Breviloquium

Bonaventure

Breviloquium

Bonaventure (1217–1274)

First published 1882

Bonaventure's Breviloquium, a concise systematic presentation of Christian theology in a prologue and seven parts. Latin transcription from the Quaracchi critical edition, Opera omnia, tomus V (1882), pp. 201-291.


Prologus

Caput I: De illis septem, de quibus est theologia, in summa.

Caput II: Quid tenendum est de trinitate personarum et unitate essentiae.

Caput III: De istius fidei intelligentia sana.

Caput IV: De istius fidei expressione catholica.

Caput V: De unitate divinae naturae in multiformitate apparitionum.

Caput VI: De unitate divinae naturae in multiplicitate appropriatorum.

Caput VII: De omnipotentia Dei.

Caput VIII: De Dei sapientia, praedestinatione et praescientia.

Caput IX: De voluntate Dei et providentia.

Caput X: De productione mundi totalis.

Caput XI: De natura corporali quantum ad fieri.

Caput XII: De natura corporali quantum ad esse.

Caput XIII: De natura corporali quantum ad operari et influere.

Caput XIV: De modo describendi praedicta in sacra Scriptura.

Caput XV: De productione supernorum spirituum.

Caput XVI: De apostasia daemonum.

Caput XVII: De confirmatione bonorum Angelorum.

Caput XVIII: De productione hominis quantum ad spiritum.

Caput XIX: De productione hominis quantum ad corpus.

Caput XX: De productione hominis quantum ad totum coniunctum.

Caput XXI: De completione et ordinatione totius mundi consummati.

Caput XXII: De origine mali in communi.

Caput XXIII: De primorum parentum tentatione.

Caput XXIV: De primorum parentum transgressione.

Caput XXV: De primorum parentum punitione.

Caput XXVI: De originalis peccati corruptione.

Caput XXVII: De originalis peccati transfusione.

Mas el modo de traducción del pecado original es este: que aunque el alma no sea de tradux, sin embargo la culpa original pasa del alma de Adán a las almas de los pósteros, mediando la carne generada por concupiscencia, de modo que, como del alma pecante fue infecta la carne de Adán y hecha prona a libídine, así, sembrada por libídine y arrastrando consigo la infección viciosa, infecta y vicia el alma; infección que ciertamente en el alma no sólo es pena, sino también culpa. Y así la persona corrompe la naturaleza, y la naturaleza corrupta corrompe la persona, salva en todo la divina justicia, a la cual de ningún modo puede imputarse la infección del alma, aunque creándola la infunde e infundiéndola la une con carne infecta.

La razón para entender lo predicho es esta: porque, habiendo el primer principio hecho al hombre a su imagen por expresión de sí mismo; así lo fundó por parte del cuerpo, que todos los hombres se propagasen del primer hombre como de uno radical principio; así por parte del alma, que por expresa semejanza, tanto en ser y durar como en entender y amar, todos los espíritus racionales emanasen inmediatamente del mismo Dios como de primero e inmediato principio. Y puesto que el espíritu, como más excelente, más accede al primer principio; así fundó Dios al hombre, que el espíritu presidiese al cuerpo, y el cuerpo estuviese súbdito al espíritu creado, mientras él obedeciese al Espíritu increado; y al contrario, si el espíritu no obedeciese a Dios, por justo juicio de Dios su cuerpo comenzase a rebelarse contra él; lo cual también se hizo, cuando Adán pecó.

Como pues, si Adán hubiese estado, su cuerpo habría sido obediente al espíritu, y tal lo transmitiría a los pósteros, y Dios le infundiría el alma, de modo que, unida a cuerpo inmortal y obediente a sí, tuviese el orden de justicia e inmunidad de toda pena: así, desde que Adán pecó, y la carne se hizo rebelde al espíritu, conviene que tal la transmita a los pósteros, y que Dios infunda el alma según la institución primaria; mas el alma, cuando se une a carne rebelde, incurre defecto del orden de justicia natural, por el cual debía imperar a todos los inferiores. Y porque el alma está unida a la carne, conviene que la traiga, o sea traída por ella; y porque no puede traerla como rebelde, necesario es que sea traída por ella e incurra enfermedad de concupiscencia. Y así incurre a la par carencia de debida justicia y enfermedad de concupiscencia; de los cuales dos como de aversión y conversión se dice integrarse, según Agustín y Anselmo, el pecado original.

