Breviloquium

Bonaventure

Breviloquium

Bonaventure (1217–1274)

First published 1882

Bonaventure's Breviloquium, a concise systematic presentation of Christian theology in a prologue and seven parts. Latin transcription from the Quaracchi critical edition, Opera omnia, tomus V (1882), pp. 201-291.


Prologus

Caput I: De illis septem, de quibus est theologia, in summa.

Caput II: Quid tenendum est de trinitate personarum et unitate essentiae.

Caput III: De istius fidei intelligentia sana.

Caput IV: De istius fidei expressione catholica.

Caput V: De unitate divinae naturae in multiformitate apparitionum.

Caput VI: De unitate divinae naturae in multiplicitate appropriatorum.

Caput VII: De omnipotentia Dei.

Caput VIII: De Dei sapientia, praedestinatione et praescientia.

Caput IX: De voluntate Dei et providentia.

Caput X: De productione mundi totalis.

Caput XI: De natura corporali quantum ad fieri.

Caput XII: De natura corporali quantum ad esse.

Caput XIII: De natura corporali quantum ad operari et influere.

Mas en cuanto al obrar ha de tenerse esto acerca de la naturaleza corpórea: que lo celeste influye en lo terrestre y elemental en cuanto a la distintiva significación de los tiempos, a saber, de días, meses y años. Pues así dice la Escritura que sean para signos, y tiempos, y días y años. — Influyen también en cuanto a la efectiva producción de las cosas generables y corruptibles, a saber, minerales, vegetales, sensibles y cuerpos humanos. — Pero de tal modo son para signos de tiempos y régimen de operaciones que no son signos ciertos de futuros contingentes, ni influyen sobre el libre albedrío por fuerza de constelaciones, la cual dijeron algunos filósofos que es el hado.

La razón para entender lo predicho es esta: porque, habiendo en los cuerpos celestes por proximidad al primer principio luz, movimiento, calor y virtud —luz por razón de su forma y especie, movimiento respecto del superior influyente, calor respecto de la naturaleza inferior recipiente, mas virtud de todos los modos predichos—, siendo, digo, así, los cuerpos celestes por la luz y el movimiento son para distinciones de tiempos, a saber, del día, según la luz del sol y el movimiento del firmamento; del mes, según el movimiento de la luna en el círculo oblicuo; del año, según el movimiento del sol en el mismo círculo; mas de los tiempos, según el vario movimiento de los planetas, distancia y concurso, ascenso y descenso, retrogradación y estado, de lo cual nace diversidad en los tiempos.

Mas por la virtud y el calor influyen a la producción de lo que de los elementos se genera, excitando, promoviendo, conciliando; de modo que según la conciliación de contrarios remota de la igualdad influyen en los minerales; según la conciliación menos lejana de la igualdad, en los vegetales; según la conciliación que se aproxima a la igualdad, en los sensibles; mas según la conciliación igual, en los cuerpos humanos, que están dispuestos a la nobilísima forma, que es el alma racional; a la cual se ordena y termina el apetito de toda naturaleza sensible y corporal, para que por ella, que es forma, ente, viviente, sintiente e inteligente, como al modo de círculo inteligible se reduzca a su principio, en el que se perfeccione y beatifique.

Y puesto que a él tiende por el libre albedrío, por eso en cuanto a la libertad del arbitrio sobrepuja toda virtud corporal; y por tanto todo nació para servirle, mas nada tiene que dominarlo sino Dios solo, no el hado o la fuerza de la posición de los astros.

Y por tanto es indudablemente verdadero que somos el fin de todo lo que es, y todas las cosas corporales fueron hechas para el servicio humano, para que de todas ellas se encienda el hombre a amar y alabar al Hacedor del universo, cuya providencia todo lo dispone.

Esta sensible máquina de lo corporal, pues, es como una casa fabricada por el sumo artífice para el hombre, hasta que venga a la casa no hecha por manos en los cielos; para que, como el alma ahora por razón del cuerpo y del estado de mérito está ahora en la tierra, así alguna vez el cuerpo por razón del alma y del estado de premio esté en los cielos.

