Breviloquium

Bonaventure

Breviloquium

Bonaventure (1217–1274)

First published 1882

Bonaventure's Breviloquium, a concise systematic presentation of Christian theology in a prologue and seven parts. Latin transcription from the Quaracchi critical edition, Opera omnia, tomus V (1882), pp. 201-291.


Prologus

Caput I: De illis septem, de quibus est theologia, in summa.

Caput II: Quid tenendum est de trinitate personarum et unitate essentiae.

Caput III: De istius fidei intelligentia sana.

Caput IV: De istius fidei expressione catholica.

Caput V: De unitate divinae naturae in multiformitate apparitionum.

En segundo lugar, acerca de la pluralidad de apariciones enseña la doctrina divina que ha de tenerse esto: que aunque Dios sea incircunscriptible, invisible e inmutable; sin embargo habita especialmente en los varones santos, apareció a los Patriarcas y Profetas, descendió de los cielos, y envió a su Hijo y al Espíritu Santo para la salvación del género humano. — Y aunque en Dios sean indivisas la naturaleza, la virtud y la operación de la Trinidad; sin embargo la misión o aparición de una persona no es la misión o aparición de otra. Aunque también haya allí suma igualdad, sin embargo sólo del Padre es enviar y no ser enviado; del Espíritu Santo es sólo ser enviado respecto de las personas divinas, salvo que acaso se diga que envía al hombre asumido; mas del Hijo es enviar y ser enviado, como puede colegirse de las Escrituras.

La inteligencia y razón de lo predicho es esta: porque, aunque el primer principio sea inmenso e incircunscriptible, sea incorpóreo e invisible, sea eterno e inmutable; sin embargo es principio de las cosas espirituales y corporales, naturales y gratuitas, y por tanto también de las mudables, sensibles y circunscriptas, por las que, aunque él mismo sea inmutable, insensible, incircunscriptible, se hace manifiesto y conocido. Se hace manifiesto y conocido generalmente por la universalidad de sus efectos que emanan de él, en los que se dice estar por esencia, potencia y presencia, lo cual se extiende a todo lo creado. — También se hace especialmente conocido por algunos efectos que especialmente conducen a él, por razón de los cuales se dice habitar, aparecer, descender, ser enviado y enviar. — Pues habitar dice efecto espiritual con aceptación, como es el efecto de la gracia gratum faciente, que es deiforme y reduce a Dios y hace que tengamos a Dios, y seamos tenidos por él, y por tanto que habite en nosotros. Y porque el efecto de la gracia es común a todas las personas; por eso una persona no inhabita sin otra, antes toda la Trinidad a la vez.

Mas aparecer dice efecto sensible con expresa significación, como el Espíritu Santo apareció en la paloma. Y puesto que, como las personas divinas son distintas, así pueden distintamente significarse tanto por signos como por nombres; por eso cualquier persona puede aparecer por sí, y la aparición puede convenir a todas, ya juntamente, ya a cada una por sí. Por eso que el Espíritu Santo se diga haber aparecido en lenguas de fuego y en la paloma, esto no es por nuevo vínculo o efecto especial; sino por la unión que hay entre lo signado y el signo a él especialmente diputado tanto en modo como en origen.

Mas descender dice cualquiera de los efectos predichos con incoación. Pues Dios está siempre presente a los beatísimos Ángeles en los cielos, porque en ellos siempre inhabita y aparece. Mas a los pecadores en la tierra está ahora como ausente tanto en cuanto a la gracia como en cuanto a la noticia; y por eso, cuando comienza a aparecer o inhabitar, de presente a los cielos y como ausente a nosotros se hace presente a la tierra: y por eso, aunque en sí no se mude, a nosotros se dice descender.

Mas ser enviado dice los efectos predichos con producción eterna. Pues entonces el Padre envía al Hijo, cuando, haciéndolo presente a nosotros por noticia o gracia, insinúa que de él procede. Y porque el Padre de ninguno procede, por eso en ninguna parte se dice enviado. Mas porque el Hijo produce y es producido, por eso envía y es enviado. Mas porque el Espíritu Santo es eternamente producido, pero no produce sino en el tiempo; por eso ser enviado es propiamente suyo, mas enviar no le compete sino respecto de la criatura. — De donde aparece que estas son impropias y han de exponerse: el Espíritu Santo se envía a sí; el Espíritu Santo envía al Hijo; el Hijo se envía a sí mismo, salvo que se entienda: en cuanto nacido de la Virgen. — Consta también por qué enviar y ser enviado no compete a todos: porque, aunque diga efecto en la criatura, dice sin embargo relación intrínseca, de modo que enviar dice autoridad, ser enviado subautoridad, por razón de la producción eterna interiormente importada

Caput VI: De unitate divinae naturae in multiplicitate appropriatorum.

