Breviloquium

Bonaventure

Breviloquium

Bonaventure (1217–1274)

First published 1882

Bonaventure's Breviloquium, a concise systematic presentation of Christian theology in a prologue and seven parts. Latin transcription from the Quaracchi critical edition, Opera omnia, tomus V (1882), pp. 201-291.


Prologus

Caput I: De illis septem, de quibus est theologia, in summa.

Caput II: Quid tenendum est de trinitate personarum et unitate essentiae.

Caput III: De istius fidei intelligentia sana.

Caput IV: De istius fidei expressione catholica.

Caput V: De unitate divinae naturae in multiformitate apparitionum.

Caput VI: De unitate divinae naturae in multiplicitate appropriatorum.

Caput VII: De omnipotentia Dei.

Caput VIII: De Dei sapientia, praedestinatione et praescientia.

Caput IX: De voluntate Dei et providentia.

Caput X: De productione mundi totalis.

Caput XI: De natura corporali quantum ad fieri.

Caput XII: De natura corporali quantum ad esse.

Caput XIII: De natura corporali quantum ad operari et influere.

Caput XIV: De modo describendi praedicta in sacra Scriptura.

Caput XV: De productione supernorum spirituum.

Caput XVI: De apostasia daemonum.

Caput XVII: De confirmatione bonorum Angelorum.

Caput XVIII: De productione hominis quantum ad spiritum.

Caput XIX: De productione hominis quantum ad corpus.

Caput XX: De productione hominis quantum ad totum coniunctum.

Caput XXI: De completione et ordinatione totius mundi consummati.

Caput XXII: De origine mali in communi.

Caput XXIII: De primorum parentum tentatione.

Caput XXIV: De primorum parentum transgressione.

Mas acerca de la culpa de los primeros padres han de tenerse estas cosas: que la mujer, consintiendo a la tentación diabólica, apeteció ciencia y excelencia al modo de Dios, apeteció no obstante experimentar la suavidad del leño vedado; y al fin incidió en transgresión del precepto. — Ni contenta con esto, ofreciendo el fruto del leño vedado, indujo al varón, quien, no queriendo contristar sus delicias, no corrigió a la mujer, sino que más bien prestó consenso a la mal suasora; y gustando la manzana ofrecida, se hizo transgresor del divino mandato.

La razón para entender lo predicho es esta: porque, habiéndosele dado al hombre por el primer principio, como arriba se dijo, doble sentido y apetito respecto del doble libro y respecto del doble bien, para que según libertad de arbitrio el hombre pudiese convertirse a uno y otro; la mujer, oída la sugestión exterior de la serpiente, no recurrió al libro interior, que legible se ofrece al recto juicio de la razón; sino que tuvo su sentido acerca del libro exterior y acerca del bien exterior comenzó a negociar. Y porque su sentido no accedió a lo verdadero infalible, su apetito comenzó a convertirse al bien conmutable. Apeteció pues lo que el diablo prometió, y por eso consintió en hacer lo que sugirió. Apeteciendo excelente ciencia, se erectó en soberbia, y erecta en soberbia, por lo mismo fue atraída a la gula; y por tanto en tercer lugar fue postrada por inobediencia. Lo primero fue en la mente, lo segundo en la sensualidad, lo tercero en la operación. — Y como la tentación, comenzando de lo inferior, llegó hasta lo sumo, porque del oído por el apetito vino al consenso; así al contrario la desordenación, comenzando de lo superior, llegó hasta lo ínfimo e hizo un pecado consumado, que en la naturaleza humana es inicio de todo pecado y origen de males.

Pues la mujer atraída atrajo al varón, quien igualmente convertido al libro exterior y al bien conmutable, apreciando demasiado el consorcio de la mujer y el solaz de su sociedad, ni quiso corregir a la mujer ni contristar sus propias delicias. Y puesto que debió corregirla y no corrigió, por eso se le imputa el pecado de la mujer. Mas porque no quiso contristar sus delicias, repeliendo de sí a la mujer; comenzó a amarse demasiado a sí mismo, y por tanto recediendo de la amistad divina incidió en gula e inobediencia.

