Breviloquium

Bonaventure

Breviloquium

Bonaventure (1217–1274)

First published 1882

Bonaventure's Breviloquium, a concise systematic presentation of Christian theology in a prologue and seven parts. Latin transcription from the Quaracchi critical edition, Opera omnia, tomus V (1882), pp. 201-291.


Prologus

Caput I: De illis septem, de quibus est theologia, in summa.

Caput II: Quid tenendum est de trinitate personarum et unitate essentiae.

Caput III: De istius fidei intelligentia sana.

Caput IV: De istius fidei expressione catholica.

Caput V: De unitate divinae naturae in multiformitate apparitionum.

Caput VI: De unitate divinae naturae in multiplicitate appropriatorum.

Caput VII: De omnipotentia Dei.

Caput VIII: De Dei sapientia, praedestinatione et praescientia.

Caput IX: De voluntate Dei et providentia.

Caput X: De productione mundi totalis.

Caput XI: De natura corporali quantum ad fieri.

Caput XII: De natura corporali quantum ad esse.

Caput XIII: De natura corporali quantum ad operari et influere.

Caput XIV: De modo describendi praedicta in sacra Scriptura.

Caput XV: De productione supernorum spirituum.

Caput XVI: De apostasia daemonum.

Caput XVII: De confirmatione bonorum Angelorum.

Caput XVIII: De productione hominis quantum ad spiritum.

Caput XIX: De productione hominis quantum ad corpus.

Mas acerca del cuerpo humano en el estado de primera condición han de tenerse estas cosas según la doctrina de la fe ortodoxa, a saber, que el cuerpo del primer hombre fue así fundado y formado del limo de la tierra, que sin embargo fuese súbdito al alma y a su modo proporcionable, proporcionable, digo, en cuanto a complexión igual, en cuanto a organización hermosísima y multiforme y en cuanto a rectitud de estatura; mas súbdito, para que fuese obediente sin rebelión, fuese también propagante y propagable sin libídine, fuese vegetable sin defecto, fuese también inmutable hasta omnímoda incorrupción, sin intervenir la muerte; y según esto se le dio el lugar del paraíso terrestre en habitación tranquila. — La mujer fue formada del costado del varón en consorcio y ayuda para propagación inmaculada; se dio también el árbol de la vida para vegetación continua, y al fin para inmutación perfecta por inmortalidad perpetua.

La razón para entender lo predicho es esta: porque, siendo el primer principio en producir potentísimo, sapientísimo y óptimo, y en todos sus efectos esto de algún modo manifiesta; potísimamente debió manifestarlo en el último y nobilísimo efecto; como es el hombre, a quien entre las demás criaturas produjo el último, para que en esto potísimamente apareciese y reluciese la consumación de las obras divinas.

Para que pues en el hombre se manifestase la potencia de Dios, por eso lo hizo de naturalezas máximamente distantes, conjuntas en una persona y naturaleza; como son cuerpo y alma, de los cuales uno es sustancia corpórea, mas el otro, a saber, el alma, es sustancia espiritual e incorpórea; las cuales en el género de sustancia máximamente distan.

Mas para que allí se manifestase la sabiduría de Dios, hizo tal cuerpo, que tuviese a su modo proporción al alma. Puesto que pues el cuerpo se une al alma como perfeccionante y moviente y tendiente arriba a la beatitud, por eso, para que se conformase al alma vivificante, tuvo complexión igual no por peso o mole, sino por igualdad de justicia natural, que dispone al nobilísimo modo de vida. — Mas para que se conformase al moviente por multiformidad de potencias, tuvo multiformidad de órganos con suma venustez y artificiosidad y ductibilidad; como consta en el rostro y en la mano, que es «órgano de órganos». — Mas para que se conformase al alma tendiente arriba al cielo, tuvo rectitud de estatura y cabeza erecta arriba; para que así la rectitud corporal atestiguase a la rectitud mental.

Por último, para que en el hombre se manifestase la bondad y benevolencia de Dios, por eso hizo al hombre sin toda mancha y culpa y sin toda pena o miseria. Pues siendo el primer principio a la par óptimo y justísimo; porque óptimo, no debió hacer al hombre sino bueno, y por tanto inocente y recto; porque justísimo, no debió infligir pena a quien ningún pecado en absoluto tenía: y por tanto constituyó para aquella alma racional tal cuerpo, que así le fuese obediente, que no hubiese en él pugna de rebelión, ni pronidad de libídine, ni disminución de vigor, ni corrupción de muerte; así también fuese conforme al alma, que, como el alma era inocente, y sin embargo podía caer en culpa, así el cuerpo fuese impasible, y sin embargo pudiese caer en pena; y por eso «podía no morir, y podía morir»; podía tener suficiencia, y podía tener indigencia; podía obedecer al alma, y podía también tener contra ella rebelión y pugna.