Caput VII: De omnipotentia Dei.

Caput VIII: De Dei sapientia, praedestinatione et praescientia.

Caput IX: De voluntate Dei et providentia.

Caput X: De productione mundi totalis.

Caput XI: De natura corporali quantum ad fieri.

Caput XII: De natura corporali quantum ad esse.

Caput XIII: De natura corporali quantum ad operari et influere.

Caput XIV: De modo describendi praedicta in sacra Scriptura.

Caput XV: De productione supernorum spirituum.

Caput XVI: De apostasia daemonum.

Caput XVII: De confirmatione bonorum Angelorum.

Caput XVIII: De productione hominis quantum ad spiritum.

Caput XIX: De productione hominis quantum ad corpus.

Caput XX: De productione hominis quantum ad totum coniunctum.

Caput XXI: De completione et ordinatione totius mundi consummati.

Caput XXII: De origine mali in communi.

Caput XXIII: De primorum parentum tentatione.

Caput XXIV: De primorum parentum transgressione.

Caput XXV: De primorum parentum punitione.

Caput XXVI: De originalis peccati corruptione.

Caput XXVII: De originalis peccati transfusione.

Caput XXVIII: De originalis peccati curatione.

Caput XXIX: De origine peccatorum actualium.

Caput XXX: De origine et distinctione capitalium peccatorum.

Caput XXXI: De origine et qualitate peccatorum poenalium.

Caput XXXII: De origine peccatorum finalium, quae sunt peccata in Spiritum sanctum.

Caput XXXIII: De ratione, qua Verbum Dei debuit incarnari vel decuit.

Caput XXXIV: De incarnatione quantum ad unionem naturarum.

Caput XXXV: De incarnatione quantum ad modum.

Caput XXXVI: De incarnatione quantum ad plenitudinem temporum.

Caput XXXVII: De plenitudine gratiae Christi quantum ad charismata in affectu.

Caput XXXVIII: De plenitudine sapientiae in intellectu.

Caput XXXIX: De perfectione meriti in effectu.

Caput XL: De passione Christi quantum ad statum patientis.

Caput XLI: De passione Christi quantum ad modum patiendi.

Caput XLII: De passione Christi quantum ad exitum passionis.

Caput XLIII: De gratia, in quantum est donum divinitus datum.

Caput XLIV: De gratia, in quantum iuvat ad bonum meritorium.

Caput XLV: De gratia, in quantum est remedium peccati.

Caput XLVI: De ramificatione gratiae in habitus virtutum.

Caput XLVII: De ramificatione gratiae in habitus donorum.

Caput XLVIII: De ramificatione gratiae in habitus beatitudinum, et per consequens fructuum et sensuum.

Caput XLIX: De exercitio gratiae respectu credendorum.

Caput L: De exercitio gratiae respectu diligendorum.

Caput LI: De exercitio gratiae respectu agendorum, praeceptorum et consiliorum.

Caput LII: De exercitio gratiae respectu petendorum et orandorum.

Caput LIII: De Sacramentorum origine.

Caput LIV: De Sacramentorum variatione.

Caput LV: De Sacramentorum numero et distinctione.

Caput LVI: De Sacramentorum institutione.

Caput LVII: De Sacramentorum dispensatione.

Caput LVIII: De Sacramentorum iteratione.

Caput LIX: De constitutione et integritate baptismi.

Caput LX: De integritate confirmationis.

Caput LXI: De integritate eucharistiae.

Caput LXII: De integritate poenitentiae.

Caput LXIII: De integritate unctionis extremae.

Caput LXIV: De integritate ordinis.

Caput LXV: De integritate matrimonii.

Caput LXVI: De iudicio in communi.

Caput LXVII: De antecedentibus ad iudicium, cuiusmodi est poena purgatoria.

Caput LXVIII: De antecedentibus ad iudicium, cuiusmodi sunt suffragia ecclesiastica.

Caput LXIX: De concomitantibus iudicium, sicut est conflagratio ignium.

Caput LXX: De concomitantibus iudicium, sicut est resurrectio corporum.

Caput LXXI: De consequentibus ad iudicium, sicut est poena infernalis.

Caput LXXII: De gloria paradisi.

↑ Top of work