Cursus Philosophicus Thomisticus, Prima Pars Artis Logicae
John of St. Thomas (1589–1644)
First published 1930
Prima pars artis Logicae (formal logic) of the Cursus Philosophicus Thomisticus of John of St. Thomas (Joannes a Sancto Thoma), from the Reiser edition (Marietti, Turin, 1930), Reiser tomus I, pars prima.
Praefatio I: Praefatio
Praeludium I: QUO PROPONITUR DIALECTICAE DISPUTATIONIS EXERCITIUM ET PRAXIS
Praeludium II: ARTIS LOGICAE DIVISIO, ORDO, NECESSITAS
Liber I: DE HIS, QUAE SPECTANT AD PRIMAM OPERATIONEM INTELLECTUS
Caput I: DEFINITIO TERMINI
Caput II: DEFINITIO ET DIVISIO SIGNI
Caput III: DE QUIBUSDAM DIVISIONIBUS TERMINORUM
Caput IV: DE ALIIS DIVISIONIBUS TERMINORUM
Caput V: DE NOMINE
Caput VI: DE VERBO
Liber II: DE HIS, QUAE PERTINENT AD SECUNDAM OPERATIONEM INTELLECTUS
Caput I: DE ORATIONE IN COMMUNI ET EIUS DIVISIONE
Caput II: DE MODO SCIENDI
Caput III: DE DEFINITIONE
Caput IV: DE DIVISIONE
Caput V: DE ARGUMENTATIONE
Caput VI: DE PROPOSITIONE SIVE ENUNTIATIONE
Caput VII: DE DIVISIONIBUS PROPOSITIONIS
Caput VIII: DE MATERIA PROPOSITIONUM
Caput IX: DE PROPRIETATIBUS PROPOSITIONIS ET QUO ORDINE TRACTANDÆ SUNT
Caput X: DE SUPPOSITIONE
Caput XI: DE DIVISIONIBUS SUPPOSITIONIS
Caput XII: REGULAE SUPPOSITIONIS
Caput XIII: DE RELATIVIS
Caput XIV: DE AMPLIATIONE, RESTRICTIONE, ALIENATIONE
Caput XV: DE APPELLATIONE
Caput XVI: DE OPPOSITIONE
Caput XVII: DE CONDITIONIBUS REQUISITIS AD SPECIES OPPOSITARUM PROPOSITIONUM ET REGULIS COGNOSCENDI IPSAS OPPOSITIONES SPECIALES
Caput XVIII: DE AEQUIPOLLENTIA PROPOSITIONUM
Caput XIX: DE CONVERSIONE PROPOSITIONUM
Caput XX: DE MODALIBUS
Caput XXI: DE QUANTITATE, QUALITATE, OPPOSITIONE ET AEQUIPOLLENTIA MODALIUM
Rotuli I: ROTULI COMPOSITARUM MODALIUM
Rotuli II: ROTULI DIVISARUM CONSTANTIUM DICTO DE TERMINO COMMUNI
Caput XXII: DE REDUCTIONE MODALIUM AD SUAS DE INESSE
Caput XXIII: DE HYPOTHETICIS PROPOSITIONIBUS
Caput XXIV: DE EXPONIBILIBUS
Liber III: DE TERTIA OPERATIONE INTELLECTUS
Caput I: DE CONSEQUENTIA ET DIVISIONE EIUS
Caput II: DE INDUCTIONE
Caput III: DE ORDINE ET MODO RESOLVENDI TERMINOS PER ASCENSUM ET DESCENSUM
Caput IV: DE SYLLOGISMO EIUSQUE MATERIA ET FORMA
Caput V: DE DIVISIONE SYLLOGISMI PENES MATERIAM ET FORMAM
Caput VI: EXPLICANTUR OMNES TRES FIGURAE ET MODI SYLLOGISMORUM
Caput VII: DE REDUCTIONE SYLLOGISMORUM IMPERFECTORUM AD PERFECTOS
Caput VIII: DE SYLLOGISMO EXPOSITORIO
Caput IX: DE MODO INVENIENDI MEDIUM
Caput X: DE PRINCIPIIS, QUIBUS INNITITUR TOTA ARS SYLLOGIZANDI
Caput XI: QUIBUS PRINCIPIIS UNIVERSALITER INNITITUR BONITAS CONSEQUENTIAE
Caput XII: DE PRINCIPIIS DEFECTUUM MALAE CONSEQUENTIAE
Del capítulo precedente se recoge que es único el principio y la raíz de donde nace el defecto y la malicia de las consecuencias, a saber: «Cuantas veces puede hacerse verdadero el antecedente y falso el consecuente, la consecuencia es mala».
Pues como la consecuencia es conexión ilativa de dos proposiciones, cuantas veces se da antecedente verdadero sin consecuente verdadero, la conexión no es buena ni formal, porque uno puede estar sin el otro, o la verdad de uno sin la verdad del otro. Si empero uno está sin el otro, se disuelve la conexión; ergo aquella conexión y consecuencia es mala, porque disoluble. De donde se sigue que cuanto facilita más la verdad del antecedente que la del consecuente conduce a la mala consecuencia, porque efectúa que pueda estar el antecedente verdadero sin el consecuente. Y al contrario: Lo que hace más difícilmente falso el consecuente que el antecedente conduce o edifica la bondad de la consecuencia.
De estos principios pueden elicirse todos los defectos de las consecuencias, para que a cada consecuencia pueda asignársele de qué defecto adolece. Y ciertamente el Mag. Soto en el 5. libro de las Súmulas asigna siete defectos intrínsecos y otros tantos extrínsecos en los silogismos. Llama intrínsecos a aquellos defectos que se tienen por parte del medio, los cuales se dicen intrínsecos porque hacen inhábiles las premisas; extrínsecos, empero, a los que se tienen por parte de las extremidades en el modo de inferir las conclusiones, porque no observan las propiedades lógicas o la debida disposición en la cantidad y la cualidad, la distribución, etc. Y casi todos los defectos intrínsecos se reducen a esto: que el medio o se tenga equívocamente o no se distribuya completa o perfectamente, o no se observen las condiciones y reglas puestas arriba,1 de modo que el medio no esté más amplio donde no se distribuye que donde se distribuye; y por último los defectos extrínsecos, que no se observen en los extremos todas las propiedades lógicas. Los cuales defectos en particular se mostrarán en el capítulo siguiente.