Breviloquium

Bonaventure

Breviloquium

Bonaventure (1217–1274)

First published 1882

Bonaventure's Breviloquium, a concise systematic presentation of Christian theology in a prologue and seven parts. Latin transcription from the Quaracchi critical edition, Opera omnia, tomus V (1882), pp. 201-291.


Prologus

Caput I: De illis septem, de quibus est theologia, in summa.

Caput II: Quid tenendum est de trinitate personarum et unitate essentiae.

Primeramente, pues, acerca de la Trinidad de Dios han de considerarse tres cosas: cómo la unidad de sustancia y naturaleza se compagina con la pluralidad de personas; segundo, cómo con la pluralidad de apariciones; tercero, cómo con la pluralidad de apropiados.

Acerca de la pluralidad de personas en la unidad de naturaleza, pues, dicta la recta fe que ha de tenerse esto: que en la unidad de naturaleza hay tres personas, Padre e Hijo y Espíritu Santo, de las cuales la primera es de ninguna, la segunda sólo de la primera por generación, la tercera de la primera y la segunda por espiración o procesión; de modo que la trinidad de personas no excluye de la esencia divina la suma unidad, simplicidad, inmensidad, eternidad, inmutabilidad, necesidad y aun primidad; antes incluye suma fecundidad, caridad, liberalidad, igualdad, congenialidad, conformidad e inseparabilidad; todo lo cual entiende la sana fe que está en la beatísima Trinidad.

La razón de esta verdad es esta: porque la fe, siendo principio del culto de Dios y fundamento de la doctrina que es según la piedad, dicta que de Dios ha de sentirse altísimamente y piadosísimamente. Mas no sentiría altísimamente, si no creyera que Dios puede comunicarse sumamente; no sentiría piadosísimamente, si creyera que puede y no quiere; y por eso, para sentir altísimamente y piadosísimamente, dice que Dios se comunica sumamente, teniendo eternamente amado y coamado, y por tanto Dios uno y trino.

A esta fe, en cuanto dicta que de Dios ha de sentirse piadosísimamente, atestigua toda la Sagrada Escritura, que se dice doctrina según la piedad: porque confiesa que Dios tiene prole, a la que sumamente ama, Verbo coigual a sí, que «desde la eternidad engendró, en el que dispuso todo»; por el cual produjo y gobierna todo; por el cual también, hecho carne, por suma benignidad redimió al hombre con su preciosísima sangre, y alimentó al redimido; por el cual también al fin del mundo, impartiendo suma misericordia, librará de toda miseria, para que por Cristo todos los elegidos sean hijos del sumo Padre, en quien estará toda la consumación de la piedad, tanto de Dios hacia nosotros como al contrario.

Mas en cuanto la fe dicta que de Dios ha de sentirse altísimamente, no sólo le atestigua la Sagrada Escritura, sino también toda criatura, según dice Agustín en el libro décimo quinto sobre la Trinidad, capítulo cuarto: «Pues no sólo la autoridad de los libros divinos predica que hay Dios, sino toda la naturaleza misma de las cosas que nos rodea, a la que también nosotros pertenecemos, proclama que tiene un prestantísimo Creador, que nos dio mente y razón natural, por la que juzgamos que lo viviente ha de preferirse a lo no viviente, lo dotado de sentido a lo insensible, lo inteligente a lo no inteligente, lo inmortal a lo mortal, lo potente a lo impotente, lo justo a lo injusto, lo hermoso a lo deforme, lo bueno a lo malo, lo incorruptible a lo corruptible, lo inmutable a lo mudable, lo invisible a lo visible, lo incorpóreo a lo corpóreo, lo bienaventurado a lo miserable. Y por tanto, puesto que sin duda anteponemos el Creador a las cosas creadas, conviene que confesemos que él vive sumamente y todo lo siente e intelige, y no puede morir ni corromperse ni mudarse, ni es cuerpo, sino espíritu omnipotentísimo, justísimo, hermosísimo, óptimo y beatísimo». — He aquí que en estas doce se incluyen las altísimas noblezas del ser divino. Mas después, como él mismo muestra, estas doce se reducen a tres, a saber, eternidad, sabiduría y beatitud; y estas tres a una, a saber, a la sabiduría, en la que se incluyen la mente que engendra, el Verbo como prole, y el amor que une a ambos, en los que dicta la fe que consiste la beatísima Trinidad. Y puesto que la suma sabiduría pone la Trinidad, pone también no obstante todas las nobilísimas condiciones antes tenidas, a saber, unidad, simplicidad y las demás consiguientes; es necesario que todas las predichas noblezas del ser divino se compaginen con la beatísima Trinidad.

