Breviloquium

Bonaventure

Breviloquium

Bonaventure (1217–1274)

First published 1882

Bonaventure's Breviloquium, a concise systematic presentation of Christian theology in a prologue and seven parts. Latin transcription from the Quaracchi critical edition, Opera omnia, tomus V (1882), pp. 201-291.


Prologus

Caput I: De illis septem, de quibus est theologia, in summa.

Caput II: Quid tenendum est de trinitate personarum et unitate essentiae.

Caput III: De istius fidei intelligentia sana.

Caput IV: De istius fidei expressione catholica.

Caput V: De unitate divinae naturae in multiformitate apparitionum.

Caput VI: De unitate divinae naturae in multiplicitate appropriatorum.

Caput VII: De omnipotentia Dei.

Caput VIII: De Dei sapientia, praedestinatione et praescientia.

Caput IX: De voluntate Dei et providentia.

Caput X: De productione mundi totalis.

Preentendido esto sumariamente acerca de la Trinidad de Dios, han de decirse algunas cosas acerca de la criatura del mundo. Acerca de la cual han de tenerse en suma estas cosas: a saber, que la universalidad de la máquina mundana fue producida al ser en el tiempo y de la nada por un solo primer principio, solo y sumo; cuya potencia, aunque sea inmensa, dispuso sin embargo todo en cierto peso, número y medida. — Esto ha de entenderse generalmente acerca de la producción de las cosas, de lo cual se colige la verdad y se repudia el error. Pues por decirse en el tiempo, se excluye el error de los que ponen un mundo eterno. Por decirse de la nada, se excluye el error de los que ponen eternidad acerca del principio material. Por decirse por un solo principio, se excluye el error de los maniqueos que ponen pluralidad de principios. Por decirse solo y sumo, se excluye el error de los que ponen que Dios produjo las criaturas inferiores por ministerio de las inteligencias. Mas por añadirse en cierto peso, número y medida, se muestra que la criatura es efecto de la Trinidad creante bajo triple género de causalidad: eficiente, de la que hay en la criatura unidad, modo y medida; ejemplar, de la que hay en la criatura verdad, especie y número; final, de la que hay en la criatura bondad, orden y peso. Lo cual se halla en todas las criaturas como vestigio del Creador, ya corporales, ya espirituales, ya compuestas de ambas.

La razón para entender lo predicho es esta: porque, para que haya orden perfecto y estado en las cosas, es necesario que todo se reduzca a un solo principio, que debe ser primero, para dar estado a lo demás; y perfectísimo, para dar complemento a todo lo demás. Siendo pues que el primer principio, en el que está el estado, no puede ser sino uno solo; si produce el mundo, no pudiendo producirlo de sí mismo, es necesario que produzca de la nada. Y porque la producción de la nada pone ser después de no ser de parte del producto, e inmensidad en la virtud producente de parte del principio, siendo esto de Dios solo; es necesario que la criatura del mundo fuera producida en el tiempo por la misma inmensa virtud, obrando por sí e inmediatamente.

De nuevo, puesto que el principio perfectísimo, del que mana la perfección del universo, debe obrar necesariamente de sí y según sí y por sí —porque al obrar no necesita nada fuera de sí—, es necesario que tenga respecto de cualquier criatura intención de triple causa, a saber, eficiente, ejemplar y final; es necesario también que toda criatura según esta triple habitud se compare a la causa primera. Pues toda criatura es constituida en el ser por la eficiente, conformada al ejemplar, y ordenada al fin; y por tanto es una, verdadera, buena; modificada, hermosa, ordenada; medida, discreta y ponderada; pues peso es inclinación ordinativa. — Y esto se ha dicho generalmente de toda criatura, ya corpórea, ya incorpórea, ya compuesta de ambas, como es la naturaleza humana.

Caput XI: De natura corporali quantum ad fieri.

Caput XII: De natura corporali quantum ad esse.