Y por tanto en aquel estado el cuerpo era tal, que de él se hacía decisión seminal para propagación de prole por adminículo del sexo femenino igualmente comprincipiante; se hacía también consumción de humor nutrimental por acción del calor; se hacía también no obstante restauración por alimento de los árboles del paraíso, restaurado por el árbol de la vida, o preservado el húmedo radical; árbol que ciertamente tuvo esta virtud, por la cual, como dice Agustín, fue no sólo en manjar, sino también en Sacramento. — La incorrupción pues e inmortalidad del cuerpo de Adán venía principalmente del alma como continente e influyente, de la buena e igual complexión del cuerpo como disponente y recipiente, mas del árbol de la vida como vegetante y adminiculante, mas del régimen de la divina providencia como interiormente conservante y exteriormente protegente.

Caput XX: De productione hominis quantum ad totum coniunctum.

Caput XXI: De completione et ordinatione totius mundi consummati.

Caput XXII: De origine mali in communi.

Caput XXIII: De primorum parentum tentatione.

Caput XXIV: De primorum parentum transgressione.

Caput XXV: De primorum parentum punitione.

Caput XXVI: De originalis peccati corruptione.

Caput XXVII: De originalis peccati transfusione.

Caput XXVIII: De originalis peccati curatione.

Caput XXIX: De origine peccatorum actualium.

Caput XXX: De origine et distinctione capitalium peccatorum.

Caput XXXI: De origine et qualitate peccatorum poenalium.

Caput XXXII: De origine peccatorum finalium, quae sunt peccata in Spiritum sanctum.

Caput XXXIII: De ratione, qua Verbum Dei debuit incarnari vel decuit.

Caput XXXIV: De incarnatione quantum ad unionem naturarum.

Caput XXXV: De incarnatione quantum ad modum.

Caput XXXVI: De incarnatione quantum ad plenitudinem temporum.

Caput XXXVII: De plenitudine gratiae Christi quantum ad charismata in affectu.

Caput XXXVIII: De plenitudine sapientiae in intellectu.

Caput XXXIX: De perfectione meriti in effectu.

Caput XL: De passione Christi quantum ad statum patientis.

Caput XLI: De passione Christi quantum ad modum patiendi.

Caput XLII: De passione Christi quantum ad exitum passionis.

Caput XLIII: De gratia, in quantum est donum divinitus datum.

Caput XLIV: De gratia, in quantum iuvat ad bonum meritorium.

Caput XLV: De gratia, in quantum est remedium peccati.

Caput XLVI: De ramificatione gratiae in habitus virtutum.

Caput XLVII: De ramificatione gratiae in habitus donorum.

Caput XLVIII: De ramificatione gratiae in habitus beatitudinum, et per consequens fructuum et sensuum.

Caput XLIX: De exercitio gratiae respectu credendorum.

Caput L: De exercitio gratiae respectu diligendorum.

Caput LI: De exercitio gratiae respectu agendorum, praeceptorum et consiliorum.

Caput LII: De exercitio gratiae respectu petendorum et orandorum.

Caput LIII: De Sacramentorum origine.

Caput LIV: De Sacramentorum variatione.

Caput LV: De Sacramentorum numero et distinctione.

Caput LVI: De Sacramentorum institutione.

Caput LVII: De Sacramentorum dispensatione.

Caput LVIII: De Sacramentorum iteratione.

Caput LIX: De constitutione et integritate baptismi.

Caput LX: De integritate confirmationis.

Caput LXI: De integritate eucharistiae.

Caput LXII: De integritate poenitentiae.

Caput LXIII: De integritate unctionis extremae.

Caput LXIV: De integritate ordinis.

Caput LXV: De integritate matrimonii.

Caput LXVI: De iudicio in communi.

Caput LXVII: De antecedentibus ad iudicium, cuiusmodi est poena purgatoria.

Caput LXVIII: De antecedentibus ad iudicium, cuiusmodi sunt suffragia ecclesiastica.

Caput LXIX: De concomitantibus iudicium, sicut est conflagratio ignium.

Caput LXX: De concomitantibus iudicium, sicut est resurrectio corporum.

Caput LXXI: De consequentibus ad iudicium, sicut est poena infernalis.

Caput LXXII: De gloria paradisi.

↑ Top of work