Breviloquium

Bonaventure

Breviloquium

Bonaventure (1217–1274)

First published 1882

Bonaventure's Breviloquium, a concise systematic presentation of Christian theology in a prologue and seven parts. Latin transcription from the Quaracchi critical edition, Opera omnia, tomus V (1882), pp. 201-291.


Prologus

Caput I: De illis septem, de quibus est theologia, in summa.

Caput II: Quid tenendum est de trinitate personarum et unitate essentiae.

Caput III: De istius fidei intelligentia sana.

Caput IV: De istius fidei expressione catholica.

Caput V: De unitate divinae naturae in multiformitate apparitionum.

Caput VI: De unitate divinae naturae in multiplicitate appropriatorum.

Caput VII: De omnipotentia Dei.

Caput VIII: De Dei sapientia, praedestinatione et praescientia.

Caput IX: De voluntate Dei et providentia.

Caput X: De productione mundi totalis.

Caput XI: De natura corporali quantum ad fieri.

Caput XII: De natura corporali quantum ad esse.

Caput XIII: De natura corporali quantum ad operari et influere.

Caput XIV: De modo describendi praedicta in sacra Scriptura.

Caput XV: De productione supernorum spirituum.

Caput XVI: De apostasia daemonum.

Caput XVII: De confirmatione bonorum Angelorum.

Caput XVIII: De productione hominis quantum ad spiritum.

Caput XIX: De productione hominis quantum ad corpus.

Caput XX: De productione hominis quantum ad totum coniunctum.

Caput XXI: De completione et ordinatione totius mundi consummati.

Caput XXII: De origine mali in communi.

Caput XXIII: De primorum parentum tentatione.

Caput XXIV: De primorum parentum transgressione.

Caput XXV: De primorum parentum punitione.

Caput XXVI: De originalis peccati corruptione.

Caput XXVII: De originalis peccati transfusione.

Caput XXVIII: De originalis peccati curatione.

Caput XXIX: De origine peccatorum actualium.

Caput XXX: De origine et distinctione capitalium peccatorum.

Caput XXXI: De origine et qualitate peccatorum poenalium.

Caput XXXII: De origine peccatorum finalium, quae sunt peccata in Spiritum sanctum.

Caput XXXIII: De ratione, qua Verbum Dei debuit incarnari vel decuit.

Caput XXXIV: De incarnatione quantum ad unionem naturarum.

Caput XXXV: De incarnatione quantum ad modum.

Caput XXXVI: De incarnatione quantum ad plenitudinem temporum.

Caput XXXVII: De plenitudine gratiae Christi quantum ad charismata in affectu.

Caput XXXVIII: De plenitudine sapientiae in intellectu.

Caput XXXIX: De perfectione meriti in effectu.

Caput XL: De passione Christi quantum ad statum patientis.

Caput XLI: De passione Christi quantum ad modum patiendi.

Caput XLII: De passione Christi quantum ad exitum passionis.

Caput XLIII: De gratia, in quantum est donum divinitus datum.

Caput XLIV: De gratia, in quantum iuvat ad bonum meritorium.

Caput XLV: De gratia, in quantum est remedium peccati.

Caput XLVI: De ramificatione gratiae in habitus virtutum.

Caput XLVII: De ramificatione gratiae in habitus donorum.

Caput XLVIII: De ramificatione gratiae in habitus beatitudinum, et per consequens fructuum et sensuum.

Caput XLIX: De exercitio gratiae respectu credendorum.

Caput L: De exercitio gratiae respectu diligendorum.

Mas acerca de las cosas que se han de amar han de tenerse estas cosas: que aunque todas las obras divinas son en gran manera buenas, sin embargo cuatro propiamente son de amar por caridad, a saber, Dios eterno, que nosotros somos, nuestro prójimo y nuestro cuerpo. — En cuyo amor ha de guardarse orden y medida, para que Dios sea amado primero y sobre todo y por sí; segundo, que nosotros somos, bajo Dios y para Dios; tercero, nuestro prójimo, como también nosotros; cuarto, nuestro cuerpo debajo de nosotros y debajo del prójimo como bien menos principal. — Mas para executar esto se da un hábito de caridad y mandato doble, en el que cuelga la universalidad de la Ley y los Profetas, no sólo en cuanto al viejo testamento, sino también en cuanto al nuevo.

