Cursus Philosophicus Thomisticus, Prima Pars Artis Logicae

John of St. Thomas

Cursus Philosophicus Thomisticus, Prima Pars Artis Logicae

John of St. Thomas (1589–1644)

First published 1930

Prima pars artis Logicae (formal logic) of the Cursus Philosophicus Thomisticus of John of St. Thomas (Joannes a Sancto Thoma), from the Reiser edition (Marietti, Turin, 1930), Reiser tomus I, pars prima.


Praefatio I: Praefatio

Praeludium I: QUO PROPONITUR DIALECTICAE DISPUTATIONIS EXERCITIUM ET PRAXIS

Praeludium II: ARTIS LOGICAE DIVISIO, ORDO, NECESSITAS

Liber I: DE HIS, QUAE SPECTANT AD PRIMAM OPERATIONEM INTELLECTUS

Caput I: DEFINITIO TERMINI

Caput II: DEFINITIO ET DIVISIO SIGNI

Caput III: DE QUIBUSDAM DIVISIONIBUS TERMINORUM

Caput IV: DE ALIIS DIVISIONIBUS TERMINORUM

Caput V: DE NOMINE

Caput VI: DE VERBO

Liber II: DE HIS, QUAE PERTINENT AD SECUNDAM OPERATIONEM INTELLECTUS

Caput I: DE ORATIONE IN COMMUNI ET EIUS DIVISIONE

Caput II: DE MODO SCIENDI

Caput III: DE DEFINITIONE

Caput IV: DE DIVISIONE

Caput V: DE ARGUMENTATIONE

Caput VI: DE PROPOSITIONE SIVE ENUNTIATIONE

Caput VII: DE DIVISIONIBUS PROPOSITIONIS

Caput VIII: DE MATERIA PROPOSITIONUM

Caput IX: DE PROPRIETATIBUS PROPOSITIONIS ET QUO ORDINE TRACTANDÆ SUNT

Caput X: DE SUPPOSITIONE

Caput XI: DE DIVISIONIBUS SUPPOSITIONIS

Caput XII: REGULAE SUPPOSITIONIS

Caput XIII: DE RELATIVIS

Caput XIV: DE AMPLIATIONE, RESTRICTIONE, ALIENATIONE

Caput XV: DE APPELLATIONE

Caput XVI: DE OPPOSITIONE

Caput XVII: DE CONDITIONIBUS REQUISITIS AD SPECIES OPPOSITARUM PROPOSITIONUM ET REGULIS COGNOSCENDI IPSAS OPPOSITIONES SPECIALES

Caput XVIII: DE AEQUIPOLLENTIA PROPOSITIONUM

Caput XIX: DE CONVERSIONE PROPOSITIONUM

Caput XX: DE MODALIBUS

Caput XXI: DE QUANTITATE, QUALITATE, OPPOSITIONE ET AEQUIPOLLENTIA MODALIUM

Rotuli I: ROTULI COMPOSITARUM MODALIUM

Rotuli II: ROTULI DIVISARUM CONSTANTIUM DICTO DE TERMINO COMMUNI

Caput XXII: DE REDUCTIONE MODALIUM AD SUAS DE INESSE

Caput XXIII: DE HYPOTHETICIS PROPOSITIONIBUS

Caput XXIV: DE EXPONIBILIBUS

Liber III: DE TERTIA OPERATIONE INTELLECTUS

Caput I: DE CONSEQUENTIA ET DIVISIONE EIUS

Caput II: DE INDUCTIONE

Caput III: DE ORDINE ET MODO RESOLVENDI TERMINOS PER ASCENSUM ET DESCENSUM

Caput IV: DE SYLLOGISMO EIUSQUE MATERIA ET FORMA

Caput V: DE DIVISIONE SYLLOGISMI PENES MATERIAM ET FORMAM

Caput VI: EXPLICANTUR OMNES TRES FIGURAE ET MODI SYLLOGISMORUM

Caput VII: DE REDUCTIONE SYLLOGISMORUM IMPERFECTORUM AD PERFECTOS

Caput VIII: DE SYLLOGISMO EXPOSITORIO

Caput IX: DE MODO INVENIENDI MEDIUM

Caput X: DE PRINCIPIIS, QUIBUS INNITITUR TOTA ARS SYLLOGIZANDI

Caput XI: QUIBUS PRINCIPIIS UNIVERSALITER INNITITUR BONITAS CONSEQUENTIAE

Caput XII: DE PRINCIPIIS DEFECTUUM MALAE CONSEQUENTIAE

Caput XIII: DE DEFECTIBUS IN PARTICULARI

Circa I: CIRCA SYLLOGISMUM.

