Breviloquium

Bonaventure

Breviloquium

Bonaventure (1217–1274)

First published 1882

Bonaventure's Breviloquium, a concise systematic presentation of Christian theology in a prologue and seven parts. Latin transcription from the Quaracchi critical edition, Opera omnia, tomus V (1882), pp. 201-291.


Prologus

Caput I: De illis septem, de quibus est theologia, in summa.

Caput II: Quid tenendum est de trinitate personarum et unitate essentiae.

Caput III: De istius fidei intelligentia sana.

Caput IV: De istius fidei expressione catholica.

Caput V: De unitate divinae naturae in multiformitate apparitionum.

Caput VI: De unitate divinae naturae in multiplicitate appropriatorum.

Caput VII: De omnipotentia Dei.

Caput VIII: De Dei sapientia, praedestinatione et praescientia.

Caput IX: De voluntate Dei et providentia.

Caput X: De productione mundi totalis.

Caput XI: De natura corporali quantum ad fieri.

Caput XII: De natura corporali quantum ad esse.

Acerca de la naturaleza corpórea en cuanto al ser han de tenerse estas cosas: que toda la máquina del mundo corporal consiste en naturaleza celeste y elemental, de modo que la celeste se distingue en tres cielos principales, a saber, empíreo, cristalino y firmamento. — Mas dentro del firmamento, que es el cielo estrellado, se contienen los siete orbes de los siete planetas, que son: Saturno, Júpiter, Marte, Sol, Venus, Mercurio, Luna. — Mas la naturaleza elemental se distingue en cuatro esferas, a saber, del fuego, del aire, del agua y de la tierra; y así procediendo del sumo polo del cielo hasta el centro de la tierra, ocurren diez orbes celestes y cuatro esferas elementales; de los cuales se integra y constituye toda la máquina del mundo sensible distinta, perfecta y ordenadamente.

La razón para entender lo predicho es esta: porque, requiriendo la naturaleza corporal para su perfección y expresión de la multiforme sabiduría del primer principio multiformidad de formas, como aparece en minerales, plantas y animales; fue necesario poner algunos cuerpos simples que multiformemente pudieran mezclarse para la introducción de formas multiformes; y tal es la naturaleza sujeta a contrariedad, y ésta es la elemental. Fue necesario también que se hiciera una naturaleza por la que estos contrarios en lo mixto se conciliaran; y tal es la naturaleza alejada de la contrariedad, como es la naturaleza de la luz y del cuerpo sobreceleste.

Y puesto que la mixtión no puede hacerse sino por contrarios agentes y pacientes, por eso fue necesario que se hiciera doble contrariedad en los elementos, a saber, en cuanto a las cualidades activas, que son lo caliente y lo frío; y en cuanto a las pasivas, que son lo húmedo y lo seco. Y porque cualquier elemento obra y padece, por eso tiene dos cualidades, una activa y otra pasiva, pero de modo que una es principal y propia: y por tanto es necesario que sólo sean cuatro los elementos según las cuatro cualidades predichas, combinadas de forma cuádruple.

Mas la naturaleza celeste o es uniforme e inmóvil, y ésta es el empíreo, porque luz pura; o móvil y multiforme, y así el firmamento; o móvil y uniforme, y así el cielo medio entre el empíreo y el estrellado, que es el cielo cristalino. Mas el cuarto miembro, a saber, que sea multiforme e inmóvil, no puede sostenerse, porque la multiformidad dispone a la variedad de movimientos, no al uniforme descanso.

Hay pues tres cielos, de los cuales el primero es por todo luminoso, a saber, el empíreo; el segundo por todo perspicuo, a saber, el cristalino; el tercero conjunto de ambos, a saber, el firmamento. Siendo pues tres los cielos incorruptibles y cuatro los elementos variables; para que se haga debida conexión, concordia y correspondencia, dispuso Dios los siete orbes de los planetas, que por su variedad de movimientos e incorruptibilidad de formas fueran como cierto vínculo y juntura de los orbes elementales inferiores y los celestes superiores para perfeccionar y decorar el universo; el cual según proporciones numerales se dice ordenado y conexo por la decena de orbes celestes y el cuaternario de elementos, haciéndolo proporcionalmente tan hermoso como perfecto y ordenado, para que a su modo represente su principio.