La razón para entender lo predicho es esta: porque el primer principio, por esto que es primero, es sumo; y por esto que es sumo, es sumamente bueno; y por esto que es sumamente bueno, es sumamente bienaventurado y sumamente beatificativo; y por esto que es sumamente beatificativo, es él mismo lo sumamente que ha de gozarse; y por esto que por él se ha de gozar sumamente, ha de adherirse sumamente por amor y descansar en él como en fin. Puesto pues que el amor recto y ordenado, que se llama caridad, principalmente se lleva a aquel bien en que se goza y en que descansa; y él mismo es la razón de amar: de aquí es que ama principalmente aquello como beatificativo y por consiguiente lo demás, que por él son idóneos para ser beatificados. Puesto pues que con nosotros nato es llegar a la bienaventuranza el prójimo; nato es también llegar y nuestro cuerpo como beatificable con el espíritu: de aquí es que sólo cuatro se dicen de amar por caridad, a saber, Dios y prójimo, nuestro espíritu y nuestro cuerpo.

De nuevo, puesto que Dios está sobre nosotros como bien supremo, nuestro espíritu dentro de nosotros como bien intrínseco, y nuestro prójimo junto a nosotros como bien cognado, mas nuestro cuerpo debajo de nosotros como bien sujeto; de aquí es que aquí ha de guardarse el orden en amar, para que primero Dios sea amado sobre todo y por sí mismo; segundo, nuestro espíritu bajo Dios sobre todo bien caduco; tercero, nuestro prójimo junto a nosotros al bien consímil; cuarto, nuestro cuerpo debajo de nosotros como bien ínfimo; y en el mismo grado se ha de contener el cuerpo del prójimo, porque entrambos tiene razón de bien inferior respecto de nuestro espíritu.

Por último, puesto que el amor es el peso de la mente y origen de toda afección mental, que fácilmente se refleja en sí y difícilmente tiende al prójimo y más difícilmente se eleva a Dios; de aquí es que aunque cuatro son de amar por caridad, sin embargo se da mandato doble: uno que dirige a Dios, otro que dirige al prójimo. — Y puesto que todos los preceptos se refieren o a Dios o al prójimo, como al fin, y a aquello que es al fin; de aquí es que en estos dos mandatos se cierra la colección de mandatos y la comprensión de todas las Escrituras. Y la caridad misma es raíz, forma y fin de las virtudes, juntando todas con el fin último y ligando todas entre sí a la par y ordenadamente; por eso ella es el peso de la inclinación ordenada y el vínculo de la coligación perfecta, guardando ciertamente el orden respecto de los diversos amados tanto en cuanto al afecto como al efecto, pero teniendo unidad en el hábito en cuanto a un fin y un primer amado, que es la razón de amar respecto de todos los otros, que por el vínculo del amor nacen ser coligados en un Cristo en cuanto a cabeza y cuerpo, el cual contiene en sí la universalidad de los que se han de salvar. La cual unidad ahora en el camino se incoa, pero se consuma en la eterna gloria, conforme a lo que el Señor pide, para que sean uno, como también nosotros somos uno; y yo en ellos, y tú en mí, para que sean consumados en uno; consumada la cual unidad por el vínculo de la caridad, Dios será todo en todos en eternidad cierta y perfecta paz, y todas las cosas serán por amor comunes en comunión ordenada y conexión que las ligue y solidarizadas.

Caput LI: De exercitio gratiae respectu agendorum, praeceptorum et consiliorum.

Caput LII: De exercitio gratiae respectu petendorum et orandorum.

Caput LIII: De Sacramentorum origine.

Caput LIV: De Sacramentorum variatione.

Caput LV: De Sacramentorum numero et distinctione.

Caput LVI: De Sacramentorum institutione.

Caput LVII: De Sacramentorum dispensatione.

Caput LVIII: De Sacramentorum iteratione.

Caput LIX: De constitutione et integritate baptismi.

Caput LX: De integritate confirmationis.

Caput LXI: De integritate eucharistiae.

Caput LXII: De integritate poenitentiae.

Caput LXIII: De integritate unctionis extremae.

Caput LXIV: De integritate ordinis.

Caput LXV: De integritate matrimonii.

Caput LXVI: De iudicio in communi.

Caput LXVII: De antecedentibus ad iudicium, cuiusmodi est poena purgatoria.

Caput LXVIII: De antecedentibus ad iudicium, cuiusmodi sunt suffragia ecclesiastica.

Caput LXIX: De concomitantibus iudicium, sicut est conflagratio ignium.

Caput LXX: De concomitantibus iudicium, sicut est resurrectio corporum.

Caput LXXI: De consequentibus ad iudicium, sicut est poena infernalis.

Caput LXXII: De gloria paradisi.

↑ Top of work