Breviloquium

Bonaventure

Breviloquium

Bonaventure (1217–1274)

First published 1882

Bonaventure's Breviloquium, a concise systematic presentation of Christian theology in a prologue and seven parts. Latin transcription from the Quaracchi critical edition, Opera omnia, tomus V (1882), pp. 201-291.


Prologus

Caput I: De illis septem, de quibus est theologia, in summa.

Caput II: Quid tenendum est de trinitate personarum et unitate essentiae.

Caput III: De istius fidei intelligentia sana.

Para la sana inteligencia de esta fe enseña la doctrina sagrada que en Dios hay dos emanaciones, tres hipóstasis, cuatro relaciones, cinco nociones, y de éstas sólo tres propiedades personales.

La razón para entender lo predicho es esta: porque, siendo el primer y sumo principio, por lo mismo que primero, simplicísimo, y por lo mismo que sumo, perfectísimo: por eso se comunica perfectísimamente, porque perfectísimo; y guarda omnímoda indivisión, por lo mismo que simplicísimo: y por eso, salva la unidad de naturaleza, hay allí modos perfectos de emanar. Mas los modos perfectos de emanar son sólo dos, a saber, por modo de naturaleza y de voluntad. El primero es la generación, el segundo la espiración o procesión, y por eso éstos hay allí.

Y porque por dos emanaciones sustantíficas es necesario que emanen dos hipóstasis, es necesario también poner que la hipóstasis que primeramente produce no emana de otra, para que no haya irse al infinito: por eso hay allí tres hipóstasis.

Y porque a cada emanación responde una doble habitud relativa, por eso hay allí cuatro relaciones, a saber, paternidad, filiación, espiración y procesión.

Mas por estas habitudes se nos dan a conocer las hipóstasis divinas; y además de esto también aquella hipóstasis en la que está la primera razón de principiar se da a conocer, porque no es producida —pues esto es nobleza en ella—, por eso hay cinco nociones, a saber, las cuatro relaciones predichas con la innascibilidad.

Y porque cada una de las personas tiene una propiedad por la que principalmente se da a conocer; por eso sólo hay tres propiedades personales, que con estos nombres se expresan propia y principalmente, a saber, Padre e Hijo y Espíritu Santo.

Pues siendo propio del Padre ser innascible o ingénito, ser principio no de principio y ser Padre; la innascibilidad lo notifica por modo de negación, aunque por consecuencia por modo de posición, porque la innascibilidad en el Padre pone plenitud fontal; principio no de principio, por modo de posición con negación; ser Padre, por modo de posición y habitud, propia, completa y determinadamente.

Igualmente, siendo el Hijo imagen, verbo e hijo; imagen nombra aquella persona como semejanza expresa; verbo, como semejanza expresiva; hijo, como semejanza hipostática; de nuevo imagen, como semejanza conforme; verbo, como semejanza intelectual; hijo, como semejanza connatural.

Por este modo, siendo propio del Espíritu Santo ser don, ser nexo o caridad de ambos, y también ser Espíritu Santo; don lo nombra como dado voluntario; caridad o nexo, como dado voluntario y eximio; Espíritu Santo, como dado voluntario, eximio e hipostático. — De aquí es que por estos tres nombres, que son Padre e Hijo y Espíritu Santo, se insinúan las propiedades personales de las tres personas. — Esto pues ha de tenerse para la sana inteligencia de la fe de la Trinidad.

Caput IV: De istius fidei expressione catholica.

Caput V: De unitate divinae naturae in multiformitate apparitionum.

Caput VI: De unitate divinae naturae in multiplicitate appropriatorum.

Caput VII: De omnipotentia Dei.

Caput VIII: De Dei sapientia, praedestinatione et praescientia.

Caput IX: De voluntate Dei et providentia.

Caput X: De productione mundi totalis.

Caput XI: De natura corporali quantum ad fieri.

Caput XII: De natura corporali quantum ad esse.