Caput III: De istius fidei intelligentia sana.

Caput IV: De istius fidei expressione catholica.

Caput V: De unitate divinae naturae in multiformitate apparitionum.

Caput VI: De unitate divinae naturae in multiplicitate appropriatorum.

Caput VII: De omnipotentia Dei.

Caput VIII: De Dei sapientia, praedestinatione et praescientia.

Caput IX: De voluntate Dei et providentia.

Caput X: De productione mundi totalis.

Caput XI: De natura corporali quantum ad fieri.

Caput XII: De natura corporali quantum ad esse.

Caput XIII: De natura corporali quantum ad operari et influere.

Caput XIV: De modo describendi praedicta in sacra Scriptura.

Caput XV: De productione supernorum spirituum.

Caput XVI: De apostasia daemonum.

Caput XVII: De confirmatione bonorum Angelorum.

Caput XVIII: De productione hominis quantum ad spiritum.

Caput XIX: De productione hominis quantum ad corpus.

Caput XX: De productione hominis quantum ad totum coniunctum.

Caput XXI: De completione et ordinatione totius mundi consummati.

Caput XXII: De origine mali in communi.

Caput XXIII: De primorum parentum tentatione.

Caput XXIV: De primorum parentum transgressione.

Caput XXV: De primorum parentum punitione.

Caput XXVI: De originalis peccati corruptione.

Caput XXVII: De originalis peccati transfusione.

Caput XXVIII: De originalis peccati curatione.

Caput XXIX: De origine peccatorum actualium.

Caput XXX: De origine et distinctione capitalium peccatorum.

Caput XXXI: De origine et qualitate peccatorum poenalium.

Caput XXXII: De origine peccatorum finalium, quae sunt peccata in Spiritum sanctum.

Caput XXXIII: De ratione, qua Verbum Dei debuit incarnari vel decuit.

Caput XXXIV: De incarnatione quantum ad unionem naturarum.

Caput XXXV: De incarnatione quantum ad modum.

Caput XXXVI: De incarnatione quantum ad plenitudinem temporum.

Caput XXXVII: De plenitudine gratiae Christi quantum ad charismata in affectu.

Caput XXXVIII: De plenitudine sapientiae in intellectu.

Caput XXXIX: De perfectione meriti in effectu.

Caput XL: De passione Christi quantum ad statum patientis.

Caput XLI: De passione Christi quantum ad modum patiendi.

Caput XLII: De passione Christi quantum ad exitum passionis.

Caput XLIII: De gratia, in quantum est donum divinitus datum.

Caput XLIV: De gratia, in quantum iuvat ad bonum meritorium.

Caput XLV: De gratia, in quantum est remedium peccati.

Caput XLVI: De ramificatione gratiae in habitus virtutum.

Caput XLVII: De ramificatione gratiae in habitus donorum.

Caput XLVIII: De ramificatione gratiae in habitus beatitudinum, et per consequens fructuum et sensuum.

Caput XLIX: De exercitio gratiae respectu credendorum.

Caput L: De exercitio gratiae respectu diligendorum.

Caput LI: De exercitio gratiae respectu agendorum, praeceptorum et consiliorum.

Caput LII: De exercitio gratiae respectu petendorum et orandorum.

Caput LIII: De Sacramentorum origine.

Caput LIV: De Sacramentorum variatione.

Caput LV: De Sacramentorum numero et distinctione.

Caput LVI: De Sacramentorum institutione.

Caput LVII: De Sacramentorum dispensatione.

Caput LVIII: De Sacramentorum iteratione.

Caput LIX: De constitutione et integritate baptismi.

Caput LX: De integritate confirmationis.

Caput LXI: De integritate eucharistiae.

Caput LXII: De integritate poenitentiae.

Caput LXIII: De integritate unctionis extremae.

Caput LXIV: De integritate ordinis.

Caput LXV: De integritate matrimonii.

Caput LXVI: De iudicio in communi.

Caput LXVII: De antecedentibus ad iudicium, cuiusmodi est poena purgatoria.

Caput LXVIII: De antecedentibus ad iudicium, cuiusmodi sunt suffragia ecclesiastica.

Caput LXIX: De concomitantibus iudicium, sicut est conflagratio ignium.

Caput LXX: De concomitantibus iudicium, sicut est resurrectio corporum.

Caput LXXI: De consequentibus ad iudicium, sicut est poena infernalis.

Caput LXXII: De gloria paradisi.

↑ Top of work