Breviloquium

Bonaventure

Breviloquium

Bonaventure (1217–1274)

First published 1882

Bonaventure's Breviloquium, a concise systematic presentation of Christian theology in a prologue and seven parts. Latin transcription from the Quaracchi critical edition, Opera omnia, tomus V (1882), pp. 201-291.


Prologus

Caput I: De illis septem, de quibus est theologia, in summa.

Caput II: Quid tenendum est de trinitate personarum et unitate essentiae.

Caput III: De istius fidei intelligentia sana.

Caput IV: De istius fidei expressione catholica.

Caput V: De unitate divinae naturae in multiformitate apparitionum.

Caput VI: De unitate divinae naturae in multiplicitate appropriatorum.

Caput VII: De omnipotentia Dei.

Caput VIII: De Dei sapientia, praedestinatione et praescientia.

Caput IX: De voluntate Dei et providentia.

Caput X: De productione mundi totalis.

Caput XI: De natura corporali quantum ad fieri.

Caput XII: De natura corporali quantum ad esse.

Caput XIII: De natura corporali quantum ad operari et influere.

Caput XIV: De modo describendi praedicta in sacra Scriptura.

Caput XV: De productione supernorum spirituum.

Caput XVI: De apostasia daemonum.

Caput XVII: De confirmatione bonorum Angelorum.

Acerca de la confirmación de los Ángeles, en verdad, ha de tenerse esto: que como los ángeles aversos de Dios al punto fueron obstinados por impenitencia; así los convertidos a Dios al punto fueron confirmados por gracia y gloria en la voluntad, perfectamente iluminados en la razón según conocimiento matutino y vespertino, perfectamente fortalecidos en la virtud ya imperativa, ya ejecutiva, y perfectamente ordenados en la operación ya contemplativa, ya ministrativa; y esto según la triple jerarquía, a saber, suprema, media e ínfima.

A la suprema pertenecen Tronos, Querubines y Serafines; a la media Dominaciones, Virtudes y Potestades; a la ínfima Principados, Arcángeles, Ángeles. De los cuales muchísimos fueron enviados al ministerio y diputados a la custodia de los hombres, a los que sirven purgando, iluminando y perfeccionando, según el imperio de la voluntad de Dios.

La razón para entender lo predicho es esta: porque, teniendo los Ángeles por expresa semejanza y proximidad al primer y sumo principio intelecto deiforme e inmutabilidad después del consentimiento por libertad de arbitrio; sobreviniendo la divina gracia, convertidos al sumo bien, tendiendo totalmente a Dios, por la gloria fueron confirmados y perfeccionados a la par: por eso en cuanto a la voluntad fueron estables y felices; en cuanto a la razón, perspicaces, de modo que conocían las cosas no sólo en su propio género, sino también en el arte, y por tanto no sólo tenían conocimiento vespertino, sino también matutino, o aun diurno, por la plenitud de aquella luz y omnímoda pureza, respecto de la cual toda criatura merecidamente puede decirse tiniebla. — Mas en cuanto a la virtuosidad perfectamente fortalecidos ya en imperar, ya en ejecutar, ya con cuerpo asumido, ya aun no asumido. — Mas en cuanto a la operación perfectísimamente ordenados, de modo que ya no pueden desordenarse ni ascendiendo a la contemplación de Dios ni descendiendo a ministrar al hombre; porque, contemplando a Dios cara a cara, a dondequiera que sean enviados, corren dentro de Dios. Pues son movidos y obran según el orden jerárquico en ellos incoado por naturaleza y consumado por gloria, la cual, estabilizando la vertibilidad del libre arbitrio, ilustró la perspicacia, ordenó la oficiosidad y robó la virtud, según los cuatro atributos arriba nombrados. — Mas la perspicacia de la razón en contemplar o principalmente mira a la majestad divina que ha de venerarse, o a la verdad que ha de entenderse, o a la bondad que ha de desearse; y según esto hay tres órdenes en la primera jerarquía, a saber, Tronos, a los que la reverencia; Querubines, a los que la sabiduría; y Serafines, a los que mira la benevolencia. — Mas a la perfecta virtuosidad pertenecen la virtud imperativa, la virtud ejecutiva y la virtud expeditiva. La primera a las Dominaciones, la segunda a las Virtudes, mas la tercera a las Potestades, cuyo es arcir a las potestades contrarias. — Mas a la perfecta oficiosidad pertenecen regir, revelar y relevar. Lo primero es de los Principados, lo segundo de los Arcángeles y lo tercero de los Ángeles, porque custodian, para que los que están no caigan, y ayudan a los caídos, para que se levanten. —

Caput XVIII: De productione hominis quantum ad spiritum.