Defectus I: DEFECTUS COMMUNES.

Caput XIV: DE FALLACIIS

Liber IV: SEQUUNTUR QUAESTIONES DISPUTANDAE AD ILLUSTRANDUM DIFFICULTATES ALIQUAS HUIUS TEXTUS

Quaestio I: DE TERMINO

Articulus I: UTRUM RECTO ORDINE DOCTRINAE INCIPIAT DIALECTICA A TERMINO

Articulus II: UTRUM SIT BONA DEFINITIO TERMINI ENUNTIATIVI, ET IN QUO EIUS FORMALITAS CONSISTAT

Articulus III: UTRUM DEFINITIO TERMINI SYLLOGISTICI BONA SIT, ET QUAE EIUS FORMALITAS

Articulus IV: QUOD SIT DEFINITUM TERMINI, ET PRO QUO SUPPONAT

Articulus V: UTRUM VOCES SIGNIFICENT PER PRIUS CONCEPTUS AN RES

Articulus VI: UTRUM TERMINUS HABEAT ALIQUAM DIVISIONEM ESSENTIALEM

Quaestio II: DE NOMINE

Articulus I: QUOMODO INTELLIGENDA SIT ILLA PARTICULA: „CUIUS NULLA PARS SIGNIFICAT SEPARATA”

ALGUNOS de los más recientes abandonan a Aristóteles en esta parte y dicen que algunos nombres son verdaderamente nombres y tienen partes significativas por separado, como este nombre equiferus, respublica, proconsul y otros de figura compuesta, en los que las partes verdaderamente y en propio significan aparte; ergo es falsa esta parte.

Nada menos, lo opuesto es expresamente de Aristóteles en 1. Periherm. cap. del Nombre y de D. Tomás allí mismo lect. 4. Aristóteles dice así: «En el nombre que es equiferus, ferus de por sí nada significa, como en la oración que es equus ferus». Las cuales palabras, exponiéndolas el Santo Doctor, dice que «en este nombre equiferus, esta parte „ferus” de por sí nada significa, como significa en esta oración, que es equus ferus».

Y LA RAZÓN la da, la cual tiene gran peso. Pues cuantas veces una voz de otro modo significativa se asume con otra, no para que compongan una significación total y compuesta, sino un concepto simple, entonces aquellas partes no entran en la composición de aquella dicción como componentes de una significación a partir de sus significaciones, sino como susceptibles de otra imposición distinta para significar un concepto simple. Y consiguientemente aquellas partes, en cuanto componen la voz que recibe nueva imposición, no componen como significativas. Cuando, empero, componen no para recibir nueva imposición, sino para fabricar y construir a partir de sus significaciones un concepto complexo y compuesto, entonces componen como significativas. Y se dice que componen la voz para recibir nueva imposición cuando componen para significar de nuevo algún concepto simple que las partes singulares no significan, como respublica para significar la ciudad misma o el régimen común con un único concepto simple, que las voces singulares aparte no significan.

Al argumento hecho, que aquellas partes de aquel nombre significan separadas, se responde que significan separadas como materialmente y por accidente, no como formalmente, esto es, en orden a componer aquella voz a la que ha de imponerse nueva significación de concepto simple; bajo esta formalidad, en efecto, no componen como significativas, esto es, como impuestas a significar, sino como de nuevo imponibles, aunque de otro modo estén impuestas, como en este nombre „dominus” «do» y «minus» significan aparte, pero no en cuanto significativas aparte componen aquel término.

