Breviloquium

Bonaventure

Breviloquium

Bonaventure (1217–1274)

First published 1882

Bonaventure's Breviloquium, a concise systematic presentation of Christian theology in a prologue and seven parts. Latin transcription from the Quaracchi critical edition, Opera omnia, tomus V (1882), pp. 201-291.


Prologus

Caput I: De illis septem, de quibus est theologia, in summa.

Caput II: Quid tenendum est de trinitate personarum et unitate essentiae.

Caput III: De istius fidei intelligentia sana.

Caput IV: De istius fidei expressione catholica.

Caput V: De unitate divinae naturae in multiformitate apparitionum.

Caput VI: De unitate divinae naturae in multiplicitate appropriatorum.

Caput VII: De omnipotentia Dei.

Acerca de la omnipotencia de Dios han de tenerse estas cosas según la doctrina sagrada: que Dios es omnipotente, pero de modo que no se le atribuyen actos culpables, como mentir y querer el mal; ni actos penales, como temer y dolerse; ni actos corporales o materiales, como dormir y andar, salvo acaso translativamente; ni actos inconvenientes, como poder hacer uno mayor que sí, u otro Dios igual a sí, o infinito en acto, y semejantes: «porque, como dice Anselmo, cualquier inconveniente, aun mínimo, en Dios es imposible». Mas aunque esto no pueda, es sin embargo omnipotente verdadera, propia y perfectamente.

La inteligencia y razón de lo predicho es esta: porque el primer principio es potente con potencia que es potencia simplemente; y por eso la distribución añadida a ella distribuye por aquello para lo que poder es poder simplemente. Mas esto es lo que sale de potencia completa y ordenada. — Completa llamo la potencia que no puede fallar ni sucumbir ni necesitar. Mas la potencia falla pecando, sucumbe padeciendo, incluye indigencia en las acciones corporales. Mas la potencia divina, porque es potencia suma y perfectísima, por eso ni es de la nada ni está bajo algo ni necesita de otro, y por tanto ni lo culpable ni lo penal ni lo material puede; y esto, porque como omnipotente es potencia completa.

Mas la potencia ordenada puede decirse de tres maneras: o según el acto, o según aptitud de parte de la criatura, o según aptitud de parte de la sola virtud increada. Lo que es posible a la potencia dicha del primer modo no sólo es posible, sino también actual; lo del segundo modo y no del primero es posible simplemente, aunque no actual; mas lo del tercer modo, no del primero ni del segundo, es posible a Dios, pero imposible a la criatura. Mas lo que de ninguno de los modos predichos es posible, como aquello que directamente repugna al orden según las razones y causas primordiales y eternas, es simplemente imposible: como que Dios haga algo infinito en acto, que a la vez haga que algo sea y de ningún modo sea, que haga que lo que fue no haya sido, y demás tales; poder lo cual es contra el orden y complemento de la potencia divina. — De aquí consta respecto de qué se da la potencia divina; consta también qué debe decirse simplemente posible, y qué simplemente imposible, y que la imposibilidad de algunas cosas se compagina con la verdadera omnipotencia.

Caput VIII: De Dei sapientia, praedestinatione et praescientia.

Caput IX: De voluntate Dei et providentia.

Caput X: De productione mundi totalis.

Caput XI: De natura corporali quantum ad fieri.

Caput XII: De natura corporali quantum ad esse.

Caput XIII: De natura corporali quantum ad operari et influere.

Caput XIV: De modo describendi praedicta in sacra Scriptura.

Caput XV: De productione supernorum spirituum.

Caput XVI: De apostasia daemonum.

Caput XVII: De confirmatione bonorum Angelorum.

Caput XVIII: De productione hominis quantum ad spiritum.

Caput XIX: De productione hominis quantum ad corpus.

Caput XX: De productione hominis quantum ad totum coniunctum.

Caput XXI: De completione et ordinatione totius mundi consummati.

Caput XXII: De origine mali in communi.

Caput XXIII: De primorum parentum tentatione.

Caput XXIV: De primorum parentum transgressione.

Caput XXV: De primorum parentum punitione.

Caput XXVI: De originalis peccati corruptione.

Caput XXVII: De originalis peccati transfusione.

Caput XXVIII: De originalis peccati curatione.

Caput XXIX: De origine peccatorum actualium.

Caput XXX: De origine et distinctione capitalium peccatorum.

Caput XXXI: De origine et qualitate peccatorum poenalium.

Caput XXXII: De origine peccatorum finalium, quae sunt peccata in Spiritum sanctum.

Caput XXXIII: De ratione, qua Verbum Dei debuit incarnari vel decuit.

Caput XXXIV: De incarnatione quantum ad unionem naturarum.

Caput XXXV: De incarnatione quantum ad modum.

Caput XXXVI: De incarnatione quantum ad plenitudinem temporum.

Caput XXXVII: De plenitudine gratiae Christi quantum ad charismata in affectu.

Caput XXXVIII: De plenitudine sapientiae in intellectu.

Caput XXXIX: De perfectione meriti in effectu.

Caput XL: De passione Christi quantum ad statum patientis.

Caput XLI: De passione Christi quantum ad modum patiendi.

Caput XLII: De passione Christi quantum ad exitum passionis.

Caput XLIII: De gratia, in quantum est donum divinitus datum.

Caput XLIV: De gratia, in quantum iuvat ad bonum meritorium.

Caput XLV: De gratia, in quantum est remedium peccati.

Caput XLVI: De ramificatione gratiae in habitus virtutum.

Caput XLVII: De ramificatione gratiae in habitus donorum.

Caput XLVIII: De ramificatione gratiae in habitus beatitudinum, et per consequens fructuum et sensuum.

Caput XLIX: De exercitio gratiae respectu credendorum.

Caput L: De exercitio gratiae respectu diligendorum.

Caput LI: De exercitio gratiae respectu agendorum, praeceptorum et consiliorum.

Caput LII: De exercitio gratiae respectu petendorum et orandorum.

Caput LIII: De Sacramentorum origine.

Caput LIV: De Sacramentorum variatione.

Caput LV: De Sacramentorum numero et distinctione.

Caput LVI: De Sacramentorum institutione.

Caput LVII: De Sacramentorum dispensatione.

Caput LVIII: De Sacramentorum iteratione.

Caput LIX: De constitutione et integritate baptismi.

Caput LX: De integritate confirmationis.

Caput LXI: De integritate eucharistiae.

Caput LXII: De integritate poenitentiae.

Caput LXIII: De integritate unctionis extremae.

Caput LXIV: De integritate ordinis.

Caput LXV: De integritate matrimonii.

Caput LXVI: De iudicio in communi.

Caput LXVII: De antecedentibus ad iudicium, cuiusmodi est poena purgatoria.

Caput LXVIII: De antecedentibus ad iudicium, cuiusmodi sunt suffragia ecclesiastica.

Caput LXIX: De concomitantibus iudicium, sicut est conflagratio ignium.

Caput LXX: De concomitantibus iudicium, sicut est resurrectio corporum.

Caput LXXI: De consequentibus ad iudicium, sicut est poena infernalis.

Caput LXXII: De gloria paradisi.

↑ Top of work