Breviloquium

Bonaventure

Breviloquium

Bonaventure (1217–1274)

First published 1882

Bonaventure's Breviloquium, a concise systematic presentation of Christian theology in a prologue and seven parts. Latin transcription from the Quaracchi critical edition, Opera omnia, tomus V (1882), pp. 201-291.


Prologus

Caput I: De illis septem, de quibus est theologia, in summa.

Caput II: Quid tenendum est de trinitate personarum et unitate essentiae.

Caput III: De istius fidei intelligentia sana.

Caput IV: De istius fidei expressione catholica.

Caput V: De unitate divinae naturae in multiformitate apparitionum.

Caput VI: De unitate divinae naturae in multiplicitate appropriatorum.

Caput VII: De omnipotentia Dei.

Caput VIII: De Dei sapientia, praedestinatione et praescientia.

Caput IX: De voluntate Dei et providentia.

Caput X: De productione mundi totalis.

Caput XI: De natura corporali quantum ad fieri.

Caput XII: De natura corporali quantum ad esse.

Caput XIII: De natura corporali quantum ad operari et influere.

Caput XIV: De modo describendi praedicta in sacra Scriptura.

Caput XV: De productione supernorum spirituum.

Caput XVI: De apostasia daemonum.

Acerca de la apostasía de los demonios ha de tenerse esto: que Dios hizo buenos a todos los Ángeles, pero en medio entre sí, sumo bien, y el bien conmutable, que es la criatura; de modo que, si se convirtieran a amar lo que está arriba, ascenderían al estado de gracia y gloria; mas si al bien conmutable, que está abajo, por lo mismo se precipitarían en el mal de culpa y pena; porque «no hay deshonor del pecado sin honor de justicia». — El primero entre los Ángeles, Lucifer, presumiendo de su bien privado, apeteció privada excelencia, queriendo sobrelevarse a los demás; y por eso cayó con los demás que consintieron con él. Mas cayendo se hizo impenitente, obstinado y obcecado, excluido de la contemplación de Dios y desordenado en la operación, tendiendo con todo conato a subvertir al hombre por múltiple tentación.

La razón para entender lo predicho es esta: porque, siendo el primer principio sumamente bueno, nada hace que no sea bueno; porque del bueno no procede sino lo bueno; lo cual sin embargo, hecho por él, por lo mismo es menos que él, y por eso no puede ser el sumo bien. Fue pues el Ángel fundado por Dios bueno ciertamente, pero no sumo, aunque perfeccionable, si con el afecto tendiera al sumo.

Y pudiendo por el libre arbitrio de la voluntad tender al sumo bien o convertirse al bien privado; Lucifer, excitado por la consideración de su hermosura y alteza a amarse y a su privado bien, presumió de la alteza tenida y ambicionó la excelencia propia, aún no obtenida; y por tanto presumiendo se constituyó a sí mismo principio, gloriándose en sí mismo; y ambicionando se constituyó a sí mismo sumo bien, descansando en sí mismo. Mas no siendo él ni el sumo principio ni el sumo bien; fue necesario que por desordenado ascenso se precipitara; por igual razón también todos los que en esto consintieron. — Y porque «no hay deshonor del pecado sin honor de justicia»; por eso al punto, cayendo en el pecado, con los demás adheridos a sí perdió el lugar sumo, a saber, el empíreo, descendiendo a lo ínfimo, a saber, el aire caliginoso, o infierno, de modo que la caída en la culpa fue por libre arbitrio, mas la caída en la pena por divino juicio. — Y puesto que tenía inmutabilidad después de la elección, por eso al punto se obstinó en el mal, y por esto se obcecó del verdadero y se desordenó en la operación y se debilitó en la virtud: por eso su voluntad impía y su acción, aversa de Dios, se convirtió al odio y envidia del hombre; y la perspicacia de la razón, obcecada de la verdadera luz, se convirtió a engaños por adivinaciones y cautelas; y la oficiosidad en ministrar, apartada del verdadero ministerio, se convirtió a tentaciones; y la virtuosidad disminuida y coartada, cuanto se permite, se convierte a hacer maravillas por repentinas transmutaciones, que hace acerca de la criatura corpórea. — Y porque todo esto está desordenado por la voluntad depravada por la soberbia; por eso todo esto lo convierte en fomento de su soberbia, buscando ser honrado y adorado por los hombres al modo de Dios. De aquí es que «todo lo hace malamente»; lo cual sin embargo Dios ahora justamente permite para venganza de los malhechores y alabanza de los buenos, como aparecerá por el juicio final.