Si instas: En esta voz „proconsul”, „prorex” y semejantes se atiende a la significación de una y otra parte componente, para que resulte la significación total del nombre. Pues proconsul es lo mismo que viceconsul, donde no se pierde aquella significación de «pro» y «consul», sino que más bien se atiende a ella, para que de aquellas se signifique aquel oficio de viceconsul.

Se responde a partir de D. Tomás arriba: Una cosa es aquello de lo que se impone el nombre, otra aquello que significa. Pues a menudo en la imposición de los nombres se atiende a la etimología y origen de otra significación anterior, que no concurre a componer la significación del nombre, sino a originarla, porque de aquella tomó el impositor ocasión para imponer otra significación. Con todo, porque las imposiciones son diversas, una no es parte de la otra, sino origen. Lo cual vemos también en otros muchos nombres de los que, con todo, consta que no tienen partes significativas, como providentia se dice como porro-videntia, o de pro y videntia, y propheta se dice como procul-fans, así proconsul se dice como originado de pro y consul y respublica de re y publica, pero no compuesto de aquellas.

Pero aún instarás: Pues el término complexo es verdaderamente término, ya que una de las divisiones de los términos es en complexo e incomplexo; ergo del mismo modo el nombre complexo será verdaderamente nombre. Asimismo el nombre equívoco, no obstante que signifique varios, es verdaderamente nombre; pues se dicen equívocos «aquellos cuyo nombre es común», a partir de Aristóteles en los Antepredicamentos. Ergo del mismo modo el nombre complexo, aunque signifique varios, no por eso quedará excluido de la razón de nombre.

Se responde que es diversa la razón acerca del término y acerca del nombre, porque en el término lo que formal y principalmente se considera es la razón de parte; que, empero, sea designativo y significativo, materialmente y presupositivamente. En el nombre, empero, al contrario, principalmente se tiene que sea designativo de algo y como notamen; de ahí, en efecto, se dice nombre, y para discernir y notificar las cosas se ponen los nombres; materialmente, empero, en él está que también sea término o parte de la proposición. De aquí se sigue que el término complexo puede tener razón de un solo término, porque de una sola parte; se dan, en efecto, partes compuestas aun servada la razón de parte, como el brazo es compuesto de la mano y de otras partes. El nombre complexo, empero, no tiene razón de un solo nombre, porque no tiene razón de un solo notamen y designación, sino que podrá ser uno en la razón de término y varios en la razón de nombre.

A aquello del equívoco se dice que el equívoco es un solo nombre en razón de una sola voz significativa, porque en los concretos de los accidentes la unidad del sujeto da unidad simpliciter e individua, aunque las formas sean varias; como el sujeto que tiene color y calor no es varios cuales, sino un solo cual, como diremos en la Lógica q. 13. art. 2.