Caput XIII: De natura corporali quantum ad operari et influere.

Caput XIV: De modo describendi praedicta in sacra Scriptura.

Caput XV: De productione supernorum spirituum.

Caput XVI: De apostasia daemonum.

Caput XVII: De confirmatione bonorum Angelorum.

Caput XVIII: De productione hominis quantum ad spiritum.

Caput XIX: De productione hominis quantum ad corpus.

Caput XX: De productione hominis quantum ad totum coniunctum.

Caput XXI: De completione et ordinatione totius mundi consummati.

Caput XXII: De origine mali in communi.

Caput XXIII: De primorum parentum tentatione.

Caput XXIV: De primorum parentum transgressione.

Caput XXV: De primorum parentum punitione.

Caput XXVI: De originalis peccati corruptione.

Caput XXVII: De originalis peccati transfusione.

Caput XXVIII: De originalis peccati curatione.

Caput XXIX: De origine peccatorum actualium.

Caput XXX: De origine et distinctione capitalium peccatorum.

Caput XXXI: De origine et qualitate peccatorum poenalium.

Caput XXXII: De origine peccatorum finalium, quae sunt peccata in Spiritum sanctum.

Caput XXXIII: De ratione, qua Verbum Dei debuit incarnari vel decuit.

Caput XXXIV: De incarnatione quantum ad unionem naturarum.

Caput XXXV: De incarnatione quantum ad modum.

Caput XXXVI: De incarnatione quantum ad plenitudinem temporum.

Caput XXXVII: De plenitudine gratiae Christi quantum ad charismata in affectu.

Caput XXXVIII: De plenitudine sapientiae in intellectu.

Caput XXXIX: De perfectione meriti in effectu.

Caput XL: De passione Christi quantum ad statum patientis.

Caput XLI: De passione Christi quantum ad modum patiendi.

Caput XLII: De passione Christi quantum ad exitum passionis.

Caput XLIII: De gratia, in quantum est donum divinitus datum.

Caput XLIV: De gratia, in quantum iuvat ad bonum meritorium.

Caput XLV: De gratia, in quantum est remedium peccati.

Caput XLVI: De ramificatione gratiae in habitus virtutum.

Caput XLVII: De ramificatione gratiae in habitus donorum.

Caput XLVIII: De ramificatione gratiae in habitus beatitudinum, et per consequens fructuum et sensuum.

Caput XLIX: De exercitio gratiae respectu credendorum.

Caput L: De exercitio gratiae respectu diligendorum.

Caput LI: De exercitio gratiae respectu agendorum, praeceptorum et consiliorum.

Caput LII: De exercitio gratiae respectu petendorum et orandorum.

Caput LIII: De Sacramentorum origine.

Caput LIV: De Sacramentorum variatione.

Caput LV: De Sacramentorum numero et distinctione.

Caput LVI: De Sacramentorum institutione.

Caput LVII: De Sacramentorum dispensatione.

Caput LVIII: De Sacramentorum iteratione.

Caput LIX: De constitutione et integritate baptismi.

Caput LX: De integritate confirmationis.

Caput LXI: De integritate eucharistiae.

Caput LXII: De integritate poenitentiae.

Caput LXIII: De integritate unctionis extremae.

Caput LXIV: De integritate ordinis.

Caput LXV: De integritate matrimonii.

Caput LXVI: De iudicio in communi.

Caput LXVII: De antecedentibus ad iudicium, cuiusmodi est poena purgatoria.

Caput LXVIII: De antecedentibus ad iudicium, cuiusmodi sunt suffragia ecclesiastica.

Caput LXIX: De concomitantibus iudicium, sicut est conflagratio ignium.

Caput LXX: De concomitantibus iudicium, sicut est resurrectio corporum.

Caput LXXI: De consequentibus ad iudicium, sicut est poena infernalis.

Caput LXXII: De gloria paradisi.

↑ Top of work