Caput XIII: De natura corporali quantum ad operari et influere.

Caput XIV: De modo describendi praedicta in sacra Scriptura.

Caput XV: De productione supernorum spirituum.

Caput XVI: De apostasia daemonum.

Caput XVII: De confirmatione bonorum Angelorum.

Caput XVIII: De productione hominis quantum ad spiritum.

Caput XIX: De productione hominis quantum ad corpus.

Caput XX: De productione hominis quantum ad totum coniunctum.

Caput XXI: De completione et ordinatione totius mundi consummati.

Caput XXII: De origine mali in communi.

Caput XXIII: De primorum parentum tentatione.

Caput XXIV: De primorum parentum transgressione.

Caput XXV: De primorum parentum punitione.

Caput XXVI: De originalis peccati corruptione.

Caput XXVII: De originalis peccati transfusione.

Caput XXVIII: De originalis peccati curatione.

Caput XXIX: De origine peccatorum actualium.

Caput XXX: De origine et distinctione capitalium peccatorum.

Caput XXXI: De origine et qualitate peccatorum poenalium.

Caput XXXII: De origine peccatorum finalium, quae sunt peccata in Spiritum sanctum.

Caput XXXIII: De ratione, qua Verbum Dei debuit incarnari vel decuit.

Caput XXXIV: De incarnatione quantum ad unionem naturarum.

Caput XXXV: De incarnatione quantum ad modum.

Caput XXXVI: De incarnatione quantum ad plenitudinem temporum.

Caput XXXVII: De plenitudine gratiae Christi quantum ad charismata in affectu.

Caput XXXVIII: De plenitudine sapientiae in intellectu.

Caput XXXIX: De perfectione meriti in effectu.

Caput XL: De passione Christi quantum ad statum patientis.

Caput XLI: De passione Christi quantum ad modum patiendi.

Caput XLII: De passione Christi quantum ad exitum passionis.

Caput XLIII: De gratia, in quantum est donum divinitus datum.

Caput XLIV: De gratia, in quantum iuvat ad bonum meritorium.

Caput XLV: De gratia, in quantum est remedium peccati.

Caput XLVI: De ramificatione gratiae in habitus virtutum.

Caput XLVII: De ramificatione gratiae in habitus donorum.

Caput XLVIII: De ramificatione gratiae in habitus beatitudinum, et per consequens fructuum et sensuum.

Caput XLIX: De exercitio gratiae respectu credendorum.

Caput L: De exercitio gratiae respectu diligendorum.

Caput LI: De exercitio gratiae respectu agendorum, praeceptorum et consiliorum.

Caput LII: De exercitio gratiae respectu petendorum et orandorum.

Caput LIII: De Sacramentorum origine.

Caput LIV: De Sacramentorum variatione.

Caput LV: De Sacramentorum numero et distinctione.

Caput LVI: De Sacramentorum institutione.

Caput LVII: De Sacramentorum dispensatione.

Caput LVIII: De Sacramentorum iteratione.

Caput LIX: De constitutione et integritate baptismi.

Caput LX: De integritate confirmationis.

Caput LXI: De integritate eucharistiae.

Caput LXII: De integritate poenitentiae.

Caput LXIII: De integritate unctionis extremae.

Caput LXIV: De integritate ordinis.

Caput LXV: De integritate matrimonii.

Caput LXVI: De iudicio in communi.

Caput LXVII: De antecedentibus ad iudicium, cuiusmodi est poena purgatoria.

Caput LXVIII: De antecedentibus ad iudicium, cuiusmodi sunt suffragia ecclesiastica.

Caput LXIX: De concomitantibus iudicium, sicut est conflagratio ignium.

Caput LXX: De concomitantibus iudicium, sicut est resurrectio corporum.

Caput LXXI: De consequentibus ad iudicium, sicut est poena infernalis.

Caput LXXII: De gloria paradisi.

↑ Top of work