Caput XIV: De modo describendi praedicta in sacra Scriptura.

Caput XV: De productione supernorum spirituum.

Caput XVI: De apostasia daemonum.

Caput XVII: De confirmatione bonorum Angelorum.

Caput XVIII: De productione hominis quantum ad spiritum.

Caput XIX: De productione hominis quantum ad corpus.

Caput XX: De productione hominis quantum ad totum coniunctum.

Caput XXI: De completione et ordinatione totius mundi consummati.

Caput XXII: De origine mali in communi.

Caput XXIII: De primorum parentum tentatione.

Caput XXIV: De primorum parentum transgressione.

Caput XXV: De primorum parentum punitione.

Caput XXVI: De originalis peccati corruptione.

Caput XXVII: De originalis peccati transfusione.

Caput XXVIII: De originalis peccati curatione.

Caput XXIX: De origine peccatorum actualium.

Caput XXX: De origine et distinctione capitalium peccatorum.

Caput XXXI: De origine et qualitate peccatorum poenalium.

Caput XXXII: De origine peccatorum finalium, quae sunt peccata in Spiritum sanctum.

Caput XXXIII: De ratione, qua Verbum Dei debuit incarnari vel decuit.

Caput XXXIV: De incarnatione quantum ad unionem naturarum.

Caput XXXV: De incarnatione quantum ad modum.

Caput XXXVI: De incarnatione quantum ad plenitudinem temporum.

Caput XXXVII: De plenitudine gratiae Christi quantum ad charismata in affectu.

Caput XXXVIII: De plenitudine sapientiae in intellectu.

Caput XXXIX: De perfectione meriti in effectu.

Caput XL: De passione Christi quantum ad statum patientis.

Caput XLI: De passione Christi quantum ad modum patiendi.

Caput XLII: De passione Christi quantum ad exitum passionis.

Caput XLIII: De gratia, in quantum est donum divinitus datum.

Caput XLIV: De gratia, in quantum iuvat ad bonum meritorium.

Caput XLV: De gratia, in quantum est remedium peccati.

Caput XLVI: De ramificatione gratiae in habitus virtutum.

Caput XLVII: De ramificatione gratiae in habitus donorum.

Caput XLVIII: De ramificatione gratiae in habitus beatitudinum, et per consequens fructuum et sensuum.

Caput XLIX: De exercitio gratiae respectu credendorum.

Caput L: De exercitio gratiae respectu diligendorum.

Caput LI: De exercitio gratiae respectu agendorum, praeceptorum et consiliorum.

Caput LII: De exercitio gratiae respectu petendorum et orandorum.

Caput LIII: De Sacramentorum origine.

Caput LIV: De Sacramentorum variatione.

Caput LV: De Sacramentorum numero et distinctione.

Caput LVI: De Sacramentorum institutione.

Caput LVII: De Sacramentorum dispensatione.

Caput LVIII: De Sacramentorum iteratione.

Caput LIX: De constitutione et integritate baptismi.

Caput LX: De integritate confirmationis.

Caput LXI: De integritate eucharistiae.

Caput LXII: De integritate poenitentiae.

Caput LXIII: De integritate unctionis extremae.

Caput LXIV: De integritate ordinis.

Caput LXV: De integritate matrimonii.

Caput LXVI: De iudicio in communi.

Caput LXVII: De antecedentibus ad iudicium, cuiusmodi est poena purgatoria.

Caput LXVIII: De antecedentibus ad iudicium, cuiusmodi sunt suffragia ecclesiastica.

Caput LXIX: De concomitantibus iudicium, sicut est conflagratio ignium.

Caput LXX: De concomitantibus iudicium, sicut est resurrectio corporum.

Caput LXXI: De consequentibus ad iudicium, sicut est poena infernalis.

Caput LXXII: De gloria paradisi.

↑ Top of work