Fue pues la transgresión del precepto común a ambos, aunque por una y otra causa, porque no el varón, sino la mujer fue seducida; en ambos sin embargo, a saber, varón y mujer, hubo desordenación de lo sumo hasta lo ínfimo, porque primero en la mente o en la razón, después en la sensualidad y por último en la obra. Pues por eso uno y otro fue postrado por inobediencia y atraído por gula, porque uno y otro se erectó en soberbia, la mujer ciertamente apeteciendo y ambicionando lo que aún no había recibido, Adán amando y apreciando demasiado lo que ya tenía; de donde la mujer comiendo creyó sublimarse, mas Adán, estimándose algo grande y caro a Dios, ser castigado menos gravemente. Pues aún no había experimentado el rigor de la divina severidad. — Y así uno y otro, mientras desordenadamente se erectó sobre sí, cayó miserablemente debajo de sí del estado de inocencia y gracia al estado de culpa y miseria.

Caput XXV: De primorum parentum punitione.

Caput XXVI: De originalis peccati corruptione.

Caput XXVII: De originalis peccati transfusione.

Caput XXVIII: De originalis peccati curatione.

Caput XXIX: De origine peccatorum actualium.

Caput XXX: De origine et distinctione capitalium peccatorum.

Caput XXXI: De origine et qualitate peccatorum poenalium.

Caput XXXII: De origine peccatorum finalium, quae sunt peccata in Spiritum sanctum.

Caput XXXIII: De ratione, qua Verbum Dei debuit incarnari vel decuit.

Caput XXXIV: De incarnatione quantum ad unionem naturarum.

Caput XXXV: De incarnatione quantum ad modum.

Caput XXXVI: De incarnatione quantum ad plenitudinem temporum.

Caput XXXVII: De plenitudine gratiae Christi quantum ad charismata in affectu.

Caput XXXVIII: De plenitudine sapientiae in intellectu.

Caput XXXIX: De perfectione meriti in effectu.

Caput XL: De passione Christi quantum ad statum patientis.

Caput XLI: De passione Christi quantum ad modum patiendi.

Caput XLII: De passione Christi quantum ad exitum passionis.

Caput XLIII: De gratia, in quantum est donum divinitus datum.

Caput XLIV: De gratia, in quantum iuvat ad bonum meritorium.

Caput XLV: De gratia, in quantum est remedium peccati.

Caput XLVI: De ramificatione gratiae in habitus virtutum.

Caput XLVII: De ramificatione gratiae in habitus donorum.

Caput XLVIII: De ramificatione gratiae in habitus beatitudinum, et per consequens fructuum et sensuum.

Caput XLIX: De exercitio gratiae respectu credendorum.

Caput L: De exercitio gratiae respectu diligendorum.

Caput LI: De exercitio gratiae respectu agendorum, praeceptorum et consiliorum.

Caput LII: De exercitio gratiae respectu petendorum et orandorum.

Caput LIII: De Sacramentorum origine.

Caput LIV: De Sacramentorum variatione.

Caput LV: De Sacramentorum numero et distinctione.

Caput LVI: De Sacramentorum institutione.

Caput LVII: De Sacramentorum dispensatione.

Caput LVIII: De Sacramentorum iteratione.

Caput LIX: De constitutione et integritate baptismi.

Caput LX: De integritate confirmationis.

Caput LXI: De integritate eucharistiae.

Caput LXII: De integritate poenitentiae.

Caput LXIII: De integritate unctionis extremae.

Caput LXIV: De integritate ordinis.

Caput LXV: De integritate matrimonii.

Caput LXVI: De iudicio in communi.

Caput LXVII: De antecedentibus ad iudicium, cuiusmodi est poena purgatoria.

Caput LXVIII: De antecedentibus ad iudicium, cuiusmodi sunt suffragia ecclesiastica.

Caput LXIX: De concomitantibus iudicium, sicut est conflagratio ignium.

Caput LXX: De concomitantibus iudicium, sicut est resurrectio corporum.

Caput LXXI: De consequentibus ad iudicium, sicut est poena infernalis.

Caput LXXII: De gloria paradisi.

↑ Top of work