Articulus II: UTRUM NOMEN INFINITUM RECTE EXCLUDATUR A RATIONE NOMINIS

Articulus III: UTRUM CASUS OBLIQUI RECTE EXCLUDANTUR A RATIONE NOMINIS

Quaestio III: DE VERBO

Articulus I: QUID SIT SIGNIFICARE CUM TEMPORE ET ABSOLVI A TEMPORE

Articulus II: UTRUM VERBUM POSSIT INFINITARI INTRA PROPOSITIONEM

Quaestio IV: DE ORATIONE ET MODO SCIENDI

Articulus I: UTRUM SIT BONA DEFINITIO ORATIONIS ET QUID SIT EIUS DEFINITUM

Articulus II: UTRUM DEFINITIO DEFINITIONIS RECTE SIT TRADITA

Articulus III: UTRUM DEFINITIO DIVISIONIS ET EA, QUAE AD DIVISIONEM PERTINENT, RECTE TRADANTUR

Quaestio V: DE ENUNTIATIONE

Articulus I: IN QUO CONSISTAT RATIO ENUNTIATIONIS, UT ABSTRAHIT A CATEGORICA ET HYPOTHETICA

Articulus II: UTRUM ENUNTIATIO CATEGORICA SIT ALIQUA SIMPLEX QUALITAS ET CONCEPTUS IN MENTE, VEL COMPOSITA FORMALITER

Articulus III: UTRUM DIVISIO IN HYPOTHETICAM ET CATEGORICAM SIT ESSENTIALIS ET UNIVOCA

Articulus IV: UTRUM DIVISIONES IN AFFIRMATIVAM ET NEGATIVAM, IN UNIVERSALEM ET PARTICULAREM, SINT BONAE ET ESSENTIALES

Quaestio VI: DE SUPPOSITIONE ET ALIIS PROPRIETATIBUS PARTIUM ENUNTIATIONIS

Articulus I: UTRUM DEFINITIO SUPPOSITIONIS SIT BONA

Articulus II: UTRUM SUPPOSITIO IMPROPRIA REPERIATUR IN CONCEPTU MENTIS ULTIMATO

Articulus III: QUAE SINT NOTANDA CIRCA ALIAS SPECIES SUPPOSITIONIS ET PROPRIETATES LOGICALES

Articulus IV: UTRUM REGULAE APPELLATIONIS TRADITAE IN TEXTU VERAE SINT

Quaestio VII: DE OPPOSITIONE ET CONVERSIONE PROPOSITIONUM

Articulus I: UTRUM OPPOSITIO CONTRADICTORIA SIT MAXIMA INTER OMNES OPPOSITIONES

Articulus II: UTRUM DARI POSSINT ALIQUAE CONTRADICTORIAE, QUAE SIMUL SINT VERAE AUT FALSAE

Articulus III: UTRUM REGULAE CONVERSIONIS SINT RECTE ASSIGNATAE

Quaestio VIII: DE CONSEQUENTIA ET SYLLOGISMO

Articulus I: UTRUM RECTE ASSIGNETUR DIFFERENTIA INTER CONSEQUENTIAM BONAM ET MALAM

Articulus II: UTRUM INDUCTIO SIT CONSEQUENTIA FORMALIS

Articulus III: UTRUM CONCLUSIO SIT DE ESSENTIA SYLLOGISMI, AN SOLUM PRAEMISSAE

Articulus IV: UTRUM SYLLOGISMUS RECTE DIVIDATUR IN PERFECTUM ET IMPERFECTUM

Appendix I: AD SECUNDAM PARTEM SUMMULARUM

Quaestio I: DE TERMINO

Articulus I: UTRUM RECTO ORDINE DOCTRINAE INCIPIAT DIALECTICA A TERMINO

Articulus II: UTRUM SIT BONA DEFINITIO TERMINI ENUNTIATIVI ET IN QUO EIUS FORMALITAS CONSISTAT

Articulus III: UTRUM VOCES SIGNIFICENT PER PRIUS CONCEPTUS AN RES

Articulus IV: UTRUM TERMINUS HABEAT ALIQUAM DIVISIONEM ESSENTIALEM

Quaestio II: DE NOMINE

Articulus I: QUOMODO INTELLIGENDA SIT ILLA PARTICULA: „CUIUS NULLA PARS SIGNIFICAT SEPARATA”

Articulus II: UTRUM NOMEN INFINITUM SIT NOMEN

Articulus III: UTRUM CASUS OBLIQUI RECTE EXCLUDANTUR A RATIONE NOMINIS

Quaestio III: DE VERBO

Articulus I: QUID SIT SIGNIFICARE CUM TEMPORE ET ABSOLVI A TEMPORE

Articulus II: UTRUM VERBUM INFINITARI POSSIT INTRA PROPOSITIONEM

Quaestio IV: DE ORATIONE ET MODO SCIENDI

Articulus I: UTRUM SIT BONA DEFINITIO ORATIONIS, ET QUID SIT EIUS DEFINITUM

Articulus II: UTRUM DEFINITIO DEFINITIONIS RECTE SIT TRADITA

Articulus III: UTRUM DEFINITIO DIVISIONIS ET EA, QUAE AD DIVISIONEM PERTINENT, RECTE TRADANTUR

Quaestio V: DE ENUNTIATIONE

Articulus I: IN QUO CONSISTAT RATIO ENUNTIATIONIS IN COMMUNI

Appendix II: In fine omnium illustrationum

↑ Top of work