Breviloquium

Bonaventure

Breviloquium

Bonaventure (1217–1274)

First published 1882

Bonaventure's Breviloquium, a concise systematic presentation of Christian theology in a prologue and seven parts. Latin transcription from the Quaracchi critical edition, Opera omnia, tomus V (1882), pp. 201-291.


Prologus

Caput I: De illis septem, de quibus est theologia, in summa.

Caput II: Quid tenendum est de trinitate personarum et unitate essentiae.

Caput III: De istius fidei intelligentia sana.

Caput IV: De istius fidei expressione catholica.

Caput V: De unitate divinae naturae in multiformitate apparitionum.

Caput VI: De unitate divinae naturae in multiplicitate appropriatorum.

Caput VII: De omnipotentia Dei.

Caput VIII: De Dei sapientia, praedestinatione et praescientia.

Caput IX: De voluntate Dei et providentia.

Caput X: De productione mundi totalis.

Caput XI: De natura corporali quantum ad fieri.

Caput XII: De natura corporali quantum ad esse.

Caput XIII: De natura corporali quantum ad operari et influere.

Caput XIV: De modo describendi praedicta in sacra Scriptura.

Caput XV: De productione supernorum spirituum.

Consiguientemente, pues, ha de tratarse la naturaleza espiritual e incorpórea, como es la angélica, acerca de la cual ha de considerarse la fundación de los espíritus supernos, la ruina de los demonios y la confirmación de los Ángeles buenos. Ha de saberse, pues, que a los Ángeles desde el origen de su fundación se atribuyen cuatro cosas: simplicidad de esencia, discreción personal, por razón de la razón ínsita memoria, inteligencia y voluntad, y libertad de arbitrio para elegir los bienes y rechazar los males. — Mas a estos cuatro atributos principales acompañan otros cuatro: virtuosidad en obrar, oficiosidad en ministrar, perspicacia en conocer e inmutabilidad después de la elección, ya en el bien, ya en el mal.

La razón para entender lo predicho es esta: porque el primer principio, por lo mismo que primero, produjo todo de la nada; por eso no sólo cerca de la nada, sino también cerca de sí; debió producir no sólo la sustancia lejana de sí, a saber, la naturaleza corpórea, sino también la cercana; y ésta es la sustancia intelectual e incorpórea, que por lo mismo que es similísima a Dios, tiene simplicidad de naturaleza y discreción personal, para asimilarse a Dios de parte de la sustancia, ya común, ya individua. — Tiene también en la mente la imagen de la Trinidad según memoria, inteligencia y voluntad; tiene también libertad de voluntad, para asimilarse a Dios de parte de la potencia, ya natural, ya electiva, de modo que la potencia natural esté signada con la imagen de Dios, mas la electiva con la libertad del arbitrio. Pues de ningún modo llegaría meritoriamente al glorioso premio, que hace a cada uno bienaventurado, si no tuviera libre arbitrio de voluntad; mas esto no puede ser sino en sustancia racional, a la que acompañan memoria, inteligencia y voluntad. Mas donde hay razón, conviene que haya «sustancia individua de naturaleza racional»; es necesario también que sea sustancia espiritual e incorpórea, y por tanto simple, carente de toda dimensión cuantitativa.

Mas tal sustancia, por lo mismo que simple, es virtuosa en obrar; por lo mismo que virtuosa y personalmente distinta, le compete distinción de oficio en ministrar; por lo mismo que simple y virtuosa, le compete perspicacia en discernir; por lo mismo que simple y perspicaz, teniendo intelecto deiforme; por eso tiene estabilidad después de la elección en lo elegido, ya en el bien, ya en el mal. — Y estas condiciones acompañan generalmente la general condición de los espíritus supernos.

Caput XVI: De apostasia daemonum.

Caput XVII: De confirmatione bonorum Angelorum.

Caput XVIII: De productione hominis quantum ad spiritum.

Caput XIX: De productione hominis quantum ad corpus.

Caput XX: De productione hominis quantum ad totum coniunctum.

Caput XXI: De completione et ordinatione totius mundi consummati.

Caput XXII: De origine mali in communi.

Caput XXIII: De primorum parentum tentatione.

Caput XXIV: De primorum parentum transgressione.

Caput XXV: De primorum parentum punitione.

Caput XXVI: De originalis peccati corruptione.

Caput XXVII: De originalis peccati transfusione.

Caput XXVIII: De originalis peccati curatione.

Caput XXIX: De origine peccatorum actualium.

Caput XXX: De origine et distinctione capitalium peccatorum.

Caput XXXI: De origine et qualitate peccatorum poenalium.

Caput XXXII: De origine peccatorum finalium, quae sunt peccata in Spiritum sanctum.

Caput XXXIII: De ratione, qua Verbum Dei debuit incarnari vel decuit.

Caput XXXIV: De incarnatione quantum ad unionem naturarum.

Caput XXXV: De incarnatione quantum ad modum.

Caput XXXVI: De incarnatione quantum ad plenitudinem temporum.

Caput XXXVII: De plenitudine gratiae Christi quantum ad charismata in affectu.

Caput XXXVIII: De plenitudine sapientiae in intellectu.

Caput XXXIX: De perfectione meriti in effectu.

Caput XL: De passione Christi quantum ad statum patientis.

Caput XLI: De passione Christi quantum ad modum patiendi.

Caput XLII: De passione Christi quantum ad exitum passionis.

Caput XLIII: De gratia, in quantum est donum divinitus datum.

Caput XLIV: De gratia, in quantum iuvat ad bonum meritorium.

Caput XLV: De gratia, in quantum est remedium peccati.

Caput XLVI: De ramificatione gratiae in habitus virtutum.

Caput XLVII: De ramificatione gratiae in habitus donorum.

Caput XLVIII: De ramificatione gratiae in habitus beatitudinum, et per consequens fructuum et sensuum.

Caput XLIX: De exercitio gratiae respectu credendorum.

Caput L: De exercitio gratiae respectu diligendorum.

Caput LI: De exercitio gratiae respectu agendorum, praeceptorum et consiliorum.

Caput LII: De exercitio gratiae respectu petendorum et orandorum.

Caput LIII: De Sacramentorum origine.

Caput LIV: De Sacramentorum variatione.

Caput LV: De Sacramentorum numero et distinctione.

Caput LVI: De Sacramentorum institutione.

Caput LVII: De Sacramentorum dispensatione.

Caput LVIII: De Sacramentorum iteratione.

Caput LIX: De constitutione et integritate baptismi.

Caput LX: De integritate confirmationis.

Caput LXI: De integritate eucharistiae.

Caput LXII: De integritate poenitentiae.

Caput LXIII: De integritate unctionis extremae.

Caput LXIV: De integritate ordinis.

Caput LXV: De integritate matrimonii.

Caput LXVI: De iudicio in communi.

Caput LXVII: De antecedentibus ad iudicium, cuiusmodi est poena purgatoria.

Caput LXVIII: De antecedentibus ad iudicium, cuiusmodi sunt suffragia ecclesiastica.

Caput LXIX: De concomitantibus iudicium, sicut est conflagratio ignium.

Caput LXX: De concomitantibus iudicium, sicut est resurrectio corporum.

Caput LXXI: De consequentibus ad iudicium, sicut est poena infernalis.

Caput LXXII: De gloria paradisi.

↑ Top of work