Puesto que pues ordenadísimo fue que la naturaleza humana así se fundase, y que fundada así se propagase, y que pecante así se castigase, como antes se dijo, de modo que en la condición se guarda el orden de la sabiduría; en la propagación, el orden de la naturaleza; en el castigo, el orden de la justicia: consta que no es contra la divina justicia, si a los pósteros se transmite la culpa.

De nuevo, porque la culpa original no podría transfundirse al alma, si la pena de rebelión en la carne no precediese; y no habría pena, si la culpa no precediese; ni la culpa procedió de voluntad ordenada, sino desordenada, y por tanto no de voluntad divina, sino humana: consta pues que la transfusión del pecado original es del pecado del primer hombre, no de Dios, no de la naturaleza fundada, sino del vicio perpetrado. Y así verdadero es lo que dice Agustín, que «el pecado original no transmite a los pósteros la propagación, sino la libídine».

Caput XXVIII: De originalis peccati curatione.

Caput XXIX: De origine peccatorum actualium.

Caput XXX: De origine et distinctione capitalium peccatorum.

Caput XXXI: De origine et qualitate peccatorum poenalium.

Caput XXXII: De origine peccatorum finalium, quae sunt peccata in Spiritum sanctum.

Caput XXXIII: De ratione, qua Verbum Dei debuit incarnari vel decuit.

Caput XXXIV: De incarnatione quantum ad unionem naturarum.

Caput XXXV: De incarnatione quantum ad modum.

Caput XXXVI: De incarnatione quantum ad plenitudinem temporum.

Caput XXXVII: De plenitudine gratiae Christi quantum ad charismata in affectu.

Caput XXXVIII: De plenitudine sapientiae in intellectu.

Caput XXXIX: De perfectione meriti in effectu.

Caput XL: De passione Christi quantum ad statum patientis.

Caput XLI: De passione Christi quantum ad modum patiendi.

Caput XLII: De passione Christi quantum ad exitum passionis.

Caput XLIII: De gratia, in quantum est donum divinitus datum.

Caput XLIV: De gratia, in quantum iuvat ad bonum meritorium.

Caput XLV: De gratia, in quantum est remedium peccati.

Caput XLVI: De ramificatione gratiae in habitus virtutum.

Caput XLVII: De ramificatione gratiae in habitus donorum.

Caput XLVIII: De ramificatione gratiae in habitus beatitudinum, et per consequens fructuum et sensuum.

Caput XLIX: De exercitio gratiae respectu credendorum.

Caput L: De exercitio gratiae respectu diligendorum.

Caput LI: De exercitio gratiae respectu agendorum, praeceptorum et consiliorum.

Caput LII: De exercitio gratiae respectu petendorum et orandorum.

Caput LIII: De Sacramentorum origine.

Caput LIV: De Sacramentorum variatione.

Caput LV: De Sacramentorum numero et distinctione.

Caput LVI: De Sacramentorum institutione.

Caput LVII: De Sacramentorum dispensatione.

Caput LVIII: De Sacramentorum iteratione.

Caput LIX: De constitutione et integritate baptismi.

Caput LX: De integritate confirmationis.

Caput LXI: De integritate eucharistiae.

Caput LXII: De integritate poenitentiae.

Caput LXIII: De integritate unctionis extremae.

Caput LXIV: De integritate ordinis.

Caput LXV: De integritate matrimonii.

Caput LXVI: De iudicio in communi.

Caput LXVII: De antecedentibus ad iudicium, cuiusmodi est poena purgatoria.

Caput LXVIII: De antecedentibus ad iudicium, cuiusmodi sunt suffragia ecclesiastica.

Caput LXIX: De concomitantibus iudicium, sicut est conflagratio ignium.

Caput LXX: De concomitantibus iudicium, sicut est resurrectio corporum.

Caput LXXI: De consequentibus ad iudicium, sicut est poena infernalis.

Caput LXXII: De gloria paradisi.

↑ Top of work