Breviloquium

Bonaventure

Breviloquium

Bonaventure (1217–1274)

First published 1882

Bonaventure's Breviloquium, a concise systematic presentation of Christian theology in a prologue and seven parts. Latin transcription from the Quaracchi critical edition, Opera omnia, tomus V (1882), pp. 201-291.


Prologus

Caput I: De illis septem, de quibus est theologia, in summa.

Caput II: Quid tenendum est de trinitate personarum et unitate essentiae.

Caput III: De istius fidei intelligentia sana.

Caput IV: De istius fidei expressione catholica.

Caput V: De unitate divinae naturae in multiformitate apparitionum.

Caput VI: De unitate divinae naturae in multiplicitate appropriatorum.

Caput VII: De omnipotentia Dei.

Caput VIII: De Dei sapientia, praedestinatione et praescientia.

Caput IX: De voluntate Dei et providentia.

Caput X: De productione mundi totalis.

Caput XI: De natura corporali quantum ad fieri.

Caput XII: De natura corporali quantum ad esse.

Caput XIII: De natura corporali quantum ad operari et influere.

Caput XIV: De modo describendi praedicta in sacra Scriptura.

Caput XV: De productione supernorum spirituum.

Caput XVI: De apostasia daemonum.

Caput XVII: De confirmatione bonorum Angelorum.

Caput XVIII: De productione hominis quantum ad spiritum.

Caput XIX: De productione hominis quantum ad corpus.

Caput XX: De productione hominis quantum ad totum coniunctum.

Caput XXI: De completione et ordinatione totius mundi consummati.

Caput XXII: De origine mali in communi.

Caput XXIII: De primorum parentum tentatione.

Mas para entender cómo la corrupción del pecado entró en el mundo, conviene considerar la caída del primer padre, la traducción de la culpa original y el orto o raíz del pecado actual. — Acerca de la caída del primer padre, pues, estas tres cosas se nos ocurren a considerar, a saber, la tentación diabólica, la culpa cometida y la pena infligida.

Esto ha de tenerse acerca de la tentación: que habiendo Dios fundado al hombre en la felicidad del paraíso en doble sexo, a saber, viril y mujeril; el diablo envidiando al hombre, asumida especie serpentina, acometió a la mujer, primero preguntando: ¿Por qué os mandó Dios que no comieseis? segundo aseverando: De ningún modo moriréis; tercero prometiendo: Seréis como dioses, sabiendo el bien y el mal; queriendo por esta tentación derribar a la mujer más débil y por ella después postrar al sexo viril; lo cual también hizo, permitiéndolo el Señor.

La razón para entender lo predicho es esta: porque, como el primer principio es potentísimo en producir, así también es rectísimo en gobernar; y por eso «las cosas que fundó, así las administra, que sin embargo las deja hacer sus propios movimientos». Puesto que pues el hombre fue así hecho, que por victoria de pugna llegase al premio del eterno descanso; aunque Dios sabía que el hombre sucumbiría a la tentación, debió sin embargo permitir que el hombre fuese tentado por quien supiese, pudiese y quisiese. — Puesto que pues el diablo, que antes era sapiente y recto, cayendo por soberbia se hizo versuto y envidioso; y por eso por envidia quería tentar y por astucia sabía: por eso tentó, cuanto pudo, y Dios permitió. Que pues tentando asumiese especie serpentina, esto fue de dispensación divina, para que no sólo pudiese deprenderse su versucia, sino también de aquella efigie la versucia diabólica en tentar pudiese innotescerse a todos los hijos de Adán.

De nuevo, que tentase acerca del precepto de disciplina, esto igualmente fue de dispensación divina, para que, ya fuese vencido, ya venciese, a todos innotesciese el mérito de la obediencia, o el demérito de la inobediencia. — Mas que comenzase por la mujer, esto fue de su versucia, porque más fácil es derribar al menos fuerte; de donde la versucia del enemigo acomete la ciudad por la parte más débil.