Caput XIII: De natura corporali quantum ad operari et influere.

Caput XIV: De modo describendi praedicta in sacra Scriptura.

Caput XV: De productione supernorum spirituum.

Caput XVI: De apostasia daemonum.

Caput XVII: De confirmatione bonorum Angelorum.

Caput XVIII: De productione hominis quantum ad spiritum.

Caput XIX: De productione hominis quantum ad corpus.

Caput XX: De productione hominis quantum ad totum coniunctum.

Caput XXI: De completione et ordinatione totius mundi consummati.

Caput XXII: De origine mali in communi.

Caput XXIII: De primorum parentum tentatione.

Caput XXIV: De primorum parentum transgressione.

Caput XXV: De primorum parentum punitione.

Caput XXVI: De originalis peccati corruptione.

Caput XXVII: De originalis peccati transfusione.

Caput XXVIII: De originalis peccati curatione.

Caput XXIX: De origine peccatorum actualium.

Caput XXX: De origine et distinctione capitalium peccatorum.

Caput XXXI: De origine et qualitate peccatorum poenalium.

Caput XXXII: De origine peccatorum finalium, quae sunt peccata in Spiritum sanctum.

Caput XXXIII: De ratione, qua Verbum Dei debuit incarnari vel decuit.

Caput XXXIV: De incarnatione quantum ad unionem naturarum.

Caput XXXV: De incarnatione quantum ad modum.

Caput XXXVI: De incarnatione quantum ad plenitudinem temporum.

Caput XXXVII: De plenitudine gratiae Christi quantum ad charismata in affectu.

Caput XXXVIII: De plenitudine sapientiae in intellectu.

Caput XXXIX: De perfectione meriti in effectu.

Caput XL: De passione Christi quantum ad statum patientis.

Caput XLI: De passione Christi quantum ad modum patiendi.

Caput XLII: De passione Christi quantum ad exitum passionis.

Caput XLIII: De gratia, in quantum est donum divinitus datum.

Caput XLIV: De gratia, in quantum iuvat ad bonum meritorium.

Caput XLV: De gratia, in quantum est remedium peccati.

Caput XLVI: De ramificatione gratiae in habitus virtutum.

Caput XLVII: De ramificatione gratiae in habitus donorum.

Caput XLVIII: De ramificatione gratiae in habitus beatitudinum, et per consequens fructuum et sensuum.

Caput XLIX: De exercitio gratiae respectu credendorum.

Caput L: De exercitio gratiae respectu diligendorum.

Caput LI: De exercitio gratiae respectu agendorum, praeceptorum et consiliorum.

Caput LII: De exercitio gratiae respectu petendorum et orandorum.

Caput LIII: De Sacramentorum origine.

Caput LIV: De Sacramentorum variatione.

Caput LV: De Sacramentorum numero et distinctione.

Caput LVI: De Sacramentorum institutione.

Caput LVII: De Sacramentorum dispensatione.

Caput LVIII: De Sacramentorum iteratione.

Caput LIX: De constitutione et integritate baptismi.

Caput LX: De integritate confirmationis.

Caput LXI: De integritate eucharistiae.

Caput LXII: De integritate poenitentiae.

Caput LXIII: De integritate unctionis extremae.

Caput LXIV: De integritate ordinis.

Caput LXV: De integritate matrimonii.

Caput LXVI: De iudicio in communi.

Caput LXVII: De antecedentibus ad iudicium, cuiusmodi est poena purgatoria.

Caput LXVIII: De antecedentibus ad iudicium, cuiusmodi sunt suffragia ecclesiastica.

Caput LXIX: De concomitantibus iudicium, sicut est conflagratio ignium.

Caput LXX: De concomitantibus iudicium, sicut est resurrectio corporum.

Caput LXXI: De consequentibus ad iudicium, sicut est poena infernalis.

Caput LXXII: De gloria paradisi.

↑ Top of work