINUI

Articulus I: QUID SINT PARTES PROPORTIONALES ET INDIVISIBILIA

Articulus II: UTRUM INDIVISIBILIA ET PARTES PROPORTIONALES SINT ACTU INFINITAE IN CONTINUO

Articulus III: UTRUM CONTINUUM COMPONATUR EX SOLIS INDIVISIBILIBUS

Quaestio XXI: DE INCEPTIONE ET DESITIONE RERUM

Articulus I: EXPLICANTUR REGULAE INCEPTIONIS ET DESITIONIS IN PERMANENTIBUS

Articulus II: REGULAE INCEPTIONIS ET DESITIONIS IN SUCCESSIVIS ET INSTANTANEIS ET QUIETE

Liber VI: CIRCA LIBRUM SEPTIMUM PHYSICORUM DE COMPARATIONE MOVENTIUM ET MOBILIUM

Quaestio XXII: DE CONDITIONIBUS REQUISITIS AD MOVENDUM

Articulus I: UTRUM OMNE, QUOD MOVETUR, AB ALIO MOVETUR

Articulus II: UTRUM REQUIRATUR APPROXIMATIO MOVENTIS AD MOBILE, UT OPERETUR

Liber VII: CIRCA LIBRUM OCTAVUM PHYSICORUM DE MOTUS AETERNITATE ET REDUCTIONE IN PRIMUM MOTOREM

Quaestio XXIII: DE MOTU RERUM NATURALIUM ET PROIECTORUM

Articulus I: UTRUM GRAVIA ET LEVIA MOVEANTUR A SE VEL A PRINCIPIO EXTRINSECO

Articulus II: QUA VI MOVEANTUR PROIECTA

Quaestio XXIV: DE AETERNITATE MOTUS ET PRIMO EIUS MOTORE

Articulus I: UTRUM RES PERMANENTES POTUERINT ESSE AB AETERNO

Articulus II: UTRUM REPUGNET RES SUCCESSIVAS FUISSE AB AETERNO

Articulus III: QUID PHILOSOPHUS DEMONSTRET DE DEO EX VI MOTUS

Quaestio XXV: DE SUBORDINATIONE CAUSAE SECUNDAE AD PRIMAM

Articulus I: QUID SIT CONCURSUS SIMULTANEUS, ET QUOMODO DISTINGUATUR A CONCURSU CAUSAE PRIMAE

Articulus II: UTRUM DETUR REALIS ET PHYSICUS CONCURSUS PRAEVIUS IN CAUSA DETERMINANS ILLAM AD CAUSANDUM

Articulus III: EXPEDIUNTUR DIFFICULTATES CIRCA PRAEMISSA

Articulus IV: UTRUM CAUSA PER ACCIDENS, UT CASUS ET FORTUNA, INVENIATUR IN SUBORDINATIONE CAUSARUM

Quaestio XXVI: DE INSTRUMENTIS

Articulus I: QUAE SIT PROPRIA DIFFERENTIA CAUSAE INSTRUMENTALIS A PRINCIPALI

Articulus II: UTRUM IN OMNI INSTRUMENTO REQUIRATUR ALIQUA PROPRIA OPERATIO AD EFFECTUM PRINCIPALIS AGENTIS

↑ Top of work