Igualmente el modo con que procedió en la tentación fue de gran versucia, porque procedió experimentando, impeliendo y atrayendo. Pues tomó experiencia en la interrogación, impelió en la aseguración, mas atrajo en la promesa. Pues primero interrogó acerca de la causa del mandato, para llevar la razón a la duda; segundo, habida la duda: No sea que acaso muramos, aseguró, para llevar lo irascible al desprecio; tercero, prometió, para llevar lo concupiscible al apetito, y así por estos tres modos trajese la libertad de arbitrio al consenso, la cual es facultad de la razón y la voluntad, comprendiendo no obstante las tres predichas fuerzas, racional, irascible y concupiscible; respecto de las cuales el diablo atrajo a la mujer por triple apetecible, a saber, por ciencia, que es apetecible a lo racional; por excelencia al modo de Dios, que es apetecible a lo irascible; por suavidad del leño, que es apetecible a lo concupiscible. Y así tentó todo lo que había en la mujer tentable, por todo aquello por lo que podía inducirse a tentación, que es el triple apetecible del mundo, a saber, concupiscencia de la carne, concupiscencia de los ojos y soberbia de la vida; según lo cual tres se atiende el origen de toda tentación, ya del mundo, ya de la carne, ya del diablo.

Caput XXIV: De primorum parentum transgressione.

Caput XXV: De primorum parentum punitione.

Caput XXVI: De originalis peccati corruptione.

Caput XXVII: De originalis peccati transfusione.

Caput XXVIII: De originalis peccati curatione.

Caput XXIX: De origine peccatorum actualium.

Caput XXX: De origine et distinctione capitalium peccatorum.

Caput XXXI: De origine et qualitate peccatorum poenalium.

Caput XXXII: De origine peccatorum finalium, quae sunt peccata in Spiritum sanctum.

Caput XXXIII: De ratione, qua Verbum Dei debuit incarnari vel decuit.

Caput XXXIV: De incarnatione quantum ad unionem naturarum.

Caput XXXV: De incarnatione quantum ad modum.

Caput XXXVI: De incarnatione quantum ad plenitudinem temporum.

Caput XXXVII: De plenitudine gratiae Christi quantum ad charismata in affectu.

Caput XXXVIII: De plenitudine sapientiae in intellectu.

Caput XXXIX: De perfectione meriti in effectu.

Caput XL: De passione Christi quantum ad statum patientis.

Caput XLI: De passione Christi quantum ad modum patiendi.

Caput XLII: De passione Christi quantum ad exitum passionis.

Caput XLIII: De gratia, in quantum est donum divinitus datum.

Caput XLIV: De gratia, in quantum iuvat ad bonum meritorium.

Caput XLV: De gratia, in quantum est remedium peccati.

Caput XLVI: De ramificatione gratiae in habitus virtutum.

Caput XLVII: De ramificatione gratiae in habitus donorum.

Caput XLVIII: De ramificatione gratiae in habitus beatitudinum, et per consequens fructuum et sensuum.

Caput XLIX: De exercitio gratiae respectu credendorum.

Caput L: De exercitio gratiae respectu diligendorum.

Caput LI: De exercitio gratiae respectu agendorum, praeceptorum et consiliorum.

Caput LII: De exercitio gratiae respectu petendorum et orandorum.

Caput LIII: De Sacramentorum origine.

Caput LIV: De Sacramentorum variatione.

Caput LV: De Sacramentorum numero et distinctione.

Caput LVI: De Sacramentorum institutione.

Caput LVII: De Sacramentorum dispensatione.

Caput LVIII: De Sacramentorum iteratione.

Caput LIX: De constitutione et integritate baptismi.

Caput LX: De integritate confirmationis.

Caput LXI: De integritate eucharistiae.

Caput LXII: De integritate poenitentiae.

Caput LXIII: De integritate unctionis extremae.

Caput LXIV: De integritate ordinis.

Caput LXV: De integritate matrimonii.

Caput LXVI: De iudicio in communi.

Caput LXVII: De antecedentibus ad iudicium, cuiusmodi est poena purgatoria.

Caput LXVIII: De antecedentibus ad iudicium, cuiusmodi sunt suffragia ecclesiastica.

Caput LXIX: De concomitantibus iudicium, sicut est conflagratio ignium.

Caput LXX: De concomitantibus iudicium, sicut est resurrectio corporum.

Caput LXXI: De consequentibus ad iudicium, sicut est poena infernalis.

Caput LXXII: De gloria paradisi.

↑ Top of work