Caput XVII: De confirmatione bonorum Angelorum.

Caput XVIII: De productione hominis quantum ad spiritum.

Caput XIX: De productione hominis quantum ad corpus.

Caput XX: De productione hominis quantum ad totum coniunctum.

Caput XXI: De completione et ordinatione totius mundi consummati.

Caput XXII: De origine mali in communi.

Caput XXIII: De primorum parentum tentatione.

Caput XXIV: De primorum parentum transgressione.

Caput XXV: De primorum parentum punitione.

Caput XXVI: De originalis peccati corruptione.

Caput XXVII: De originalis peccati transfusione.

Caput XXVIII: De originalis peccati curatione.

Caput XXIX: De origine peccatorum actualium.

Caput XXX: De origine et distinctione capitalium peccatorum.

Caput XXXI: De origine et qualitate peccatorum poenalium.

Caput XXXII: De origine peccatorum finalium, quae sunt peccata in Spiritum sanctum.

Caput XXXIII: De ratione, qua Verbum Dei debuit incarnari vel decuit.

Caput XXXIV: De incarnatione quantum ad unionem naturarum.

Caput XXXV: De incarnatione quantum ad modum.

Caput XXXVI: De incarnatione quantum ad plenitudinem temporum.

Caput XXXVII: De plenitudine gratiae Christi quantum ad charismata in affectu.

Caput XXXVIII: De plenitudine sapientiae in intellectu.

Caput XXXIX: De perfectione meriti in effectu.

Caput XL: De passione Christi quantum ad statum patientis.

Caput XLI: De passione Christi quantum ad modum patiendi.

Caput XLII: De passione Christi quantum ad exitum passionis.

Caput XLIII: De gratia, in quantum est donum divinitus datum.

Caput XLIV: De gratia, in quantum iuvat ad bonum meritorium.

Caput XLV: De gratia, in quantum est remedium peccati.

Caput XLVI: De ramificatione gratiae in habitus virtutum.

Caput XLVII: De ramificatione gratiae in habitus donorum.

Caput XLVIII: De ramificatione gratiae in habitus beatitudinum, et per consequens fructuum et sensuum.

Caput XLIX: De exercitio gratiae respectu credendorum.

Caput L: De exercitio gratiae respectu diligendorum.

Caput LI: De exercitio gratiae respectu agendorum, praeceptorum et consiliorum.

Caput LII: De exercitio gratiae respectu petendorum et orandorum.

Caput LIII: De Sacramentorum origine.

Caput LIV: De Sacramentorum variatione.

Caput LV: De Sacramentorum numero et distinctione.

Caput LVI: De Sacramentorum institutione.

Caput LVII: De Sacramentorum dispensatione.

Caput LVIII: De Sacramentorum iteratione.

Caput LIX: De constitutione et integritate baptismi.

Caput LX: De integritate confirmationis.

Caput LXI: De integritate eucharistiae.

Caput LXII: De integritate poenitentiae.

Caput LXIII: De integritate unctionis extremae.

Caput LXIV: De integritate ordinis.

Caput LXV: De integritate matrimonii.

Caput LXVI: De iudicio in communi.

Caput LXVII: De antecedentibus ad iudicium, cuiusmodi est poena purgatoria.

Caput LXVIII: De antecedentibus ad iudicium, cuiusmodi sunt suffragia ecclesiastica.

Caput LXIX: De concomitantibus iudicium, sicut est conflagratio ignium.

Caput LXX: De concomitantibus iudicium, sicut est resurrectio corporum.

Caput LXXI: De consequentibus ad iudicium, sicut est poena infernalis.

Caput LXXII: De gloria paradisi.

↑ Top of work