Caput XIX: De productione hominis quantum ad corpus.

Caput XX: De productione hominis quantum ad totum coniunctum.

Caput XXI: De completione et ordinatione totius mundi consummati.

Caput XXII: De origine mali in communi.

Caput XXIII: De primorum parentum tentatione.

Caput XXIV: De primorum parentum transgressione.

Caput XXV: De primorum parentum punitione.

Caput XXVI: De originalis peccati corruptione.

Caput XXVII: De originalis peccati transfusione.

Caput XXVIII: De originalis peccati curatione.

Caput XXIX: De origine peccatorum actualium.

Caput XXX: De origine et distinctione capitalium peccatorum.

Caput XXXI: De origine et qualitate peccatorum poenalium.

Caput XXXII: De origine peccatorum finalium, quae sunt peccata in Spiritum sanctum.

Caput XXXIII: De ratione, qua Verbum Dei debuit incarnari vel decuit.

Caput XXXIV: De incarnatione quantum ad unionem naturarum.

Caput XXXV: De incarnatione quantum ad modum.

Caput XXXVI: De incarnatione quantum ad plenitudinem temporum.

Caput XXXVII: De plenitudine gratiae Christi quantum ad charismata in affectu.

Caput XXXVIII: De plenitudine sapientiae in intellectu.

Caput XXXIX: De perfectione meriti in effectu.

Caput XL: De passione Christi quantum ad statum patientis.

Caput XLI: De passione Christi quantum ad modum patiendi.

Caput XLII: De passione Christi quantum ad exitum passionis.

Caput XLIII: De gratia, in quantum est donum divinitus datum.

Caput XLIV: De gratia, in quantum iuvat ad bonum meritorium.

Caput XLV: De gratia, in quantum est remedium peccati.

Caput XLVI: De ramificatione gratiae in habitus virtutum.

Caput XLVII: De ramificatione gratiae in habitus donorum.

Caput XLVIII: De ramificatione gratiae in habitus beatitudinum, et per consequens fructuum et sensuum.

Caput XLIX: De exercitio gratiae respectu credendorum.

Caput L: De exercitio gratiae respectu diligendorum.

Caput LI: De exercitio gratiae respectu agendorum, praeceptorum et consiliorum.

Caput LII: De exercitio gratiae respectu petendorum et orandorum.

Caput LIII: De Sacramentorum origine.

Caput LIV: De Sacramentorum variatione.

Caput LV: De Sacramentorum numero et distinctione.

Caput LVI: De Sacramentorum institutione.

Caput LVII: De Sacramentorum dispensatione.

Caput LVIII: De Sacramentorum iteratione.

Caput LIX: De constitutione et integritate baptismi.

Caput LX: De integritate confirmationis.

Caput LXI: De integritate eucharistiae.

Caput LXII: De integritate poenitentiae.

Caput LXIII: De integritate unctionis extremae.

Caput LXIV: De integritate ordinis.

Caput LXV: De integritate matrimonii.

Caput LXVI: De iudicio in communi.

Caput LXVII: De antecedentibus ad iudicium, cuiusmodi est poena purgatoria.

Caput LXVIII: De antecedentibus ad iudicium, cuiusmodi sunt suffragia ecclesiastica.

Caput LXIX: De concomitantibus iudicium, sicut est conflagratio ignium.

Caput LXX: De concomitantibus iudicium, sicut est resurrectio corporum.

Caput LXXI: De consequentibus ad iudicium, sicut est poena infernalis.

Caput LXXII: De gloria paradisi.

↑ Top of work